Ενωσις, ένα ιδανικό {CR}που εκπληρώθηκε {CR}διά την Αβησσυνία

ΑΝΤΙΣ ΑΜΠΕΜΠΑ, Απρίλιος.

(Αεροπορικώς). – Το ταξίδι της Αιθιοπίας είναι ταξίδι εκπλήξεων, όπου όλα παρουσιάζονται παράδοξα και όλα αναπάντεχα διά τον επισκέπτην. Περιμένει κανείς, κατεβαίνοντας από το αεροπλάνο, να ευρεθή σε μιαν χώραν της Μαύρης Αφρικής, σύντομα αντιλαμβάνεται την πλάνην του: Η Αιθιοπία δεν ομοιάζει και δεν συγκρίνεται με κανέναν άλλον τόπον εις τον κόσμον, ελάχιστα δε είναι τα κοινά του λαού της με τους λαούς των γειτονικών χωρών. Περιοχή δυσπρόσιτη, απομακρυσμένη από τους «δρόμους του πολιτισμού» που ένωναν άλλοτε την Δύσιν με την Ανατολήν, χωρίς παράλια, η Αιθιοπία παρέμεινεν αδιάβρωτη και αναλλοίωτη σαν ένα Μεσαιωνικό φρούριο που φυλάσσει τα μυστήριά του. Ενα απ’ αυτά είναι και η καταγωγή και η αρχαία ιστορία των Αιθιόπων, πρόβλημα που η επιστήμη ακόμη δεν ημπόρεσε να λύση.

Διά την αρχαιότητα της φυλής δεν χωρούν αμφιβολίες. Αι εμπορικαί σχέσεις με την Αίγυπτον ήσαν τακτικαί από την εποχήν ακόμη των πρώτων Φαραωνικών Δυναστειών, και η φιλία των Αβησσυνών με την Παλαιστίνην ήταν στενώτατη. Από την Αιθιοπίαν λέγεται ότι εξεκίνησε, φορτωμένη αρώματα και δώρα η πεντάμορφη Βασίλισσα του Σαββά, διά να γοητεύση τον Σολομώντα. Και όταν οι γάμοι των ετελέσθησαν και απέκτησε παιδί από τον Βασιλέα των Βασιλέων, η ωραία Μακέδα επέστρεψεν εις την πατρίδα της και ανεκήρυξεν Αυτοκράτορα τον υιόν της Μενελίκ. Ο Χαϊλέ Σελασιέ, ο σημερινός Αυτοκράτωρ, θεωρείται κατ’ ευθείαν απόγονος του σοφού Βασιλέως των Ισραηλιτών και είναι ασφαλώς ο μόνος Αυτοκράτωρ εις τον κόσμον «θεία βουλήσει». Εάν ο μύθος δεν αληθεύη, είναι όμως εν τούτοις ωραίος και μας δίνει κάποιαν εξήγησιν διά την φυλετικήν καταγωγήν των Αιθιόπων, το μίγμα αυτό Σημιτών, Αράβων και Μαύρων, εξηγείται δε ακόμη και ο Εβραϊκός χαρακτήρ της Χριστιανικής των αιρέσεως.

***

Η αεροπορική γραμμή που εγκαινιάσθη την περασμένην εβδομάδα, συνδέει επί τέλους τας Αθήνας με την Αντίς Αμπέμπα. Εως τώρα, άμεση συγκοινωνία απεκλείετο εφόσον η Αιθιοπία εστερείτο θαλασσίας διεξόδου. Από της ενώσεώς της όμως με την Ερυθραίαν, το λιμάνι της Μασσάουας αποτελεί την πύλην προς την Δύσιν. Η πάλη διά την ένωσιν διήρκεσε χρόνια, και εκόστισεν εις τους Αγγλους την εμπιστοσύνην – αν όχι την φιλίαν – των δύο λαών. Από το 1941, οπότε ελευθερώθηκεν από τους Ιταλούς, η Ερυθραία εζητούσε την ένωσιν με την Αιθιοπίαν. Το θέμα παρουσίαζε πολλές ομοιότητες με το Κυπριακόν: Οι μεν δύο λαοί είχαν το δίκαιον με το μέρος των, η Αγγλία όμως που είχε καταλάβει την Ερυθραίαν κατά τον πόλεμον, επεδίωκε να την σφετερισθή. Εγινε τέλος προσφυγή εις τα Ηνωμένα Εθνη, όπου διά μίαν φοράν έλαμψεν η Δικαιοσύνη και το 1952 ενώθηκε η Ερυθραία με την Μητέρα χώραν. Οχι όμως προτού η Αγγλική Διοίκησις ανατινάξει και κατεδαφίσει τα γιγάντια έργα που είχαν κατασκευάσει προπολεμικώς οι Ιταλοί εις την Μασσάουα. Πρόφασις ήταν το γεγονός ότι τα κτίρια είχαν οικοδομηθή δαπάναις των Φασιστών! Ιδεολογική ευθυξία ή απλή κακεντρέχεια; Το κορύφωμα όμως ήταν η απαίτησις να καταβάλη η Αιθιοπία λύτρα ενός εκατομμυρίου λιρών στερλινών, ποσόν μηδαμινόν ίσως διά την Βρεττανικήν Κοινοπολιτείαν, το οποίον όμως αποτέλεσεν αφαίμαξιν διά τον μικρόν προϋπολογισμόν του Κράτους αυτού. Ετσι και έγινε… Αυτό είναι καλό, ώστε να ημπορούμεν εύκολα να φαντασθούμε ποίας μεταχειρίσεως θα τύχωμεν εκ μέρους της Αγγλίας όταν το Κυπριακό φθάση επιτέλους εις την αντίστοιχην φάσιν.

***

Δύσκολον είναι δι’ έναν ταξιδιώτην έστω και προετοιμασμένον, να αντιληφθή την έκτασιν και την ποικιλίαν μιας χώρας οκταπλασίας εις έκτασιν της Ελλάδος. Αλλ’ η παράξενη ομορφιά των τοπίων της είναι απερίγραπτη: Τόσον πολύ, ώστε μου διηγούντο ότι οι Ιταλοί μηχανικοί οι οποίοι είχαν αναλάβει την οδοποιίαν, εσέβοντο πάντοτε την εξωτικήν μεγαλοπρέπειαν της Φύσεως. Το περιεργότερον ίσως θέαμα δεν είναι ωστόσο «φυσικό»: Πρόκειται διά τις υπόγειες μονολιθικές εκκλησίες, σκαμμένες μέσα εις τους βράχους, κτίσματα μοναδικά εις τον κόσμον. Δεν έχουν ούτε την πνευματικότητα των Βυζαντινών εκκλησιών, ούτε την ανάταση του Γοτθικού ναού, ούτε την ηλεκτρισμένην και πιεστικήν ακινησίαν του Ασιατικού ιερού. Η Χριστιανική πίστις είναι εδώ περισσότερον πρωτόγονη θα έλεγε κανείς, ένας συγκερασμός Μονοφυσιτισμού και τοπικών δεισιδαιμονιών.