Είναι η Κεντροαριστερά {LF}ο ορφανός ενδιάμεσος χώρος;

Υπάρχει ένας αξιόλογος πυρήνας ψηφοφόρων που εξακολουθεί να επενδύει σε έναν ενδιάμεσο χώρο μεταξύ Νέας Δημοκρατίας και ΣΥΡΙΖΑ. Αυτός ο «ενδιάμεσος χώρος», επειδή είναι σε μεγάλο βαθμό ανοριοθέτητος, γίνεται συχνά πεδίο ανταγωνισμού των δύο μεγάλων παρατάξεων. Στελέχη αλλά και ψηφοφόροι, με καταγωγή το ΠΑΣΟΚ ή το Ποτάμι, μετακινούνται είτε στη ΝΔ είτε στον ΣΥΡΙΖΑ. Ο ενδιάμεσος χώρος τροφοδοτεί τις μεγάλες παρατάξεις ή υφίσταται ως διακριτικό «εμπόδιο».

Iδίως μετά το πρόσφατο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ ο χώρος δέχεται ένα είδος «περιφρονητικής» πίεσης. Κάποιοι θεωρούν ως θνησιγενές το εγχείρημα ΚΙΝΑΛ, με μοιραία την απίσχναση. Το Ποτάμι, ως λιγότερο ριζωμένο και σε μεγάλο βαθμό παράδοξο εγχείρημα, ήδη αυτοδιαλύθηκε και, κατά μερικούς αναλυτές, προοικονομεί αυτό που θα συμβεί με το πιο περπατημένο πολιτικά ΚΙΝΑΛ. Εντούτοις, εκείνο που έχει ενδιαφέρον είναι ότι μερικές χιλιάδες πολίτες συστήνουν κάτι ακαθόριστο μεν με τους όρους τυπικής πολιτικής γεωγραφίας, αλλά υπαρκτό. Δεν είναι απλά πνεύματα αντιλογίας οι πολίτες που αρνούνται την προσχώρηση στα μεγάλα στρατόπεδα. Πολίτες που επενδύουν σε ένα είδος κανονιστικού και θεσμικού εκσυγχρονισμού, σε ένα είδος «αποκρατικοποίησης του κράτους» (όχι ακριβώς κατάργησης, αλλά απόκτησης παραγωγικών χαρακτηριστικών), πολίτες που κυρίως προείδαν στο Ποτάμι μια μη νεοφιλελεύθερη και μη δογματική μεταρρυθμιστική δυνατότητα και που ένα είδος πολιτικού αριστοκρατισμού δεν τους επέτρεψε να γειωθούν με τη σκληρή «ελληνική πιάτσα». Και από την άλλη, πολίτες που έχουν ένα είδος ιστορικής δέσμευσης στο ΠΑΣΟΚ, που γεννήθηκαν στον χώρο και είναι πολιτισμικοί φορείς των χαρακτηριστικών του. Ισχυρά ερείσματα στο κράτος, στο συνδικαλιστικό και αυτοδιοικητικό πεδίο, κάποιοι επιχειρηματίες – τέως «Νέα Τζάκια» κ.λπ. συνθέτουν κάτι αντιφατικά υπαρκτό.

Δεν μπορούν να ερμηνευτούν ως ενιαίο φαινόμενο διαφορετικές κουλτούρες και πολιτικές φαντασιώσεις που συστήνουν οι δύο μικρές «υπο-επικράτειες», όμως το θέμα δεν είναι ο ερμηνευτικός εξισωτισμός, που ούτως ή άλλως απλουστεύει, όσο η ύπαρξη αυτού του ενδιάμεσου χώρου. Η Ιστορία έχει δείξει ότι κανένα ρεύμα δεν εξαφανίζεται, εντάσσεται ίσως κατά περίπτωση και ανάλογα με τις συνθήκες σε μεγαλύτερα κομματικά, πολιτικά σύνολα, αλλά επιζεί. Αποτελεί όμως ρεύμα μια «πεδιάδα» που το μόνο κοινό χαρακτηριστικό της είναι η αντίρρηση, η πεισματική θεμελίωση μιας διαφοράς, η ανάκληση πληγών από παρελθούσες συγκρούσεις, ίσως και ένα γεροντικό πείσμα; Δεν έχει νόημα η πρόγνωση για την αντοχή, όσο η διάγνωση για την πολιτική ανάγκη που καλύπτει αυτός ο ακαθόριστος χώρος. Και αυτό σχετίζεται και με το τι δεν στεγάζουν οι δύο μεγάλες παρατάξεις. Ούτε το φιλελεύθερο μοντέλο ούτε το παραγωγικό έλλειμμα βρίσκει εκφραστικές διεξόδους στους υπάρχοντες κομματικούς σχηματισμούς. Ισως ο «ενδιάμεσος χώρος» περισσότερο έχει σημασία ως υπόμνημα βαθύτερων και διαρκέστερων εκκρεμοτήτων, παρά ως μια πράσινη γραμμή ανάμεσα στον ΣΥΡΙΖΑ και τη ΝΔ. Θέλω να πω ότι ο ενδιάμεσος χώρος δεν πληρούται ούτε από τα δύο μεγάλα κόμματα ούτε όμως από τα μικρότερα.

Ορφανός και ανάδελφος, περιμένει το σχήμα του ή τη στρατηγική συμπερίληψή του.