Μπορούμε να αποφύγουμε {CR}τον φαύλο κύκλο;

Η εγχώρια πολιτική, η γεωπολιτική και η οικονομία θα αλληλοσυνδέονται το 2020 σε βαθμό που έχει να γίνει εδώ και δεκαετίες. Οι κακές οικονομικές επιδόσεις και η προβληματική διακυβέρνηση σε μεγάλο μέρος του κόσμου κινδυνεύουν να θέσουν σε κίνηση έναν φαύλο κύκλο: Δυσμενείς οικονομικές επιπτώσεις που αυξάνουν τον λαϊκισμό στο εσωτερικό και τον εθνικισμό στο εξωτερικό, γεγονός που με τη σειρά του επιδεινώνει τα οικονομικά προβλήματα καθώς αυξάνεται ο προστατευτισμός, μειώνονται οι επενδύσεις και μειώνεται η εμπιστοσύνη των καταναλωτών. Η κακή οικονομία οδηγεί την κακή πολιτική, οδηγώντας σε χειρότερη οικονομία και χειρότερη πολιτική.

Τα κακά και τα καλά νέα είναι ότι η οικονομία και η πολιτική θα ξεκινήσουν το 2020 από νέο έδαφος. Η παγκόσμια οικονομία θα μπορούσε να πέσει σε ύφεση και ο κίνδυνος σημαντικής πολιτικής ή ακόμη και στρατιωτικής αντιπαράθεσης είναι υψηλότερος από ό,τι από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Από μια πιο αισιόδοξη προοπτική, επειδή οι προσδοκίες είναι πολύ χαμηλές, δεν θα χρειαστούν πολλά για να δημιουργηθούν θετικές εκπλήξεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε έναν κύκλο οικονομικής βελτίωσης και λιγότερο τοξικής πολιτικής.

Οι οικονομικές προκλήσεις θα θεωρηθούν σοβαρές, αν και μπορεί να μην είναι πιο σοβαρές από τις πετρελαϊκές κρίσεις ή από τον μεγάλο πληθωρισμό ή τις χρηματοπιστωτικές κρίσεις του παρελθόντος. Αυτό που καθιστά τις τρέχουσες προκλήσεις χειρότερες είναι η επιδείνωση σχεδόν παντού στην ικανότητα να υπάρξει χρηστή απάντηση σε μια κρίση. Υπό τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες ηγήθηκαν στο διεθνές σύστημα που κέρδισε τον Ψυχρό Πόλεμο και επέτρεψαν στις αναδυόμενες αγορές να συγκλίνουν προς το βιοτικό επίπεδο των ανεπτυγμένων χωρών, υιοθέτησαν μια αντίληψη για διαρκή αγώνα μεταξύ των εθνών κρατών και ηγούνται μιας παγκόσμιας υποχώρησης από την παγκόσμια ολοκλήρωση. Είτε πρόκειται για εμπορικές συμφωνίες, για συνεργασία σε θέματα όπως η αλλαγή του κλίματος ή για την υποστήριξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι ΗΠΑ απουσιάζουν.

Πιο θεμελιωδώς, η εθνικιστική στροφή που έχουμε δει στις ΗΠΑ είναι μια μόνο εκδήλωση μιας παγκόσμιας τάσης που περιλαμβάνει το Brexit. Λαϊκιστικές κυβερνήσεις στην Ιταλία, στην Ουγγαρία, στην Πολωνία, στο Μεξικό, στη Βραζιλία και στις Φιλιππίνες. Και αύξηση του εθνικισμού στην Τουρκία, στην Ινδία και στην Κίνα, για να μην αναφέρουμε τη Ρωσία ύστερα από 20 χρόνια διακυβέρνησης του Βλαντίμιρ Πούτιν. Η λήψη αποφάσεων βασισμένη στη λογική, στην υγιή οικονομία και στη διεθνή συνεργασία παρασύρεται από ένα κύμα λαϊκής οργής και εθνικιστικής φαντασίας.

Η μεγαλύτερη αντίσταση στις παγκοσμίως ολοκληρωμένες αγορές, οι μειωμένες ξένες επενδύσεις και η λιγότερη διεθνής συνεργασία μπορεί να σημαίνουν μόνο βραδύτερη οικονομική ανάπτυξη και περισσότερη ανασφάλεια και απογοήτευση για τους εργαζόμενους. Στη συνέχεια, αυτοί θα είναι πολύ πιθανότερο να συσπειρωθούν πίσω από όσους δίνουν τις περισσότερες υποσχέσεις παρά να υποστηρίξουν μια επιστροφή στις κεντρώες συνεργατικές πολιτικές. Αυτό θα εμβαθύνει μόνο τα οικονομικά προβλήματα.

Αυτή η δυναμική δεν περιορίζεται στις δημοκρατίες. Εάν η οικονομία της Ρωσίας έδινε περισσότερα για τους Ρώσους, θα υπήρχε πολύ λιγότερη ανάγκη για την αυξανόμενη συγκέντρωση εξουσίας του Πούτιν. Δεν είναι τυχαίο ότι η επιβράδυνση της ανάπτυξης και οι αυξανόμενοι κίνδυνοι για την οικονομική αστάθεια στην Κίνα συνέπεσαν με μεγαλύτερη καταστολή της διαφωνίας, καταστολή των μειονοτήτων και στροφή στον εθνικισμό. Ισως η τεράστια στρατιωτική παρουσία που συνόδευσε τις εορταστικές εκδηλώσεις που σημάδεψαν την 70ή επέτειο της Λαϊκής Δημοκρατίας – ένα θέαμα που υπονόμευε την ανάμνηση των προηγούμενων επετείων – αντανακλούσε την ανασφάλεια που έχει αρχίσει να δημιουργείται.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η πιο σημαντική επιλογή που θα γίνει το 2020 θα είναι αυτή των αμερικανών ψηφοφόρων στις προεδρικές εκλογές. Η διόρθωση της πορείας είναι πιο σημαντική από οποιαδήποτε στιγμή στην αμερικανική ιστορία. Οι ΗΠΑ και ο κόσμος χρειάζονται έναν νέο πρόεδρο, ο οποίος να δίνει σημασία στην κοινωνία και όχι στην αντιπαράθεση, επιδιώκοντας τη συνολική ευημερία τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να υπάρξει στροφή στις απαραίτητες δημόσιες επενδύσεις σε υποδομές, σε εκπαίδευση και καινοτομία. Να γίνει ο κώδικας φορολογίας πιο αποτελεσματικός και προοδευτικός. Να επικεντρωθούν οι επιχειρήσεις στην ικανοποίηση των αναγκών της κοινωνίας και όχι στη δημιουργία ενός πολέμου μεταξύ εργατικού και επιχειρηματικού κόσμου ή της μεσαίας τάξης και των πλουσίων.

Σημαίνει επίσης τον τερματισμό του σημερινού εμπορικού πολέμου στις ΗΠΑ έναντι του μεγαλύτερου μέρους του κόσμου, την παύση της χρήσης μεθόδων για τη δημιουργία μόχλευσης και την παύση της χρήσης της διπλωματίας για την επίτευξη εσωτερικών πολιτικών στόχων. Η σωστή πρακτική είναι να αποκατασταθούν οι συμμαχίες των ΗΠΑ, να υπάρξει αντίσταση στον προστατευτισμό και συνεργασία με άλλες χώρες για την αντιμετώπιση παγκόσμιων προκλήσεων, όπως η κλιματική αλλαγή, η φοροδιαφυγή και η ρύθμιση των νέων τεχνολογιών.

Μια αλλαγή σε αυτό που αντιπροσωπεύει η Αμερική, τις πολιτικές που ακολουθεί και τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζει τον υπόλοιπο κόσμο είναι πιθανόν απαραίτητη για να αποφευχθεί ένας φαύλος πολιτικός / οικονομικός κύκλος. Ο βαθμός αλλαγής στο παγκόσμιο περιβάλλον μετά την εκλογή του Φράνκλιν Ρούσβελτ κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Υφεσης, την εκλογή του Ρόναλντ Ρίγκαν κατά τη διάρκεια μιας περιόδου αμφιβολίας στη Δύση και την εκλογή του Ομπάμα μετά τον πόλεμο στο Ιράκ και εν μέσω οικονομικής κρίσης υποδηλώνει ότι οι εκλογές στις ΗΠΑ θα έχουν σοβαρές συνέπειες για το παγκόσμιο σύστημα. Οι άνθρωποι παρακολουθούν. Αυτό θα γίνει και το 2020.