Κρύβει παγίδες {CR}για την Ελλάδα {CR}η λιβυκή εκεχειρία

Ενα εξαιρετικά σύνθετο παζλ, η τελική εικόνα του οποίου αφορά άμεσα και την Ελλάδα, δημιουργούν οι διεθνείς παρασκηνιακές διεργασίες με επίκεντρο την κρίση στη Λιβύη. Βασικό ρόλο στις εξελίξεις και στις συνομιλίες έχουν αναλάβει η Ρωσία και η Τουρκία, ενώ οι χώρες της ΕΕ – όσες έχουν αναμειχθεί – δείχνουν να παίζουν το δικό τους παιχνίδι, ανάλογα με τα συμφέροντά τους στην περιοχή και την προσπάθεια ανάληψης της ηγεμονίας της Ανατολικής Μεσογείου. Οι ΗΠΑ από την άλλη πλευρά δηλώνουν ότι ναι μεν συνομιλούν με όλες τις πλευρές για την επίλυση της κρίσης, ωστόσο προς τα έξω η εικόνα είναι μάλλον αυτή ενός αδρανούς παρατηρητή.

Η Αθήνα έχει κάθε λόγο να αναζητά τον δικό της ρόλο στο παζλ, αφού πλέον βλέπει σε αυτή τη λύση να διακυβεύονται και κυριαρχικά της δικαιώματα, μετά την υπογραφή των δύο μνημονίων συνεργασίας ανάμεσα στην Τουρκία και την κυβέρνηση της Τρίπολης του Φαγέζ αλ Σαράζ για τα θαλάσσια σύνορα, που επιχειρούν να δημιουργήσουν έναν τουρκικό θαλάσσιο δίαυλο στο Αιγαίο από το Καστελλόριζο μέχρι την Κρήτη.

Οι τουρκικές κινήσεις. Η Αγκυρα αξιοποίησε έντεχνα την κρίση στη Λιβύη για την υπογραφή της συμφωνίας ορισμού θαλάσσιων συνόρων, επιδιώκοντας τη δημιουργία τετελεσμένων και το γκριζάρισμα μιας περιοχής που διεκδικεί στο πλαίσιο των πλέον μαξιμαλιστικών της απαιτήσεων και περιγράφεται στο σχέδιο «Γαλάζια Πατρίδα». Η Τουρκία δεν πόνταρε τυχαία στην υπόθεση της Λιβύης. Από την υπογραφή των συμφωνιών και μετά ανέλαβε δράση για την επίλυση της κρίσης, αξιοποιώντας και τους δεσμούς που έχει οικοδομήσει με τη Μόσχα στη βάση των S-400. Ο Ερντογάν επιχείρησε και ένα βήμα παραπάνω, να εκμεταλλευθεί την επιδίωξη τόσο των ΗΠΑ όσο και της ΕΕ να κρατήσουν την Τουρκία στη Δύση, υπονομεύοντας, ει δυνατόν, τις ρωσοτουρκικές θέσεις. Η φαινομενική δε αποστασιοποίηση των ΗΠΑ από τις εξελίξεις στη λιβυκή κρίση και η σαφώς θετική διάθεση του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προς τον τούρκο ομόλογό του θα μπορούσαν να καταστήσουν επισφαλή για τα ελληνικά συμφέροντα την αμερικανική «ουδετερότητα». Αλλωστε και ο αμερικανός πρεσβευτής Τζέφρι Πάιατ, μιλώντας σε δημοσιογράφους στην Αθήνα, ερωτηθείς για το αν οι ΗΠΑ χαρακτηρίζουν παράνομη τη συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης, τόνισε πως «δεν έχουμε αποδώσει ακόμα αυτόν τον χαρακτηρισμό, μένουμε στο ότι είναι αντιπαραγωγική και προκλητική».

ΟΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ. Σε αυτό το διεθνές περιβάλλον δεν μπορούμε να αγνοήσουμε και τον ανταγωνισμό Γαλλίας – Ιταλίας για την κυριαρχία στην Ανατολική Μεσόγειο. Και αν ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δείχνει να επιλέγει για την καλύτερη εξυπηρέτηση των συμφερόντων του να ανοίξει μέτωπο με την Τουρκία, η Ιταλία διατηρεί ανοιχτούς διαύλους με την Αγκυρα, αναζητώντας τη βέλτιστη προσφορά όσον αφορά τους δικούς της σχεδιασμούς. Χθες ο ιταλός πρωθυπουργός Τζουζέπε Κόντε είχε συνάντηση στην Αγκυρα με τον Ερντογάν για τις εξελίξεις στη Λιβύη ενόψει και της συνάντησης κορυφής των χωρών που συμμετέχουν στη Διαδικασία του Βερολίνου, η οποία φαίνεται να «κλειδώνει» για τις 19 Ιανουαρίου, στη γερμανική πρωτεύουσα. «Ενδεικτική» των συμμαχιών που διαμορφώνονται, και η στάση της Γερμανίας, που αρνείται τη συμμετοχή της Ελλάδας στη Διαδικασία του Βερολίνου εξαρχής. Ο ρόλος της Τουρκίας στο Προσφυγικό και οι συνεχιζόμενες απειλές Ερντογάν για νέο προσφυγικό κύμα προς την Ευρώπη έχουν επηρεάσει ιδιαίτερα την καγκελαρία.

Ο ρόλος της Αγκυρας στις εξελίξεις αναβαθμίστηκε σημαντικά μετά και την εκεχειρία που πρότειναν Πούτιν – Ερντογάν και αποδέχτηκαν οι δύο αντιμαχόμενες πλευρές Σαράζ – Χαφτάρ στη Λιβύη. Αλλωστε στη Μόσχα ξεκίνησαν χθες οι συνομιλίες των δύο αντιμαχόμενων πλευρών της Λιβύης, με στόχο τη μονιμοποίηση της εκεχειρίας, με τη διαμεσολάβηση τούρκων και ρώσων αξιωματούχων. Και έστω και αν Σαράζ και Χαφτάρ δεν δέχτηκαν τελικά να συναντηθούν οι υπουργοί Εξωτερικών και Αμυνας της Ρωσίας και της Τουρκίας, συζήτησαν με
τους λίβυους εκπροσώπους ένα προσχέδιο συμφωνίας για τη διευθέτηση της κατάστασης στη χώρα.

Σε αυτό το πλαίσιο, κάθε ανησυχία της Αθήνας για το πώς θα διαμορφωθούν οι εξελίξεις και για το αν θα καταφέρει να καταστήσει στην πράξη άκυρα τα τουρκολιβυκά σύμφωνα για τα θαλάσσια σύνορα είναι δικαιολογημένη, καθώς στην περίπτωση μιας εκεχειρίας και μιας συμφωνίας για μια, ενδεχομένως, νέα κυβέρνηση εθνικής ενότητας, υπό τουρκική καθοδήγηση, μπορεί να απειληθούν άμεσα τα ελληνικά συμφέροντα.

Ακόμα και η αδράνεια μιας νέας λιβυκής κυβέρνησης, που θα διατηρεί τα τουρκολιβυκά σύμφωνα σε ισχύ, επίσης είναι επικίνδυνη για την Αθήνα.

Η νέα κατάσταση που τείνει να διαμορφωθεί στο πλαίσιο της εκεχειρίας, επομένως, από την οποία η Ελλάδα δείχνει να έχει αποκλεισθεί, μπορεί να φέρει την Αθήνα σε μειονεκτική θέση απέναντι στην Αγκυρα, περιορίζοντας και τις κινήσεις της για ακύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου.