Η στοά των Χριστουγέννων

Γκρίνιες πολλές φέτος για τον χριστουγεννιάτικο στολισμό της Αθήνας. Και, σε κάποιες περιπτώσεις, απολύτως δικαιολογημένες. Βέβαια και ο καλύτερος σκηνογράφος του κόσμου να στόλιζε την πόλη πάλι κάτι σε κάποιους δεν θα άρεσε, πάλι κάποιοι θα διαφωνούσαν, άλλοι θα κορόιδευαν. Υπάρχει όμως ένα σημείο στην πρωτεύουσα όπου νομίζεις ότι, τέτοιες μέρες, κρύβεται το πνεύμα των Χριστουγέννων. Κατεβαίνοντας τη Βουκουρεστίου και στρίβοντας στη στοά του City Link, νομίζεις ότι μεταφέρεσαι είτε σε ένα σύγχρονο κοσμοπολίτικο κέντρο είτε σε μια άλλη εποχή. Οπου και όταν η χαρά της γιορτής δεν κουβαλά ενοχές ούτε χρειάζεται άλλοθι. Στολισμένη η στοά, έτσι ώστε να ισορροπεί η παράδοση με την αισθητική πρόταση, δημιουργεί ατμόσφαιρα που δεν αναμοχλεύει τη νοσταλγία (αμάν πια με τα Χριστούγεννα του ΜΙΝΙΟΝ) αλλά δημιουργεί προϋποθέσεις για να έχουν, μετά από χρόνια, να νοσταλγήσουν κάτι τα σημερινά παιδιά. Η νοσταλγία ούτε δανείζεται ούτε κληρονομείται.

Προσωπικά, περιδιαβάζω αυτήν τη στοά από τα παιδικά μου χρόνια. Στην έξοδο προς την οδό Αμερικής βρισκόταν το πρατήριο του Μετοχικού Ταμείου Στρατού, από το οποίο οι οικογένειες των στρατιωτικών, όπως ήταν η δική μου, προμηθεύονταν είδη σπιτιού. Ωστόσο, όποτε με έσερνε η μητέρα μου μαζί της, εγώ τρύπωνα στη στοά όπου υπήρχε ένα χαρτοπωλείο με τα ωραιότερα χρωματιστά κανσόν που είχα ονειρευτεί. Στην είσοδο της στοάς από την οδό Βουκουρεστίου το θρυλικό καφέ Brazilian. Αυτό βέβαια, ως «τόπο συνάντησης ενηλίκων» δεν το πρόλαβα στην ακμή του. Τότε δηλαδή που στα ελάχιστα τετραγωνικά του μαζεύονταν, επί καθημερινής βάσης, ο Ελύτης, ο Καραγάτσης, ο Χατζιδάκις, ο Αργυράκης, ο Σεφέρης. Πρόλαβα όμως τον εξαιρετικό εσπρέσο του (τον πρώτο που σερβιρίστηκε στην Αθήνα, τη δεκαετία του 1930), τα κρουασάν και τις πουτίγκες τους, τις χάρτινες σακούλες του που έγραφαν επάνω «Σαραβάνος» (το όνομα του ιδιοκτήτη). Και βέβαια την κυρία Καίτη, με τα λευκά μαλλιά και τον κομψό κότσο της, που άρχισε να δουλεύει εκεί στα 20 της και όταν τη γνώρισα είχε περάσει τα εβδομήντα.

Στη στοά στηνόμασταν στην ουρά για να πάρουμε εισιτήρια για τις παραστάσεις του Φεστιβάλ Αθηνών, από τον «Ψαρρό» αγοράζαμε τα πρώτα ακριβά δώρα, εκεί «έβλεπε» και το γραφείο μου στο «Μarie Claire», όταν το περιοδικό στεγαζόταν σε έναν από τους ορόφους του κτιρίου που είναι σήμερα το πολυκατάστημα Attica. Τότε ακόμη τη λέγαμε στοά Σπυρομήλιου (ή στοά Μετοχικού), όπως είναι και σήμερα το επίσημο όνομά της. Το 1939 που ολοκληρώθηκε η κατασκευή της, το Μετοχικό Ταμείο Στρατού όπου ανήκε τίμησε με αυτόν τον τρόπο τον αγωνιστή του Μακεδονικού Αγώνα Σπύρο Σπυρομήλιο. (Ο ανιψιός του Πύρρος ήταν ο μεγάλος, νεανικός, έρωτας της Μελίνας Μερκούρη, αυτός για τον οποίον ο Χατζιδάκις έγραψε το «Κυπαρισσάκι μου αψηλό».)

Προσφούρνια τα βυζαντινά

Οσο οι κινόες, τα μπόουλς, τα χορτοφαγικά γλυκά και τα διάφορα «χωρίς» θα μπαίνουν στα πιάτα μας και θα εγκαθίστανται στα μενού των εστιατορίων, τόσο οι αυθεντικές μαγειρικές και τα παραδοσιακά προϊόντα με τα λιπάκια τους και τις «εκρήξεις» που προκαλούν στον ουρανίσκο θα κερδίζουν έδαφος. Οχι ως αντίδραση ή ως αντίσταση στις διατροφικές μόδες (που αυτά τα θεωρούν θανάσιμα αμαρτήματα), αλλά ως γευστικές ισορροπίες και απαραίτητες παρεκκλίσεις χάρη της απόλαυσης. Αλλωστε ο καλύτερος τρόπος να αντισταθείς στους πειρασμούς είναι να ενδώσεις.

Κάπως έτσι τα «Καραμανλίδικα του Φάνη», το παστουρματζίδικο της οδού Ευριπίδου, γνωστό σε ένα περιορισμένο αλλά πιστό κοινό κυρίως λόγω των περίφημων παστουρμάδων Αραπιάν, επεκτάθηκαν και στη Σωκράτους στα πρότυπα των βυζαντινών παστομαγειρείων, ένα είδος μπακάλικου της εποχής και μαγειρείου συγχρόνως. Και δημιούργησαν μια σταθερή πελατεία που περιλαμβάνει από χίπστερ και εναλλακτικούς καλλιτέχνες έως τεχνοκράτες και χρηματοοικονομικά στελέχη. Εδώ και λίγους μήνες όμως έφτασε έως και την οδό Ερμού. Με ένα τρίτο μαγαζί, το «Εργαστήρι», όπου ακολουθείται πιστά η γαστρονομική παράδοση των Καραμανλήδων (να θυμίσουμε ότι πρόκειται για τους ελληνικής καταγωγής Καππαδόκες) με κάποιες προσθήκες που αναδεικνύουν ακόμη περισσότερο τα αλλαντικά της Ανατολίας και τα μεστά τοπικά ελληνικά τυριά. Στον πετρόχτιστο φούρνο που υπάρχει στα εργαστήρι ψήνονται τα προσφούρνια. Εν είδος βυζαντινού street food, αφού πρόκειται για κομμάτια ζύμης που, στα χρόνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, ψήνονταν σε φούρνους στον δρόμο με την προσθήκη διαφόρων υλικών.

Παράγινε…

Από αυτήν τη σελίδα, πριν από περίπου έναν χρόνο, υποδεχθήκαμε και μάλιστα με ενθουσιασμό την ιδέα των λογοτεχνικών, αρχιτεκτονικών και λοιπών περιπάτων. Η αρχική ιδέα ήταν η ξενάγηση στην πόλη υπό το πρίσμα «ειδικού ενδιαφέροντος». Η μόδα όμως νομίζω ότι έχει σχεδόν κατασπαράξει την ιδέα και την καλή πρόθεση. «Περίπατοι» χωρίς ή δι’ ασήμαντη αφορμή. Χωρίς προετοιμασία, από άτομα χωρίς γνώσεις και με στόχο αποκλειστικά το οικονομικό κέρδος. Από τη συμμετοχή, αλλά και από τη «μεσιτεία» αγορών σε διάφορα καταστήματα. Ας αφήσουμε κάτι όμορφο έτσι όπως το πρωτομάθμε.

Τι μου αρέσει, {LF}τι δεν μου αρέσει στην Αθήνα

Βλέποντας την Αθήνα απ’ την απόσταση που ό,τι ενοχλεί στην καθημερινότητα κρύβεται επιμελώς στη σκιά κι έτσι στο φως προβάλλουν μόνο τα σημαντικά, νιώθω πως το πιο συγκλονιστικό χαρακτηριστικό της είναι η ζωντανή γραμμή πολιτισμού που μας συνδέει με την ιστορία της. Είναι τύχη και περηφάνια να ζεις κάπου όπου ο αρχαίος και ο σύγχρονος τρόπος ζωής τέμνονται και είναι αναγκασμένοι να συμβιώνουν αγκαλιασμένοι προς το μέλλον. Ετσι αποδέχομαι με χαρά την ανάγκη συμβιβασμών, προκειμένου η σπάνια αυτή συνύπαρξη να δίνει βάθος και μοναδικότητα στην πόλη μου.

Αν πάλι κάτι με ενοχλεί παράφορα στην Αθήνα, αυτό είναι το γκραφίτι. Και δεν εννοώ προφανώς τα «έργα τέχνης», αλλά τις αποκρουστικά θορυβώδεις κραυγές ύπαρξης και επιβολής άποψης, που βιάζουν την αισθητική μου.