«Πρώτα γοητεύουμε, μετά εκπαιδεύουμε»

Χρήστο,

στα πάνω από 20 χρόνια της αδιάλειπτης συνεργασίας και αλληλογραφίας μας αυτό το κείμενο είναι το στερνό το πρώτο, και είναι αυτό που σίγουρα δεν θα μου επιτρέπατε να γράψω όσο ήσασταν ανάμεσά μας. «Αλκήν δ’ ευδόκιμον Μαραθώνιον άλσος αν είποι» (το επιτάφιο αισχυλικό επίγραμμα).

Για την εύψυχη ανδρεία Σας θα μιλήσει ο Μαραθώνας της Ιστορίας. Για τη μοναδικότητα και την αξιοσύνη Σας μιλά ήδη το έργο Σας! Απίστευτο για ανθρώπινη κλίμακα πόνημα μιας μοναχικής 75χρονης διαδρομής. Δημιούργημα ενός βίου αφιερωματικά ταγμένου στην αταλάντευτη υπεράσπιση της Δημοκρατίας, στις αξίες της Δημοσιογραφίας, στο όραμα της Ανάπτυξης του τόπου, στη Συμπόνια για τον πάσχοντα συνάνθρωπο, στην Αφοσίωση στην πατρίδα, στο ιδανικό τής των Ελλήνων Παιδείας, της άρρηκτα συνδεδεμένης με τον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό, στην πίστη στους Νέους ανθρώπους, στην ευφάνταστη αγάπη Σας για κάθε μορφή Ομορφιάς, στον αδιάλειπτο αγώνα Σας για την Αριστεία, στην εμμονή για υψηλές προσδοκίες, στην ατελεύτητη πίστη Σας για την Τέχνη ως παραμυθία ζωής του ανθρώπινου γένους, στον μοναδικό Σας Ερωτα, τη Μουσική! Αφοσιωμένος εραστής και ιδανικός ερωμένος της μαζί, εσείς! Αυτό το έργο κι αυτή η στάση ζωής θα είναι το λαλούν οικοδόμημα για Σας και για την Ελλάδα στο Μέλλον.

Σε Ερημη χώρα, που ταλανίζει και ταλανίζεται από την έλλειψη στρουκτούρας στη Σκέψη και την Πράξη, είστε «εκείνος που τον καιρό της Υβρεως δίδαξε ταπεινοσύνη». Το 1990 μου δώσατε για «ΤΑ ΝΕΑ» την πρώτη συνέντευξη της ζωής Σας! Διευθυντής μου ο αείμνηστος Λέων Καραπαναγιώτης. Στο «σαλόνι» εκείνο, τίτλος – που Σας άρεσε πολύ – η δική Σας φράση: Ατομικός αντιδραστήρας πολιτισμού. Ετσι «κέρδισα» την πρότασή Σας να διευθύνω την Επικοινωνία του Μεγάρου Μουσικής. Το ταξίδι κράτησε 20 χρόνια και μπορώ δημόσια να βεβαιώσω ότι ουδέποτε μου ζητήσατε να υποστείλω τη σημαία της Δημοσιογραφίας, για χάρη κανενός.

Τι τρανός χορός

Κύκλος Μότσαρτ και 10 μήνες τον χρόνο Μέγαρο από το 1991. Κύκλος Βάγκνερ, Μνήμη Κάλλας και η Καμεράτα από το 1992. Επτά μέρες δουλειά τη βδομάδα από το 1993 με Μουσική και Διαφωτισμό και Υποτροφίες Κυβέλη – Χορν, Τριάντη. Εννιά Ιούλιοι στο κοχύλι της Μικρής Επιδαύρου και Αγροτουρισμός από το 1994. Το πρόγραμμα για τη Θράκη και Κύκλος Ερωτας – Θάνατος, το 1995. Ευρωπαϊκή και ελληνική μουσική το 1996. Η έκθεση Σαγκάλ και ο Μύθος του Ορφέα, το 1997. Το Μέγαρο στην Οπερα του Μονπελιέ το 1998. Η Επιστροφή της Ελένης στη Φλωρεντία του 1999. Το Μέγαρο στη Θεσσαλονίκη και ο Προμηθέας του Ξενάκη με τον Μπομπ Ουίλσον το 2000. Ετος Βέρντι το 2001. Η γυναίκα δίχως σκιά το 2002. Η Μουσική Βιβλιοθήκη το 2003. Το Διεθνές Συνεδριακό Κέντρο και η Αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη το 2004. Ο Κύκλος Χάιντν και το Μegaron Plus από το 2005. Το Αφιέρωμα Θεοδωράκη το 2006. Η Ηλέκτρα της Αγνής, του Χάμπε, του Στράους, του Χόφμανσταλ, του Σοφοκλή, του Κακογιάννη, αλλά και το υπόγειο Πάρκινγκ το 2007. «Ισες ευκαιρίες για τους νέους στον πολιτισμό» το 2008. Η Θαΐδα και η Αλκηστη το 2009. Η Φιλαρμονική της Βιέννης με Ρικάρντο Μούτι το 2010. Και το βαγκνερικό «Λυκόφως των θεών» το 2011 και η Φιλαρμονική του Βερολίνου με τον Σάιμον Ρατλ το 2012. Είμαι βέβαιη, το 2013 και το 2014 ήταν, ήδη, σε κάποιο συρτάρι του γραφείου σας. Η οδηγία Σας: «Πρώτα γοητεύουμε, μετά εκπαιδεύουμε».

Περισσότερες από 170 παραγωγές κάθε χρόνο, πιο πολλές από 10.000 παραστάσεις σε 19 χρόνια, πάνω από 7.000.000  ακροατές/θεατές/σύνεδροι, περισσότερα από 20 δισ. δρχ. σε χορηγίες από τον ιδιωτικό τομέα, περισσότερες από 2.000 εκδόσεις εντύπων-προγραμμάτων, χωρίς ποτέ να καθυστερήσει καμιά, περισσότερες από 9.000 ηχογραφήσεις και μαγνητοσκοπήσεις, το μεγαλύτερο μουσικό αρχείο της ΝΑ Ευρώπης, η Μουσική Βιβλιοθήκη, τα Εκπαιδευτικά Προγράμματα, το Αίθριο των Μουσών και οι αίθριες νύχτες του, παραγωγές που επαινούσε η διεθνής κριτική, όπερα στη Λαμία, συναυλίες στο Περιστέρι και τα Σπάτα,  χιλιάδες μαθητές Κυριακή πρωί στην Αίθουσα Φίλων, δεκάδες υποτροφίες, κορυφαίες εκθέσεις, οι μεγαλύτεροι μαέστροι, τα πιο λαμπερά αστέρια στο στερέωμα του κόσμου, της τέχνης διεθνώς. Ησασταν από μόνος Σας το Μπαϊρόιτ της Ελλάδας. Και η αλήθεια είναι ότι όλη η Επικοινωνία του Μεγάρου ήσασταν εσείς! Ο πιο αντι-επικοινωνιακός με τους ανθρώπους άνθρωπος, για το μοναχοπαίδι του, το Μέγαρο, έβαζε φωτιά στα φρένα της καλύτερης επικοινωνίας! Εγώ απλώς εκτελούσα.

Εσείς δώσατε: πενήντα χρόνια από τη ζωή Σας, χρόνο, κόπο, χρήματα από την προσωπική Σας περιουσία που μας απαγορεύατε να αναφέρουμε, και έρωτα αμόλυντο! Σεις είστε που εμφυσήσατε την πνοή Σας σε κάθε υλικό και άυλο κομμάτι του Μεγάρου, στα μάρμαρα και τους ανθρώπους. Από την Κατερίνα στη ρεσεψιόν που έκλαιγε σαν μικρό παιδί στο ξόδι σας, μέχρι τον δρα Χέλμουτ Ντρέζε, τον αυστηρό διευθυντή της όπερας της Βιέννης, που τον είδα κάποτε να υποκλίνεται μπροστά σας και λάμψατε από χαρά,

Είχατε τη σοφία του Μύστη, τη δεξιοτεχνία του Μαΐστορα και τον ανυπέρβλητο ενθουσιασμό εφήβου. «Μα τι λέτε, Ελένη! Eλάτε δα! Υπερβάλλετε! Μεγαλώσαμε πια!», σαν να Σας ακούω…

Μουσηγέτης φλεγόμενος! Διά βίου «άρρωστος» από τη βάσανο του Πάθους να δείτε τους Ελληνες ακόμη ψηλότερα, στη θέση που πιστεύατε ότι τους αξίζει. Κι ας ήταν, έξω και μέσα στο γραφείο σας, Δουλικές και ανένδοτες πολιτικές και δημοσιογραφικές ηγεσίες, άνανδροι και θαρραλέοι σύμμαχοι, αχάριστοι και ευγνώμονες ευεργετηθέντες, ανάξιοι και ικανοί συνεργάτες, άπιστοι και πιστοί φίλοι.

«Dum spiro… εργάζομαι». Μου το γράψατε κιόλας… Ωραίος ως Ελληνας, Ευρωπαίος, που έδωσε τίμια τον αγώνα του Πολιτισμού ως κορυφαίος τραγουδιστής σε μεσαιωνικό Sangerkrieg. Με πάθος για τη μέγιστη προσωπική ανεξαρτησία απ’ όλους, όλες και όλα.

Στον τόπο ετούτο, Βασιλιάς Οιδίπους και πένης Τειρεσίας, μαζί. Για όσους αξιώθηκαν την αποδοχή σου, πατέρας και παιδί, μαζί. Οιδίψυχος!… Μέγας. Μέγιστος. Λαμπράκης!