Ηχοδύναμα

Γαλλικό Τρίο Εγχόρδων: Εργα του Μότσαρτ για τρίο εγχόρδων, DOREMI, 4 CD

Το Γαλλικό Τρίο Εγχόρδων έγραψε μακρά ιστορία σε ένα συγκριτικά σπάνιο αλλά και εξαιρετικά ενδιαφέρον είδος μουσικής δωματίου. Ιδρύθηκε το 1959 από τους Gérard Jarry, Serge Collot και Michel Tournus και κυριάρχησε στη γαλλική και τη διεθνή μουσική σκηνή για περισσότερες από τρεις δεκαετίες. Το Γαλλικό Τρίο αντιπροσωπεύει με πιστότητα και ενάργεια μία από τις συναρπαστικές και παραγωγικές σχολές εγχόρδων στον κόσμο. Και η σαφής διακριτότητά της από τη γερμανική, λ.χ., σχολή είναι τέτοια που συχνά κανείς αισθάνεται ότι ακούει τα έργα από την αρχή. Δυστυχώς, η σημασία του εξαίρετου αυτού σχήματος δεν αποτυπώθηκε επαρκώς στη δισκογραφία, κυρίως για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι ακριβώς η κατηγορία του σχήματος: τα τρίο για έγχορδα, όσο σημαντικά και αν είναι, ουδέποτε μπόρεσαν να ανταγωνιστούν ούτε τα τρίο για έγχορδα και πιάνο ούτε τα κουαρτέτα εγχόρδων. Ηταν και παραμένουν πάντοτε στη «σκιά» τους, ως έναν βαθμό λόγω της στενότητας του ρεπερτορίου, παρά το γεγονός ότι σε αυτό συναντά κανείς αριστουργήματα σε όλες τις εποχές της μουσικής δημιουργίας. Ο άλλος λόγος είναι οι ιδιαίτερες συνθήκες που καθόρισαν την εξέλιξη της γαλλικής δισκογραφίας συνολικά: πολύ σπουδαίοι γάλλοι μουσικοί έγραφαν για χρόνια σε εταιρείες της χώρας, που όμως για διάφορους λόγους δεν άντεξαν στον χρόνο, αλλά ούτε και ο κατάλογός τους εξαγοράστηκε αργότερα από άλλες ώστε να αναβιώσει. Ως έναν βαθμό αυτό συνέβη και επειδή δεν διασώθηκαν επαρκή masters που να επιτρέπουν τέτοια αναβίωση. Οταν όμως ειδικευμένες εταιρείες σαν τη σπουδαία καναδική DOREMI βρίσκουν και επανεκδίδουν σήμερα τέτοιο υλικό, συνήθως πρόκειται για κάτι σαν αποκάλυψη. Αυτό συμβαίνει κι εδώ: το Γαλλικό Τρίο Εγχόρδων παίζει έργα του Μότσαρτ και το αποτέλεσμα είναι πραγματικά συναρπαστικό όπως και ο ήχος των ηχογραφήσεων. Το σύνολο των έργων σε αυτή την έκδοση είναι μουσικής δωματίου, με μία πολύτιμη εξαίρεση: η Ορχήστρα Δωματίου της Τουλούζης, που επίσης έγραψε πολύ μεγάλη ιστορία και επίσης αυτή δεν έχει αποτυπωθεί επαρκώς δισκογραφικά, συνοδεύει τα δύο μέλη του Τρίο στη Συμφωνία Κονσερτάντε του Μότσαρτ Κ.364 για βιολί, βιόλα και ορχήστρα: ένα από τα πιο υπέροχα έργα του, δοσμένο από εξίσου υπέροχους μουσικούς. Για όσους εκκινούν είτε από αγάπη στη μουσική του Μότσαρτ είτε από ενδιαφέρον για το είδος του τρίο εγχόρδων, αυτή η έκδοση δεν πρόκειται να τους απογοητεύσει – το αντίθετο μάλιστα.

Μάλερ: Τέταρτη Συμφωνία, Ορχήστρα της Μινεσότας, διευθυντής Οσμο Βάνσκα, σοπράνο Καρολίν Σάμσον, BIS, SACD

Από την εποχή που βρέθηκε επικεφαλής στην Ορχήστρα της Μινεσότα, η πορεία του μαέστρου Οσμο Βάνσκα έχει αλλάξει «επίπεδο» και έχει πολλές φορές ταράξει τα νερά. Οταν έφυγε από την Ευρώπη για τις ΗΠΑ, ήταν ήδη ένας από τους σημαντικούς μαέστρους της γενιάς του, λίγο – πολύ ταυτισμένος με τη Σκανδιναβία, τόσο από πλευράς ρεπερτορίου όσο και ορχηστρών με τις οποίες δούλευε. Σήμερα, είναι ένας από τους κορυφαίους αρχιμουσικούς στον κόσμο. Ο πλήρης κύκλος του με τις Συμφωνίες του Μπετόβεν στη Μινεσότα προκάλεσε πολύ μεγάλη διεθνή εντύπωση – πράγμα όχι εύκολο όταν μιλάμε για τις πιο πολυπαιγμένες και πολλαπλά ηχογραφημένες συμφωνίες στο σύνολο της μουσικής. Τώρα, εδώ και κάποιο καιρό, βρίσκεται σε εξέλιξη ένας άλλος κύκλος, πάλι με την ίδια ορχήστρα: αυτός των συμφωνιών του Μάλερ. Και κάθε φορά που εκδίδεται μία από τις ηχογραφήσεις του Βάνσκα, ουδέποτε έχει, μέχρι σήμερα, διαψεύσει τις μεγάλες προσδοκίες που τη συνοδεύουν. Και τώρα ήρθε η σειρά της Τέταρτης Συμφωνίας που όχι μόνον δεν ξεφεύγει από αυτόν τον κανόνα, αλλά, αντιθέτως, τον υπογραμμίζει. Στη δισκογραφία, για τα πολύ «αγαπημένα» της έργα, τίθεται πολύ συχνά, είτε ως ρητορικό είτε ως αληθινό, το ερώτημα: «Μα κι άλλη μία ηχογράφηση;». Η φύση του ερωτήματος μάλλον προδίδει μια αδυναμία κατανόησης του ρόλου και της σημασίας της ερμηνευτικής στη μουσική. Οποιος όμως τα αντιλαμβάνεται – και κατά συνέπεια δεν θέτει τόσο αφελή ερωτήματα -, ξέρει πολύ καλά τι να περιμένει από τον Βάνσκα σε αυτό το ιδιόμορφο, λίγο ρομαντικό αλλά και εξίσου λίγο νεοκλασικό έργο, ίσως το πιο «όμορφο» όλης της παραγωγής του Μάλερ. Και ο Βάνσκα κάθε άλλο παρά θα τον απογοητεύσει: ξέρει καλά τη δουλειά του. Μα και όποιος δεν έχει ήδη εποπτεία της δισκογραφίας του Μάλερ, τόσο η Τέταρτη Συμφωνία όσο και αυτή εδώ η ηχογράφηση προσφέρουν ένα εξαιρετικό σημείο εκκίνησης. Δεν είναι «τυπικός» Μάλερ, αλλά είναι, όπως πάντοτε άλλωστε, μοναδικός. Και, σίγουρα, ο πιο κατάλληλος να αγγίξει ανθρώπους που δεν έχουν εντρυφήσει στις υπνωτιστικές ατραπούς του ρομαντικού, ιδίως του ύστερου, κόσμου.