Η Κεντροαριστερά μπροστά στη «φάκα» του ΣΥΡΙΖΑ

Στην τελευταία του εμφάνιση στη Βουλή, πριν από λίγα μόνο εικοσιτετράωρα, ο Αλέξης Τσίπρας δεν θα μπορούσε να το πει πιο ξεκάθαρα: η επιλογή του Μεγάρου Μαξίμου στον εκλογικό νόμο και, κυρίως, η επόμενη αναμέτρηση με απλή αναλογική είναι ο κινητήριος μοχλός για το συριζαϊκό σχέδιο του «προοδευτικού μετώπου» α λα Ιβηρική. Παραδόξως, ο Τσίπρας ήταν κάπως πιο προσεκτικός από ό,τι σε παλαιότερες παρόμοιες παραινέσεις. Για την ακρίβεια, «πάτησε», ακόμα και στις εκφράσεις που χρησιμοποίησε περί «πλαστής πλειοψηφίας», σε δηλώσεις της Φώφης Γεννηματά.

Αυτή η επιλογή δεν ήταν τυχαία. Η προσπάθεια συγκλίσεων των δύο πλευρών δεν έχει σταματήσει από την Κουμουνδούρου. Αν μη τι άλλο, έχει αλλάξει επίπεδο: οι κατά μέτωπο επιθέσεις προς το Κίνημα Αλλαγής έχουν σταματήσει, ενώ η κοινή στάση σε διάφορα αντιπολιτευτικά ζητήματα το τελευταίο διάστημα υπολογίζεται ως θετική. Θα έλεγε κανείς πως το στοίχημα είναι «να μην τρομάξουν οι πασόκοι». Υστερα από ένα μακρύ διάστημα αρπαγής πράσινων στελεχών, πολλά εκ των οποίων κατέληξαν να έχουν κεντρικούς ρόλους στο συνέδριο του κόμματος που βρίσκεται στα σκαριά, στον ΣΥΡΙΖΑ μοιάζουν να επιλέγουν, τουλάχιστον σε ανώτερο επίπεδο, την τακτική της «φάκας». Την απόπειρα, δηλαδή, για προγραμματική σύγκλιση ακόμα και πριν από τις εκλογές, στην οποία το τυράκι για το Κίνημα Αλλαγής είναι η επιστροφή στην εξουσία.

ΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ ΤΟΥ ΚΙΝΑΛ. Η στάση του Κυριάκου Μητσοτάκη στον εκλογικό νόμο, για τον οποίο στην πραγματικότητα – λένε στη Χαριλάου Τρικούπη – δεν επιδίωξε καμία συναίνεση, δημιουργεί νέα δεδομένα για το Κίνημα Αλλαγής στις επόμενες κάλπες. Το οποίο, όπως και σχεδόν όλα τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα στην Ευρώπη, βρίσκεται μπροστά στο γνωστό δίλημμα: μετά την κρίση, ποιος είναι ο καταλληλότερος τρόπος να αντιμετωπίσει κανείς τους πιο συντηρητικούς του αντιπάλους; «Στις εκλογές θα μιλήσει ο λαός και αυτός και μόνο θα καθορίσει τον ρόλο και τη δύναμη του κάθε κόμματος. Και τότε οι αλαζονικοί σχεδιασμοί θα γυρίσουν μπούμερανγκ» ανέφερε και η Φώφη Γεννηματά χθες στη Βουλή. Αλλωστε, η απλή αναλογική είναι η μόνη συνθήκη όπου, αν βγουν τα νούμερα, το πρώτο κόμμα δεν είναι απαραίτητο να συμμετάσχει στην κυβέρνηση. Και κάπως έτσι προκύπτει ένα από τα σενάρια εκλογικής φαντασίας που θα συζητιούνται όλο και περισσότερο όσο πλησιάζουμε στις επόμενες κάλπες: μπορεί, όντως, το Κίνημα Αλλαγής να πει «ναι» στο φλερτ του ΣΥΡΙΖΑ;

Μέχρι σήμερα, η στρατηγική της αυτόνομης πορείας του Κινήματος Αλλαγής και απέδωσε και λειτούργησε συσπειρωτικά, δίνοντας στην Κεντροαριστερά την τρίτη θέση εντός του Κοινοβουλίου. Σε αυτήν εμφανίζονται προσηλωμένοι στη Χαριλάου Τρικούπη, ενώ η απόφαση απέναντι και στους δύο μεγαλύτερους αντιπάλους έχει τη σφραγίδα επικύρωσης των κομματικών οργάνων.

Τα πράγματα ίσως θα ήταν διαφορετικά αν ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν ένας άλλος ΣΥΡΙΖΑ. Για τα ευρωπαϊκά δεδομένα, μια τέτοια σύγκλιση έρχεται ως φυσικό επόμενο της τάσης που διακρίνεται. Στην Ελλάδα, όμως, υπάρχει μια δομική διαφορά. Η κουβέντα δεν γίνεται ανάμεσα σε δύο πτέρυγες του ίδιου κόμματος που διεκδικούν την προοδευτική ηγεμονία, αλλά ανάμεσα σε δύο διαφορετικά κόμματα. Η στάση του ΣΥΡΙΖΑ ως κυβερνητικής δύναμης την περασμένη τετραετία αλλά και ο τρόπος με τον οποίο επιχείρησε να «καταπιεί» τον προοδευτικό χώρο δεν ξεχνιούνται εύκολα – όχι μόνο από τα πρωτοκλασάτα στελέχη του κόμματος, αλλά από ένα μεγάλο κομμάτι της βάσης. Οι μετρήσεις που διεξήχθησαν το προηγούμενο διάστημα, κρυφές και φανερές, δείχνουν πως η πλειοψηφία του κεντροαριστερού κοινού που δεν μεταπήδησε σε άλλο κόμμα δεν συμφωνεί με μια νέα σύγκλιση με τη ΝΔ, όμως έχει σαφή αντισυριζαϊκά χαρακτηριστικά.

ΤΟ ΚΡΥΦΟ «ΚΑΠΕΛΩΜΑ». Ακόμα και σήμερα, δε, οι προσπάθειες «καπελώματος» συνεχίζονται, αν και καλά κρυμμένες: με εξομοίωση του ΣΥΡΙΖΑ με τη Δημοκρατική Παράταξη («φορέα της αλλαγής» τον αποκάλεσε ο Τσίπρας), με έμμεσες αναφορές στον Ανδρέα Παπανδρέου και με όλο και μεγαλύτερη ευχέρεια κινήσεων σε στελέχη που μεταπήδησαν στον ΣΥΡΙΖΑ πριν από τις εκλογές και αποτελούν «κόκκινο πανί» για τη Χαριλάου Τρικούπη. Γιατί να συμμαχήσει κανείς με κάποιον που τον θεωρεί εύκολη λεία; Και στον ΣΥΡΙΖΑ τα ερωτήματα είναι διαρκή στον δρόμο προς το συνέδριο. Οι εσωτερικές του αναζητήσεις συνεχίζονται, ενώ κάθε κεντροαριστερή ή πασοκική αναφορά γίνεται αφορμή κριτικής από όσους αντιδρούν στις νέες συνθήκες διεύρυνσης.

Το Κίνημα Αλλαγής είναι ένα πολιτικό εμπόδιο που άντεξε σε συνθήκες μεγάλης πίεσης, το οποίο στον ΣΥΡΙΖΑ θα ήθελαν να κάνουν σύμμαχο. Δεν υπάρχει πιο ζουμερή συνθήκη για ένα σενάριο εκλογικής φαντασίας.