Οι φωνές των ανθρώπων

Εχουμε συνηθίσει το στερεότυπο ότι μία φωτογραφία ισούται με χίλιες λέξεις. Σωστό. Χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορεί να ισχύει και το, κατά κάποιον τρόπο, αντίθετο. Πόσες φωτογραφίες άραγε χρειάζονται για να αποτυπώσουν μια φωνή, μια ανθρώπινη κραυγή; Να δείξουν όλα αυτά που θέλει να πει έστω και χωρίς λέξεις ή ακόμη και πίσω από αυτές; Τι φοβάται, σε τι θέλει να αντισταθεί, τι προσπαθεί να ξορκίσει ή να προκαλέσει ένας άνθρωπος που φωνάζει; Ή πόσα κλικ είναι αρκετά για να εικονοποιήσουν όλα αυτά που πυροδοτεί ο ψίθυρος ενός τραγουδιού; Μήπως τελικά ούτε οι φωτογραφίες μπορούν πάντα να αποκωδικοποιηθούν με λόγια ούτε οι φωνές να αποδοθούν πάντα με εικόνες;

Τα σκεφτόμουν αυτά με αφορμή δύο στιγμιότυπα. Από εκείνα που περνάνε από τις κάθε είδους οθόνες της καθημερινότητάς μας, ανάμεσα σε διαφημίσεις για «2 σε 1» εισιτήρια παραστάσεων και «έξυπνες» σόλες παπουτσιών. Που τα χαζεύεις για λίγο, τα προσπερνάς αλλά μετά είναι εκείνη η φωνή που σε κάνει να θέλεις να ξαναγυρίσεις, να τα ξαναδείς. Να ξανακούσεις τη φωνή – είτε κραυγή είναι είτε ψίθυρος – κι ας μην απευθύνεται σε εσένα. Κάτι σου λέει όμως.

Το ένα ήταν τα πλάνα από την πόλη Ουχάν στην Κίνα όπου οι άνθρωποι ζουν εδώ και μέρες αποκλεισμένοι στα σπίτια τους λόγω του κορωνοϊού. Τι πλάνα δηλαδή, σαν φωτογραφίες είναι αφού στους δρόμους δεν κινείται απολύτως τίποτα. Μια πόλη φάντασμα με όσους από τα 11 εκατομμύρια των κατοίκων της δεν πρόλαβαν να φύγουν, να φωνάζουν τις νύχτες από τα παράθυρά τους. Να τραγουδάνε, να λένε τον εθνικό τους ύμνο για να πάρουν κουράγιο οι ίδιοι και να εμψυχώσουν τον απέναντι άγνωστο.

Και προχθές είδα τα στιγμιότυπα από τη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που επικύρωσε το Brexit. Τους Βρετανούς να σηκώνονται από τις θέσεις τους και πιασμένοι από το χέρι να τραγουδούν το Auld Lang Syne (σημαίνει «πολύ παλιά»), τον παραδοσιακό σκωτσέζικο ύμνο του αποχαιρετισμού σε στίχους του εθνικού ποιητή της Σκωτίας Robert Burns. Και μαζί τους να ενώνονται και συνάδελφοί τους από άλλες χώρες.

Κάπως μελό; Μπορεί. Αλλά με την αδιαπραγμάτευτη δύναμη του συμβολισμού. Την επίσημη ιστορία θα την γράψουν οι ψηφοφορίες, τα δημοψηφίσματα, οι αποφάσεις, οι χειρισμοί, η Μέι, ο Τζόνσον. Ο αριθμός των θυμάτων, τα έκτακτα μέτρα, το παγκόσμιο ντόμινο. Αλλά τα τραγούδια από τα παράθυρα της Ουχάν, ο ύμνος του αποχαιρετισμού στο Ευρωκοινοβούλιο θα μας θυμίζουν ότι η φωνή είναι, τελικά, η κοντινότερη απόσταση μεταξύ των ανθρώπων.