Στην άλλη πλευρά του φακού

Ο Δημήτρης Παπαμήτσος και ο Andrea Bonetti είναι οι προσωπικοί φωτογράφοι του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Αλέξη Τσίπρα αντιστοίχως. Οι άνθρωποι που τους ακολουθούν στις επίσημες αλλά και καθημερινές στιγμές εμπλουτίζοντας το πορτφόλιο της πολιτικής τους διαδρομής. Την περασμένη Τετάρτη δημοσιοποίησαν ορισμένες από αυτές στην εκδήλωση «Διάλογοι» που οργάνωσε το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Στο «ΝΣυν» μιλούν αποκλειστικά για τις καλύτερες στιγμές και τις δυσκολίες κατά την «αποστολή» τους.

1. Περίπου πόσες φωτογραφίες έχετε τραβήξει; Ποιο θεωρείτε το καλύτερο στιγμιότυπο που έχετε απαθανατίσει και ποιο επιλέγετε ως ένα από τα καλύτερα του συναδέλφου σας;

2. Ποιες στιγμές σάς δυσκόλεψαν ως προς τον χειρισμό της περίστασης;

3. Πόσο συνεργάσιμος ή δύσκολος είναι ο πολιτικός αρχηγός ως «φωτογραφικός χαρακτήρας»; Ποια είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του;

4. Οι δεσμεύσεις για μια «θεσμική»-«επαγγελματική» φωτογραφία είναι δεδομένες. Υπάρχουν, ωστόσο, περιθώρια που σας επιτρέπουν να είστε ελεύθερα δημιουργικοί; Παρεμβαίνει, όπως λέμε, ανά πάσα στιγμή το «βλέμμα» του φωτογράφου;

5. Τελικά, τι είναι αυτό που κάνει μια φωτογραφία ξεχωριστή: η ματιά του φωτογράφου ή η «στιγμή» του φωτογραφιζόμενου;

Δημήτρης Παπαμήτσος

«Δεν ανεβαίνω μαζί του ως τις κορφές των βουνών»

1. Μπορώ να δώσω μια τάξη μεγέθους, επειδή δεν μπορεί να γίνει πλήρης καταμέτρηση. Υπολογίστε λοιπόν ότι σε μια «κανονική» ημέρα στο Μέγαρο Μαξίμου μπορεί να τραβήξω 500 έως 1.500 φωτογραφίες. Σε μεγαλύτερες διοργανώσεις, όπως το Συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας, έχω τραβήξει σε μία μόλις ημέρα 2.000, για να δείτε τελικά τις 50 ή 60. Σε μια περιοδεία στην Ελλάδα όμως μπορεί να τραβήξω 2.500 στιγμιότυπα την ημέρα, ιδίως όταν ο Πρωθυπουργός μιλάει με τον κόσμο, ακόμα και αν δεν υπάρχει ομιλία. Για παράδειγμα, λίγες μέρες πριν από τις εθνικές εκλογές στην περιοδεία στον Εβρο κάναμε πάνω από 10 στάσεις σε πόλεις και χωριά.

Βλέποντας πρόσφατα όλο το υλικό συνειδητοποίησα ότι είχα ξεχάσει πόσα είναι τα «καλύτερα» στιγμιότυπα. Μία όμως αγαπημένη μου φωτογραφία του Πρωθυπουργού τον δείχνει προφίλ σιλουέτα και από πίσω φαίνονται τα Λευκά Ορη της Κρήτης. Είναι η θέα που είχε επιλέξει ο πατέρας του να βλέπει κάθε πρωί όταν ξυπνούσε από το μπαλκόνι της κρεαβατοκάμαράς του. Ως σύνθεση είναι απλή, δεν έχει κάτι ξεχωριστό. Προέρχεται μάλιστα από μια συνέντευξη που έδινε εκείνη την ώρα σε δημοσιογράφο. Αλλά για εμένα συμπυκνώνει τη σχέση του Πρωθυπουργού με τη φύση, και ειδικά με το βουνό, ενώ παράλληλα εκπέμπει μια ηρεμία. Γενικώς μου αρέσει να τον φωτογραφίζω σε προσωπικές στιγμές, αλλά ειδικά τον χειμώνα, όταν στον ελεύθερό του χρόνο ανεβαίνει σε χιονισμένες πλαγιές ως την κορυφή, δεν πάω μαζί του. Ξέρω ότι έχει ανάγκη σε κάποιες στιγμές να είναι και μόνος.

Η δουλειά του Andrea Bonetti, που έχει διαφορετική «ματιά» από εμένα, μου αρέσει πολύ. Θυμάμαι ότι μια φωτογραφία του που μου είχε κάνει εντύπωση όταν την πρωτοείδα είναι ένα παιδάκι που φιλάει το χέρι του Πάπα. Πολύ ωραία ειδησεογραφική στιγμή.

2. Η πιο δύσκολη στιγμή ήταν η κάλυψη της κηδείας του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Επρεπε να καταγράψω ένα ιστορικό γεγονός και ταυτόχρονα να είμαι διακριτικός απέναντι σε μια οικογένεια που πενθούσε.

3. Γενικώς είναι πολύ ευγενικός και ανεκτικός. Δεν με έχει δυσκολέψει πάνω στη δουλειά. Υπάρχει μεταξύ μας ένας κώδικας επικοινωνίας. Υστερα από τέσσερα χρόνια σχεδόν καθημερινής δουλειάς έχω έναν τρόπο να καταλαβαίνω ποια είναι τα όριά του. Το χαρακτηριστικό του είναι ότι δεν του αρέσει να ποζάρει. Προτιμά τις αυθόρμητες φωτογραφίες. Κι επειδή είναι ένας άνθρωπος με χιούμορ και αυτοσαρκασμό, είναι πολλές οι φωτογραφίες που δεν μπορούμε να δημοσιεύσουμε – και είναι πραγματικά πολύ αστείες.

4. Το βλέμμα του φωτογράφου υπάρχει και στις «επαγγελματικές» φωτογραφίες. Ο κάθε φωτογράφος έχει ένα μοναδικό στυλ με το οποίο καλύπτει τα γεγονότα. Αλλά παίζουν ρόλο και οι περιστάσεις. Για παράδειγμα, σε συναντήσεις με ξένους ηγέτες, μετράει ο τρόπος που θα στηθούν οι δύο ηγέτες μπροστά στα αγήματα ή θα καθίσουν στον καναπέ. Κι εκεί μπορείς να βγάλεις μια στάνταρ ροή φωτογραφιών, αλλά ακόμα και να «παίξεις» πιο δημιουργικά, ανάλογα με τις φωτιστικές συνθήκες. Θα έλεγα ότι μπορείς να φτάσεις ακόμη και σε μια λήψη που να έχει «καλλιτεχνική» άποψη. Και αν αυτή δεν αλλοιώνει την πολιτική διάσταση του γεγονότος, μπορείς να τη χρησιμοποιήσεις. Γιατί όχι;

5. Νομίζω και τα δύο. Σίγουρα το γεγονός ή η «στιγμή» του φωτογραφιζομένου σού φτιάχνουν το κάδρο. Αλλά αν ένα σημαντικό γεγονός φωτογραφηθεί με έναν αδιάφορο τρόπο, θα χαθεί. Από την άλλη, ένας φωτογράφος δύσκολα μπορεί να δημιουργήσει κάτι σημαντικό από μιαν ασήμαντη στιγμή. Αυτό που λέω πάντα είναι ότι οι φωτογραφίες μας θα κριθούν στον χρόνο.

Andrea Bonetti

«Δεν με δυσκόλεψε σχεδόν ποτέ ο Τσίπρας»

1. Αν θεωρήσουμε ότι είναι μια «κανονική» ημέρα με ραντεβού ή ομιλίες του Αλέξη Τσίπρα, υπολογίζω περίπου στις 700, για να καταλήξουμε μετά στις δημοσιεύσιμες. Γενικώς μου αρέσουν οι φωτογραφίες που αφήνουν ενθουσιασμένο και τον Αλέξη Τσίπρα. Υπάρχει μία λήψη από την επίσκεψή του στη Θράκη για το περιφερειακό συνέδριο που μου αρέσει πολύ: βρίσκεται ανάμεσα σε γυναίκες που τον καλωσορίζουν με λουλούδια στο σπίτι ενός χωριού. Ηταν μια περίοδος έντονη λόγω της Συμφωνίας των Πρεσπών και πολλοί αμφισβητούσαν ότι ο Τσίπρας θα είχε καλή υποδοχή. Οπότε το στιγμιότυπο λειτούργησε πολύ συγκινητικά μέσα στο γενικότερο κλίμα.

Οι φωτογραφίες του Δ. Παπαμήτσου μού αρέσουν πολύ και τον θεωρώ φανταστικό φωτογράφο. Εχει πιάσει τον Πρωθυπουργό σε στιγμές καθόλου «κλασικές». Και μία από αυτές – όσο και αν πρόκειται για δυσάρεστο γεγονός – είναι όταν το πρόσωπο του Κυριάκου Μητσοτάκη καθρεφτίζεται σε μια φωτογραφία, πάνω από το φέρετρο του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη.

2. Δεν ξέρω πώς ακούγεται, αλλά δεν θυμάμαι στιγμές που με δυσκόλεψαν με τον Αλέξη Τσίπρα. Αλλά μία από τις πιο έντονες ήταν φυσικά η διαπραγμάτευση με τους ευρωπαίους εταίρους το 2015. Εκεί, ναι, φαινόταν στο πρόσωπό του. Εγώ περίμενα έξω από το γραφείο του Γιούνκερ μαζί με τους υπουργούς και η ένταση ήταν εμφανής όταν βγήκε έξω στον διάδρομο. Εκεί τον φωτογράφισα σε διάφορες γωνίες, απ’ όπου φαίνεται, νομίζω, η ψυχολογική πίεση.

3. Δεν ξέρω καν αν μπορώ να χρησιμοποιήσω τη λέξη «συνεργάσιμος». Την ώρα που γίνεται η φωτογράφιση δεν έχουμε καν επαφή. Εγώ ακολουθώ αυτό που συμβαίνει και αυτό που είναι ο Αλέξης Τσίπρας. Δεν προλαβαίνω να τον καθοδηγήσω ούτε κι εκείνος να ζητήσει κάτι. Εχει βέβαια από μόνος του τα χαρακτηριστικά της φωτογένειας και της λάμψης.

4. Νομίζω ότι ο φωτογράφος πάντα έχει ελευθερίες. Και μάλιστα μου έκανε εντύπωση ότι μετά την πρώτη περίοδο στην οποία δούλεψα με τον Αλ. Τσίπρα ήταν το σχόλιο που άκουγα από συναδέλφους: πόσο «ελεύθερα» και διαφορετικά χρησιμοποιούσα τον φακό. Δεν το είχα προσέξει μέχρι εκείνη τη στιγμή. Και ο Παπαμήτσος πάντως έχει αυτή την ελευθερία, που πιθανότατα δεν υπήρχε πριν.

5. Και τα δύο. Ο φωτογραφιζόμενος σίγουρα, αλλά από ένα σημείο και έπειτα εξαρτάται από τον φωτογράφο πώς θα αποτυπώσει τη σωστή εικόνα στη σωστή στιγμή: με φωτισμό, γωνία και άποψη.