Νεωτερικότητα και προοδευτισμός{CR}

Επειδή ρώτησαν πολλοί, με αφορμή το χθεσινό σημείωμα για τις ελευθερίες, αν με τον όρο «προοδευτισμός» απαξιώνω την πρόοδο και τη νεωτερικότητα, σπεύδω να απαντήσω: οι ιδέες της προόδου και η νεωτερικότητα ουσιαστικά κινούν τις κοινωνίες, από τον 16ο αιώνα και στη συνέχεια. Ο δυτικός κόσμος είναι συνυφασμένος με τις ιδέες της προόδου.

Ο προοδευτισμός δεν είναι ακριβώς η πίστη στην πρόοδο. Είναι κάτι διαφορετικό. Είναι ένας «-ισμός», μια τελεολογία, ένας ιδεολογικός φανατισμός. Είναι η πίστη σε ιδέες οι φορείς των οποίων θεωρούν ότι μόνο αυτοί εκφράζουν το νεωτερικό πνεύμα. Θεωρούν, π.χ., ότι πρέπει να δώσουν έμφαση στην πολιτική των ταυτοτήτων – ο αμερικανός καθηγητής Μαρκ Λίλα, που τους λέει ότι έτσι δίνουν έμφαση στον κατακερματισμό της κοινωνίας, ότι κάνουν τη δημοκρατία και τους κοινούς στόχους του πολίτη στη δημοκρατία κάτι σαν τον Λίβανο, ότι ανοίγουν τον δρόμο στους εχθρούς της δημοκρατίας, είναι αυτομάτως εχθρός τους.

Οι εκπρόσωποι του προοδευτισμού θεωρούν ότι έχουν ένα υψηλό καθήκον: να προασπίζουν συνεχώς την αντίληψη που αυτοί έχουν για την πρόοδο. Οσοι δεν συμμερίζονται την αντίληψη αυτή θεωρούν ότι είναι εχθροί της προόδου, άρα εχθροί τους.

Ο οπαδός του προοδευτισμού είναι πολύ σίγουρος για τον εαυτό του. Ξέρει όλη την αλήθεια. Και θα κάνει τα πάντα για να την εμπεδώσουμε κι εμείς, που έχουμε αμφιβολίες.