Λούσιαν Φρόιντ: από τον Πόρο με αγάπη

Μια σχέση που κράτησε δέκα χρόνια. Ενας νεανικός έρωτας που εξελίχθηκε σε μια βαθιά φιλία. Και μια σειρά από 14 καρτ ποστάλ που κρύβουν τον ενθουσιασμό, στιγμές της καθημερινότητας, αλλά και απρόσμενα γεγονότα της ζωής του αποστολέα τους. Πίσω από τον γραφικό χαρακτήρα που θυμίζει σχεδόν μαθητή δημοτικού και τα πρόσθετα σχεδιάκια πάνω στις παραστάσεις των καρτ ποστάλ βρίσκεται ένας από τους σημαντικότερους ζωγράφους του 20ού αιώνα, ο Λούσιαν Φρόιντ. Παραλήπτρια ήταν ο πρώτος του έρωτας, η συμμαθήτριά του Φελίσιτι Χελαμπάι. Και οι κάρτες που ο εγγονός του πατέρα της ψυχανάλυσης Ζίγκμουντ Φρόιντ έστελνε στην αγαπημένη του φίλη βγαίνουν σε δημοπρασία σήμερα από τον οίκο Κρίστις σε δύο κουτιά, η συνολική εκτίμηση των οποίων αγγίζει τα 7.000 ευρώ.

«Δεν υπήρξε ποτέ από πλευράς μου μια πολύ ρομαντική σχέση, αλλά ήταν αστεία» έλεγε η Φελίσιτι Χελαμπάι στον βιογράφο του Φρόιντ, Ουίλιαμ Φίβερ, για τον ζωγράφο, του οποίου το εξαιρετικό ταλέντο είχε διαφανεί ήδη από την ηλικία των 16 ετών. «Ολοι πιστεύαμε ότι είναι ξεχωριστός, αλλά ήταν εξαιρετικά δύσκολος άνθρωπος» μαρτυρούσε ο νεανικός έρωτας του Φρόιντ. Το ειδύλλιο πιθανόν τελείωσε όταν έναν χρόνο μετά τη γνωριμία του ζευγαριού, το 1939, το σχολείο έπιασε φωτιά και ως ύποπτος θεωρήθηκε ο Φρόιντ εξαιτίας ενός αναμμένου τσιγάρου που είχε πετάξει. Ο διευθυντής του σχολείου γρήγορα απέσυρε τον ενθουσιασμό του για τον νεαρό Φρόιντ, ο οποίος αναγκάστηκε να μετακομίσει από το Εσεξ στο Λονδίνο, διατηρώντας ωστόσο επαφή δι’ αλληλογραφίας για μία δεκαετία περίπου με την αγαπημένη του φίλη, μέχρι τη στιγμή που γνώρισε την πρώτη του σύζυγο Κίτι Γκάρμαν το 1947.

«Για κάποιον που διατηρούσε την ιδιωτικότητά του καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του, αυτή είναι μια συναρπαστική εικόνα καθώς αφορά κυρίως την αρχή της καριέρας του» δηλώνει ο υπεύθυνος της δημοπρασίας Ανγκους Γκράνλαντ. «Οι κάρτες είναι γεμάτες με αναφορές σε έργα ζωγραφικής, στην αθλιότατη κοινωνική ζωή του και σε περιπέτειες με γκάνγκστερ» αναφέρει ενδεικτικά.

ΠΑΘΟΣ ΓΙΑ ΤΖΟΓΟ. Τι διαβάζουμε λοιπόν στις κάρτες του Λούσιαν Φρόιντ που δημοπρατούνται και καλύπτουν την περίοδο 1941-47; «Χρειάστηκε να καλέσω την Αμεση Δράση σήμερα το πρωί για να ζητήσει από τη Σκότλαντ Γιαρντ να απομακρύνει έναν γκάνγκστερ που με απειλούσε» έγραφε στις αρχές του 1942 στη Φελίσιτι Χελαμπάι. Γεγονός που μοιάζει να μη συνάδει με τη ζωή ενός ζωγράφου, αλλά εκείνη την εποχή ο Φρόιντ είχε παραδοθεί στο πάθος του για τον τζόγο, χρωστούσε και δανειζόταν από όλους και είχε ανοιχτούς λογαριασμούς ακόμη και με τον επονομαζόμενο «βασιλιά του Σόχο», Μπίλι Χιλ, στις διαταγές του οποίου βρίσκονταν οι διασημότεροι γκάνγκστερ της εποχής, οι δίδυμοι Κρέι. Τελικά ο Φρόιντ και ο στενός του φίλος Τόνι Κράξτον αναγκάστηκαν να μετακομίσουν το 1944 μετά τα αναρίθμητα παράπονα για τα πηγαινέλα που είχαν με εγκληματίες και τα κορίτσια του Φρόιντ, που κρατούσαν ξάγρυπνους τους γείτονες.

«Βρίσκομαι στο πιο εκπληκτικό νησί» γράφει σε άλλη κάρτα του, το 1946, που στέλνει στη φίλη του από τον Πόρο, παρόλο που είχε ελάχιστα χρήματα και ο ίδιος αργότερα περιέγραφε τη ζωή εκείνη την εποχή ως «πολύ σκληρή». Σωτήρια τελικά αποδείχτηκε για τον Φρόιντ – που είχε μείνει μόνος καθώς ο Κράξτον είχε διαφύγει με πλοίο για την Κρήτη – η φιλότεχνη σύζυγος του βρετανού πρέσβη Λέιντι Νόρτον, η οποία χρηματοδότησε την επιστροφή τού ζωγράφου στη Μασσαλία. «Δεν της έδωσα ποτέ τα χρήματα πίσω. Νόμιζα ότι ήταν φρικτή» έλεγε ο ίδιος αργότερα.

Οσο για τις ίδιες τις κάρτες, ο Φρόιντ φαίνεται πως επέλεγε διαφορετικές ανάλογα με τη διάθεσή του αλλά και με ό,τι μπορούσε να βρει στην αγορά. Ανάμεσά τους υπάρχουν ορισμένες των οποίων η παράσταση αλλάζει με την κίνηση της κάρτας, άλλες που είναι χιουμοριστικές, ενώ σε κάποιες άλλες ο ζωγράφος έχει επέμβει με το πενάκι του κι έχει προσθέσει επιπλέον στοιχεία για να προσδώσει έναν εύθυμο χαρακτήρα στην εικόνα.