ΗχοΔύναμα

Πιερ Μοντέ: Οι πλήρεις ηχογραφήσεις στην Decca, 24 CD

Οταν ο Πιερ Μοντέ έκλεισε το τελευταίο του συμβόλαιο με ορχήστρα στη μακρά πορεία του στην ευρωπαϊκή και στην αμερικανική μουσική σκηνή, είχε φτάσει πια στην όγδοη δεκαετία της ζωής του. Με το βαθύ, υπαρξιακού χαρακτήρα χιούμορ του και τη στωικότητα που πάντοτε τον διέκριναν, έθεσε έναν όρο στη Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου για να την αναλάβει: το συμβόλαιό του έπρεπε να έχει διάρκεια… είκοσι ετών! Οι Λονδρέζοι το εκτίμησαν και ανταποκρίθηκαν: αποδέχθηκαν τον όρο. Κάπως έτσι ξεκίνησε και η τελευταία, εξαιρετικά δημιουργική, όπως άλλωστε και όλες πριν, περίοδος της ζωής του γάλλου μαέστρου που η παρουσία του σφράγισε τον 20ό αιώνα για πολλές δεκαετίες. Τώρα, η Decca συγκεντρώνει όλες αυτές τις ηχογραφήσεις της τελευταίας περιόδου στην ίδια και στη Philips, μαζί και με άλλες παλαιότερες, που χρονολογούνται πολλά χρόνια πίσω, καθώς και την εντυπωσιακή δουλειά του με τη Westminster. Και που περίπου όλες τους έχουν αποτελέσει σπουδαίες στιγμές της δισκογραφίας στην εξέλιξή της.

Είτε στο Παρίσι, είτε στη Βοστώνη, είτε στο Σαν Φρανσίσκο, όπου απολάμβανε τους αστακούς στην πόλη και τους περιπάτους με το αγαπημένο του σκυλάκι, τη Φίφη, ο Μοντέ έγραψε ιστορία πριν απ’ όλα με τη φήμη που τον ακολουθούσε ως τον μαέστρο με τις μεγάλες πρεμιέρες μπαλέτων του Στραβίνσκι. Αυτή είχε όμως και τα αρνητικά της: από πολλούς θεωρήθηκε ιδανικός μαέστρος αλλά κυρίως για τη ρωσική και τη γαλλική μουσική της εποχής του, κάτι που πάντως καταρρέει αυταπόδεικτα όταν ακούσει κανείς τον κύκλο του με τις Συμφωνίες του Μπετόβεν (που περιλαμβάνονται εδώ) και που ηχογραφήθηκαν με περισσότερες από μία ορχήστρες. Ανάμεσά τους, ειδική μνεία αξίζει η ερμηνεία του στην «Ηρωική» στο Αμστερνταμ, που ύστερα από περισσότερο από μισό αιώνα διατηρεί το θρυλικό της status. Εκείνο όμως στο οποίο ο ίδιος ο Μοντέ αναφερόταν μέχρι το τέλος της ζωής του ως την πιο μεγάλη στιγμή του δεν ήταν καν η συνεργασία του με τον Στραβίνσκι, τον Ντιαγκίλεφ και τον Νιζίνσκι. Ηταν όταν, ως μέλος του Κουαρτέτου Τζελόζο, προτού ακόμη γίνει μαέστρος, έπαιξε στον Μπραμς έργα του στη Βιέννη. Για να εισπράξει όχι μόνο τον έπαινο και την ευαρέσκειά του, αλλά και την περίφημη ρήση του Μπραμς ότι οι Γάλλοι κατανοούν και ερμηνεύουν τη μουσική του καλύτερα από τους Γερμανούς. Ρήση που επί χρόνια προκαλούσε ατέρμονες συγκρουσιακές συζητήσεις και αναλύσεις διεθνώς. Με μία από τις βαθύτερες ερμηνείες της Δεύτερης Συμφωνίας του Μπραμς ο Μοντέ σφράγισε όχι μόνο την τελευταία περίοδό του στο Λονδίνο, αλλά και τη συνεργασία του με την Ορχήστρα που τον ήθελε ως διευθυντή της μέχρι που να φθάσει κοντά στα 110 του χρόνια, κάτι που, ασφαλώς, τελικά δεν συνέβη.

Μπετόβεν: Οι πλήρεις Σονάτες για Πιάνο, Ιγκορ Λέβιτ, Sony, 9 CD

Η εμφάνιση του Ιγκορ Λέβιτ πριν από λίγα χρόνια στο διεθνές στερέωμα προκάλεσε διεθνές ενδιαφέρον για αυτόν τον παράξενο, μάλλον απόμακρο, αποστασιοποιημένο, εξαιρετικά «εσωτερικό» και κατά κάποιον τρόπο «αργό» πιανίστα, που έπαιζε πολύ διαφορετικά από ό,τι η εποχή μας έχει συνηθίσει να ακούει. Η υποδοχή ήταν πάντως διθυραμβική για τους πολύ λίγους δίσκους που ηχογράφησε, κυρίως με επιλεγμένα έργα του Μπαχ και του Μπετόβεν για σόλο πιάνο. Ο Λέβιτ απέκτησε μέσα σε ελάχιστο χρόνο ένα πολύ φανατικό προσωπικό κοινό, ενώ κάποιοι έφθασαν να συγκρίνουν την ιδιαιτερότητα της μουσικής του παρουσίας με εκείνη του Γκλεν Γκουλντ στη δεκαετία του ’50, αν και ερμηνευτικά οι δύο πιανίστες δεν σχετίζονται.

Τώρα, για τα 250 χρόνια του Μπετόβεν, ο Λέβιτ έγινε πάλι μεγάλο διεθνές θέμα συζήτησης. Εχοντας ήδη από την αρχή ηχογραφημένες πίσω του τις τρομερά απαιτητικές τελευταίες σονάτες του Μπετόβεν, ολοκλήρωσε τον κύκλο, προκαλώντας όμως και αυτή τη φορά πολύ έντονη, αν και διαφορετική, έκπληξη και αντίστοιχη συζήτηση. Πολλοί φανατικοί φίλοι εκείνων των πρώτων ηχογραφήσεων, που περιλαμβάνονται και σε αυτή την έκδοση, δηλώνουν ότι… πλέον δεν τον αναγνωρίζουν! Οι ταχύτητες και οι δυναμικές του πέρασαν από το ένα άκρο στο άλλο σε τέτοιον βαθμό που ενώ ήταν δύσκολο να βρεις αρκετούς πιο «εσωτερικούς», τώρα είναι εξίσου δύσκολο να βρεις πιο «επιθετικούς» και φρενήρεις ερμηνευτές του Μπετόβεν, ιδίως της μέσης περιόδου των έργων του για σόλο πιάνο. Εξίσου δύσκολο είναι να θυμηθεί κανείς άλλη πρόσφατη περίπτωση ερμηνευτή που να έχει προκαλέσει τόσο έντονη αντιπαράθεση στις συζητήσεις για τη δισκογραφία του, με τόσο φανατισμό και από τις δύο πλευρές – ειδικά δε όταν οι δύο αυτές πλευρές μετακινούνται, ως έναν βαθμό, η μία μέσα στην άλλη. Η ουσία είναι ότι ο Λέβιτ κατόρθωσε να ανάψει τα αίματα. Και για να το πετύχει κάποιος αυτό σε έργα που έχουν δοκιμαστεί τόσο πολύ και που η δισκογραφία τους έχει απασχολήσει τέτοιους κολοσσούς στην ιστορία της μουσικής, προδήλως, αυτό, σημαίνει κάτι σημαντικό…