Οι Βρετανοί Εργατικοί παλεύουν για {LF}την ψυχή τους

Τον Οκτώβριο του 2016, στην πρώτη της ομιλία στο συνέδριο των Συντηρητικών μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας, η Τερίζα Μέι περιέγραψε όσα συνέβαιναν στους Εργατικούς του Τζέρεμι Κόρμπιν: «Προπηλακίζουν τα μέλη τους, απειλούν ότι θα καταστρέψουν τις καριέρες τους, ανέχονται τον αντισημιτισμό και το μίσος. Ξέρετε πώς τους λένε μερικοί: «το βρώμικο κόμμα»».  Στη Βρετανία, ο όρος «βρώμικο κόμμα» αποδίδεται παραδοσιακά στους «κακούς» Τόρις και τις κατά καιρούς αντιδημοφιλείς πολιτικές τους. Οσα όμως συνέβαιναν στους Εργατικούς, πράγματι μαρτυρούσαν ένα τοξικό κόμμα που μεταχειριζόταν αθέμιτα μέσα απέναντι στους διαφωνούντες.

«Λαός ενάντια
στο σύστημα»

Η κοινοβουλευτική ομάδα των Εργατικών δεν συμπάθησε ποτέ τον ριζοσπάστη Κόρμπιν· ούτε εκείνος: από το 1983 μέχρι την εκλογή του στην αρχηγία το 2015, είχε ψηφίσει κόντρα στην κοινοβουλευτική γραμμή 617 φορές. Το 2016, αμέσως μετά το ευρωπαϊκό δημοψήφισμα, 172 από τους 232 βουλευτές τον ανέτρεψαν ως ανεπαρκή. Ομως, ο Κόρμπιν επανεξελέγη από την κομματική βάση με 60%. Η  εισροή νέων μελών στο κόμμα ήταν ένα πολιτικό θαύμα. Η ρητορική του Κόρμπιν υπέρ των αδυνάτων και εναντίον του κατεστημένου έφερνε τον κόσμο στις τάξεις των Εργατικοί με πρωτοφανείς ρυθμούς. Μέσα σε ένα χρόνο, τα μέλη αυξήθηκαν από 194.000 σε 544.000. Ανάμεσα στις νέες αφίξεις και ακροαριστεροί που είχαν διαγραφεί από το κόμμα ή το είχαν εγκαταλείψει προ πολλού.

Το δίπολο «λαός ενάντια στο σύστημα» βρήκε έφραση στη σύγκρουση της κομματικής βάσης με τους βουλευτές. Οι εσωκομματικοί αντίπαλοι του αρχηγού κατηγορήθηκαν ως εκπρόσωποι του κατεστημένου που αντιμάχονταν την επανάσταση των χιλιάδων μελών, ενώ είχαν νοθεύσει το κόμμα με θατσερικές επιλογές στη διάρκεια της θητείας του Τόνι Μπλερ.

Εβδομήντα βουλευτές (κυρίως επικριτές του Κόρμπιν) βρέθηκαν αντιμέτωποι με τη διαδικασία αποπομπής. Ακόμη και σήμερα, λίγες μέρες μετά τις εκλογές, βουλευτές όπως ο Ρέιτσελ Ριβς κατήγγειλαν τη στοχοποίησή τους από κομματικά μέλη ως «δεξιοί αβανταδόροι του ισραηνικού απαρτχάιντ».  Δεκάδες ατιμώρητα κρούσματα αντισημιτισμού στιγμάτισαν το κόμμα. Με το πρόσχημα της αντίθεσης στην κυβέρνηση του Ισραήλ, μέλη, στελέχη και ενίοτε βουλευτές αναπαρήγαγαν το σύνηθες στερεότυπο ότι οι Εβραίοι κινούν τα παγκόσμια νήματα εις βάρος των απλών ανθρώπων. Λίγες μέρες πριν από τις εκλογές του 2019, ο βρετανός αρχιραβίνος Εφραίμ Μίρβις αναρωτήθηκε «τι θα συμβεί στους Εβραίους», αν ο Κόρμπιν εκλεγεί πρωθυπουργός. Στις 4 Δεκεμβρίου το ιστορικό περιοδικό της Αριστεράς NewStatesman απέσυρε τη στήριξή του προς τους Εργατικούς: «Αν δεν μπορείς να εμπιστευτείς έναν πολιτικό με τους Εβραίους, τότε δεν μπορείς να τον εμπιστευτείς σε τίποτε (…) Ο Τζέρεμι Κόρμπιν είναι ακατάλληλος για πρωθυπουργός».

Το λάθος
κόμμα

Το κόμμα έφτασε στις εκλογές εν εξάλλω, ο κόσμος έβλεπε με απορία έναν αντισυστημικό αρχηγό που δεν τραγουδούσε τον εθνικό ύμνο και αμφισβητούσε ως ιστορικά λάθη όλες τις εδραιωμένες συμφωνίες του Εργατικού Κόμματος με το εκλογικό σώμα: αναγνώριση της ιδιωτικής οικονομίας στην κοινωνική ευημερία, ηγετικός ρόλος της χώρας στο ΝΑΤΟ, ευρωπαϊκός προσανατολισμός. Αυτή η συνολική αμφισβήτηση παραδοσιακών συμμαχιών του κόμματος με την εκλογική του βάση στοίχισε στο κόμμα τη μεγαλύτερη ήττα του από το 1935, πολύ περισσότερο από τη μη επαρκή εγκατάλειψη του Remain στις εργατικές περιφέρειες του Brexit, όπως υπονοεί η ομάδα του Κόρμπιν.

Για τον Κόρμπιν, όμως, και τις 617 διαφοροποιήσεις του από το κόμμα, κάθε άνοιγμα των Εργατικών συνιστούσε νόθευση του αριστερού DNA του κόμματος. Γι’ αυτό και η θητεία του μεταρρυθμιστή Μπλερ είναι ανάθεμα για τη ριζοσπαστική αριστερά. Οι τρεις συνεχόμενες εκλογικές του νίκες, με τις δύο μεγαλύτερες πλειοψηφίες στην ιστορία του κόμματος, θεωρούνται από την ομάδα του Κόρμπιν ένα ιστορικό ατύχημα. Ο Τζον Λάνσμαν, ιδρυτής του Μομέντουμ, του κινήματος ακτιβιστών που στηρίζει τον Κόρμπιν, είπε ότι «ο Μπλερ ήταν στο λάθος κόμμα», ενώ ο Νιλ Λόουσουν πρόεδρος του Compass, μιας άλλης γνωστής αριστερής οργάνωσης, δήλωσε ότι «με τον Μπλερ ψήφιζαν Εργατικούς οι λάθος άνθρωποι».

Η μάχη ανάμεσα στη ριζοσπαστική Αριστερά και τις μετριοπαθείς πτέρυγες των Εργατικών δίνεται εδώ και πέντε περίπου χρόνια για την «ψυχή του κόμματος, το ιδεολογικό του DNA» που ματαίως υπερασπιζόταν μαζί με την κυβέρνηση Μπλερ, ο πρώην αρχηγός Γκόρντον Μπράουν.

H μάχη για την ψυχή του κόμματος

«Πολλοί πολιτικοί μου φίλοι πιστεύουν ότι το κόμμα χάθηκε, το παιχνίδι τελείωσε» δήλωσε πριν από μερικούς μήνες ο ίδιος ο Μπλερ.  Θα μάθουμε αν έχουν δίκιο τις επόμενες 12 εβδομάδες, όταν η κομματική βάση των 500.000 μελών θα εκλέξει τον διάδοχο του Κόρμπιν.

Δύο στελέχη του κόμματος ανακοίνωσαν επίσημα τις υποψηφιότητές τους. Η σκιώδης υπουργός Εξωτερικών Εμιλι Θόρνμπερι (στη μετριοπαθή Αριστερά, αλλά με πολλές αντιπάθειες μέσα και έξω από το κόμμα) και ο υφυπουργός Ενέργειας Κλάιβ Λίουις (στο πνεύμα του Κόρμπιν, αλλά αποστασιοποιημένος λόγω της θερμής υποστήριξης του Remain). Επονται και άλλες και άλλοι.

Οι κεντρώοι και μετριοπαθείς αριστεροί προσδοκούν την ανατροπή με την υποψηφιότητα του Κέιρ Στάρμερ. Ο σκιώδης υπουργός Brexit, σήκωσε το βάρος του Remain τα τελευταία τρία χρόνια. Είναι ένας statesman που μπορεί να απευθυνθεί σε όλες τις φραξιές του κόμματος, ενώ δημοσκοπήσεις τον δείχνουν να επικρατεί στη φιλοευρωπαϊκή κομματική βάση.

Οι μπλερικοί νιώθουν πλησιέστερα στις θέσεις τους την Τζες Φίλιπς (μία ξύπνια βουλευτής που έγινε γνωστή γιατί τα λέει «σταράτα»), ενώ στα αριστερά των κεντρώων κινείται η Ιβέτ Κούπερ. Η Κούπερ ήταν υποψήφια για την αρχηγία και το 2015. Κέρδισε τον γενικό σεβασμό ανάμεσα στους φιλοευρωπαϊστές με τις καίριες τροπολογίες της που απέτρεψαν το σκληρό Brexit. Υποψήφια θα είναι και η Λίζα Νάντι που συμμετείχε στην πρώτη σκιώδη κυβέρνηση του Κόρμπιν, αλλά διαφωνεί με το εύρος των προτεινόμενων κρατικοποιήσεων, όπως και με τη διεξαγωγή δεύτερου ευρωπαϊκού δημοψηφίσματος. Πιθανές είναι επίσης οι υποψηφιότητες του Ντέιβιντ Λάμι (εκπρόσωπος της κοινότητα των μαύρων και εθνικών μειονοτήτων) και του Νταν Τζάρβις (πρώην στρατηγός στο Αφγανιστάν, μετριοπαθής και δημοφιλής μέσα στο κόμμα, αλλά εκτός πλάνου για πολλά χρόνια).

Το μεγάλο
φαβορί

Ολες και όλοι θα βρουν μπροστά τους το μεγάλο φαβορί: την Μπέκι Λονγκ-Μπέιλι. Τη στηρίζει  το δίδυμο Κόρμπιν – Τζον Μακντόνελ (σκιώδης υπουργός Οικονομικών). Η απερχόμενη ηγεσία ελέγχει το κόμμα (μόνο τρεις από τους 26 νέους βουλευτές ανήκουν στην εσωκομματική αντιπολίτευση) και θεωρεί ότι εφόσον οι θέσεις της είναι σωστές, ένα νέο πρόσωπο θα τις επικοινωνήσει με μεγαλύτερη επιτυχία. Η Λονγκ-Μπέιλι εκφράζει τη συνέχεια μέσα στο κόμμα και «διορθώνει» το πρόβλημα προσωπικότητας του απερχόμενου αρχηγού.

Με δεδομένο ότι κάθε ενδιαφερόμενος χρειάζεται 21 υπογραφές βουλευτών για να καταθέσει υποψηφιότητα, και σήμερα η κοινοβουλευτική ομάδα αποτελείται από 202 βουλευτές, οι υποψήφιοι δεν μπορεί να είναι πάνω από εννιά. Εκτός από 21 βουλευτές οι υποψήφιοι χρειάζονται στήριξη από 32 τοπικές οργανώσεις ή δύο συνδικάτα. Κάποιοι θα δυσκολευτούν με τους βουλευτές, άλλοι με τις τοπικές ή τους συνδικαλιστές. Μόνο δύο υποψήφιοι, ο Στάρμερ και η Λονγκ-Μπέιλι δεν θα έχουν δυσκολία. Είναι πολύ πιθανό ότι οι δυο τους να είναι οι φιναλίστ γύρω από τους οποίους θα συνασπιστούν οι κεντροαριστεροί και οι ριζοσπάστες αντίστοιχα.

Στις επόμενες εκλογές, το 2024, θα έχουν περάσει σχεδόν είκοσι χρόνια από την τελευταία νίκη των Εργατικών το 2005, όπως δηλαδή ο Τόνι Μπλερ έπρεπε να περιμένει 22 χρόνια από την τελευταία νίκη του Χάρολντ Γουίλσον το 1975. Η Βρετανία θα είναι μία χώρα εκτός της Ευρωπαϊκής Ενωσης, μία εξέλιξη που εκ των πραγμάτων θα χρεωθεί ως ιστορική ήττα για το μεγαλύτερο φιλευρωπαϊκό κόμμα. Ποιοι θα είναι οι Εργατικοί και σε τι ακριβώς θα πιστεύουν; Πολλά θα κριθούν τις εβδομάδες που έρχονται.