«Η φτώχεια είναι μια πολεμική κατάσταση»

«Μία φορά κι έναν καιρό ήταν ένα πρόγραμμα στο κομπιούτερ: ένα πρόγραμμα Διεκπεραίωσης που εντοπίζει στα σκουπίδια ένα μωρό. Και αποφασίζει – ενάντια στους κανόνες της γεμάτης «ευμάρειας» και τεχνητής νοημοσύνης πόλης – να σώσει αυτό το περίσσιο παιδί». Είναι η περιγραφή για το παραβολικό παραμύθι του Θανάση Τριαρίδη «Το περίσσιο παιδί» (εκδ. Gutenberg), το οποίο παρουσιάζεται στη σκηνή του Faust κάθε Πέμπτη στις 21.00 από τη νεοσύστατη ομάδα Ich Bebe, θίγοντας το ζήτημα των ανεπιθύμητων νεογέννητων και εγκαταλελειμμένων παιδιών. Μετά τις παραστάσεις στην Αθήνα μάλιστα η παράσταση θα ταξιδέψει στη Θεσσαλονίκη (Θέατρο Αμαλία, 20, 21, 27 & 28 Ιανουαρίου 2020) και την Κύπρο (Θέατρο Σατιρικόν, Λευκωσία, από Παρασκευή, 31 Ιανουαρίου έως και Κυριακή, 2 Φεβρουαρίου 2020). Μιλήσαμε με τον συγγραφέα με αφορμή την αυριανή παράσταση.

Πώς προέκυψε η ευρηματική ιδέα για την παράσταση;

Το 2016 και 2017 ταξίδεψα επανειλημμένα και για αρκετό καιρό στην Αιθιοπία στο πλαίσιο της διαδικασίας της διακρατικής υιοθεσίας καθώς έτσι αποκτήσαμε με τη σύζυγό μου τη μεγάλη μας κόρη. Από τότε που γύρισα από αυτά τα ταξίδια σκέφτομαι συνέχεια την ανείπωτη δυστυχία που αφήσαμε πίσω μας – ας πούμε, τα βρέφη που συνάντησα στα ορφανοτροφεία της Αντίς Αμπέμπα και που ζούσανε στα διπλανά κουτάκια με την κόρη μας. Αραγε πού να βρίσκονται σήμερα, σε ποιο πεπρωμένο έχουν οριστεί; Αυτό είναι το μεγάλο έλλειμμα του καθένα που επιστρέφει από αυτές τις χώρες. Μετά τα τρία βίαια και επιθετικά προς το κοινό έργα της τριλογίας «Leopold – Football – HIV» είχα την ανάγκη να μιλήσω για το ίδιο έλλειμμα με μια παραβολή που δεν θα έριχνε στα μούτρα τον θεατών το αίμα, μα θα μιλούσε τη γλώσσα της συγκίνησης. Σκέφτηκα πως αν μιλήσει κανείς συναισθηματικά στους ανθρώπους ίσως ενσπείρει δραστικότερα μέσα τους την επιθυμία να νοιαστούν για την απελπισία που ορίζει τη ζωή εκεί κάτω. Ετσι προέκυψε η ιδέα να μεταφερθεί στο θέατρο το «Περίσσιο παιδί» που είναι ένα μη θεατρικό κείμενο – και το οποίο έγινε παράσταση χάρη στο πάθος των μαθητών μου της ομάδας Ich Bebe (οι ηθοποιοί Αντιγόνη Σταυροπούλου, Χριστίνα Παπατριανταφύλλου, Γιάννης Βερβενιώτης, ο συνθέτης Χρήστος Διαμαντής) και τη σκηνοθεσία της φίλης μου Πηγής Δημητρακοπούλου.

Χρειάστηκε να κάνετε μεγάλη έρευνα για να γράψετε το «Περίσσιο παιδί»;

Στις σαράντα σελίδες του «Περίσσιου παιδιού» βρίσκεται εν πολλοίς όλη η ζωή μου. Προφανώς, λοιπόν, δεν χρειάστηκα έρευνα, αλλά κάτι πολύ περισσότερο: ουσιαστικά χρειάστηκε να ζήσω όλη τη ζωή μου μέχρι τα 48 μου χρόνια για να το γράψω. Και φυσικά κεντρικό ρόλο στη ζωή μου – άρα και στο βιβλίο – έχουν τα ταξίδια μου στην Αφρική και η σχέση μου με την Αφρική γενικότερα.

Τα περίσσια παιδιά είναι μόνο στην Αφρική ή τα εντοπίζετε και γύρω μας;

Τα περίσσια παιδιά του κόσμου μας βρίσκονται στο συντριπτικά μεγαλύτερό τους ποσοστό στις χώρες του λεγόμενου Τρίτου Κόσμου. Στην Υποσαχάρια Αφρική, στη Νοτιοανατολική Ασία, στην Κεντρική ή και Λατινική Αμερική – στις χώρες δηλαδή όπου το ετήσιος κατά κεφαλήν εισόδημα είναι κάτω από τα 4.000 δολάρια τον χρόνο. Είναι κοινότοπο αυτό που θα πω, αλλά η φτώχεια και η απελπισία είναι μια αδιανόητη πολεμική κατάσταση εις βάρος ανθρώπων. Στις χώρες αυτές υπάρχουν τεράστιες πληθυσμιακές ομάδες αποκλεισμένες από το καθαρό νερό. Αυτό σημαίνει πως τα βρέφη πλένονται «στεγνά», με στεγνό πανί, και συχνά τρέφονται με κατουρημένο παξιμάδι. Καταλαβαίνετε τι μπορεί να σημαίνει αυτό;

Το μέλλον της ψυχρής και απόμακρης πόλης του μέλλοντος, που περιγράφετε στο κείμενο, πόσο συγγενεύει με το παρόν των δικών μας πόλεων;

Το μέλλον των πόλεων της Δύσης θα είναι η περίφραξη – για να μην εισβάλουν μέσα οι πεινασμένοι του κόσμου. Και η περίφραξη αυτή θα είναι μονάχα ένα επεισόδιο του πολέμου και του αφανισμού που θα εξαπολύσουμε οι χορτάτοι της Δύσης ενάντια στους πεινασμένους του υπόλοιπου κόσμου.

Με ποια παραβολή στήνετε το παραμύθι σας;

Με μία μάλλον απλοϊκή παραβολή. Κάποιος κατανοεί μια πλαστική κούκλα ως ζωντανό παιδί. Και αρχίζει να ψάχνει τον πατέρα αυτού του περίσσιου παιδιού – και καθώς δεν το βρίσκει τον επινοεί μέσα στον εαυτό του.

Προσπαθείτε να θίξετε ένα παγκόσμιο κοινωνικό πρόβλημα. Πώς φιλοδοξείτε το θέατρο να σας βοηθήσει προς αυτήν την κατεύθυνση;

Οταν ήμουν νεότερος ενδιαφερόμουν για τη μαζικότητα της εκπομπής του σήματος όσων ήθελα να πω. Κάποτε κατάλαβα πως η αγωνία της μαζικότητας εκφυλίζει το σήμα όσων θέλεις να εκπέμψεις. Ετσι πια νοιάζομαι όχι για το σε πόσους θα φτάσουν τα λόγια μου, αλλά πόσο δραστικά θα επιδράσουν σε όσους, λίγους ή πολλούς, θα φτάσουν. Και καμιά τέχνη δεν συγκρίνεται με το θέατρο σε ό,τι αφορά την επιδραστικότητα. Στο θέατρο αναπνέεις τον ίδιο αέρα με τους ηθοποιούς, μοιράζεσαι τον ίδιο χρόνο – κάποιες φορές ενώνεσαι με τα ίδια δάκρυα.