«Δεν είμαι αισιόδοξος για την επίλυση του Κυπριακού»

«Η Τουρκία είναι δύσκολος συνέταιρος για όλους» δηλώνει ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Ρωσικής Ομοσπονδίας στις Βρυξέλλες Βλαντίμιρ Τσιζόφ, αναδεικνύοντας τη βαρύτητα που δίνει η Ρωσία στη γεωστρατηγική σημασία της Τουρκίας, αλλά και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη στην προσπάθειά της να κρατήσει τη γείτονά μας σε δυτική τροχιά. Ως προς την Ελλάδα, ο Τσιζόφ καλεί την Αθήνα στο πλαίσιο της ενδυνάμωσης των διμερών σχέσεων να οργανωθούν οι εορτασμοί για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση από κοινού με τη Μόσχα, αλλά και να εκφράσει σε επικείμενη συζήτηση αντιρρήσεις στην επιβολή ευρωπαϊκών κυρώσεων στη Ρωσία.

Πώς βλέπετε τις ελληνορωσικές σχέσεις μετά τη συνάντηση Δένδια – Λαβρόφ στη Μόσχα;

Προσβλέπω σε θετική ανάπτυξη των διμερών σχέσεων, διότι όσα τεχνητά προβλήματα παρουσιάστηκαν στο παρελθόν δεν μπορούν να διαταράξουν το υπόβαθρο των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών. Υπάρχουν δυστυχώς ορισμένα αρνητικά φαινόμενα από θρησκευτικής απόψεως, που έχουν σχέση με αυτά που συμβαίνουν στην Ουκρανία.

Η Μόσχα παρεμβαίνει στο θέμα, χρησιμοποιεί τη θρησκεία ως μέρος υβριδικής στρατηγικής;

Το ρωσικό Σύνταγμα προβλέπει διαχωρισμό μεταξύ Κράτους και Εκκλησίας. Ως κράτος εκτιμάμε τον ρόλο της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και άλλων θρησκευμάτων, που εκπροσωπούνται στη Ρωσία, ακόμη και τον διεθνή τους ρόλο στην προώθηση της ειρήνης. Αυτά που έχουν συμβεί στην Ουκρανία δεν έχουν σχέση με τη θρησκεία αυτή καθαυτήν. Στη δεκαετία του ’90 ο μητροπολίτης Φιλάρετος ήταν υποψήφιος για τη θέση του Πατριάρχη Μόσχας, δεν εκλέχθηκε και οδήγησε σε σχίσμα την Ουκρανική Εκκλησία. Ο πρώην ουκρανός πρόεδρος Ποροσένκο προσπάθησε να τον αντικαταστήσει με τον Επιφάνιο με τη βοήθεια του Οικουμενικού Πατριάρχη, που βρίσκεται υπό φανερή επιρροή υπερατλαντικών δυνάμεων. Οπότε υποχρεώθηκε η Ρωσική Εκκλησία μετά την έκδοση του Τόμου να διακόψει επαφές με το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Δεν εμπλεκόμαστε. Βλέπουμε ότι δεν αφορά θρησκευτικά θέματα, αλλά θίγει ανθρώπινα δικαιώματα ουκρανών και ανθρώπων ρωσικής καταγωγής.

Ο Νίκος Δένδιας μίλησε για αναθέρμανση των ελληνορωσικών σχέσεων, προβλέπετε άμεσα;

Υπάρχουν στο άμεσο μέλλον οι εορτασμοί για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση, στην οποία η Ρωσία είχε άμεση σχέση τότε και έκτοτε, και αναμένουμε οι εορτασμοί να είναι κοινοί με αναγνώριση του ρόλου της Ρωσίας, που σήμερα σε άλλες χώρες ορισμένοι προσπαθούν να ξεχάσουν. Παραδείγματος χάριν, τον περασμένο Ιανουάριο γιορτάστηκε η απελευθέρωση του Αουσβιτς, χωρίς αναφορά στο ποιος το απελευθέρωσε. Δεν υπήρξε ούτε αναφορά της Ρωσίας στους εορτασμούς των τριάντα χρόνων από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, που δεν θα γινόταν αν δεν συμφωνούσε τότε ο Γκορμπατσόφ. Η Ελλάδα ενδιαφέρεται για επανέναρξη εξαγωγών αγροτικών προϊόντων στη Ρωσία και για να το πετύχει θα μπορούσε στην επόμενη συζήτηση για παράταση των κυρώσεων της ΕΕ στη Ρωσία να πει «όχι», μόνη της ή με άλλες χώρες. Θέλουμε να κτίσουμε καλές φιλικές σχέσεις με την Ελλάδα, διότι έχουμε παραδόσεις, ιστορική πείρα, δεν έχουμε ανυπέρβλητα προβλήματα σε διμερές επίπεδο.

Ο Νίκος Δένδιας ήταν προ ημερών στις Βρυξέλλες σε συνάντηση του ΝΑΤΟ.

Δεν υπάρχει θετική ατζέντα συζητήσεων μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ. Το ΝΑΤΟ επιμένει στα ζητήματα της Ουκρανίας και Γεωργίας, εμείς προτείνουμε θέματα στρατηγικής ασφάλειας. Τον Φεβρουάριο του 2021 λήγει η τελευταία εναπομείνασα συμφωνία ελέγχου των πυρηνικών, START-3. Οι ΗΠΑ λένε ότι προτιμούν νέα συμφωνία με συμμετοχή της Κίνας. Το Πεκίνο λέει καθαρά «όχι». Εμείς υποστηρίζουμε ότι αν συμμετέχουν οι Κινέζοι, θα πρέπει τότε να συμμετέχουν επίσης Γαλλία και Βρετανία. Προτείναμε επέκταση της υφιστάμενης συμφωνίας μέχρι να υπάρξει νέα, ώστε να μην αφήσουμε κενό. Ελλείψει συμφωνίας, δεν ισχύει ούτε η INF για πυραύλους μεσαίου και μικρού βεληνεκούς, αν οι ΗΠΑ εγκαταστήσουν πυραύλους σε Ευρώπη και Ασία, θα αναγκαστεί να κάνει το ίδιο η Ρωσία.

Πώς εξελίσσονται οι σχέσεις Μόσχας – Αγκυρας; Ο Ερντογάν δήλωσε ότι δεν μπορεί να ακυρώσει «εντελώς» την αγορά των S-400. Αφησε ενδεχόμενο επανεξέτασης;

Η Τουρκία είναι δύσκολος συνέταιρος για όλους. Ο Ερντογάν εννοούσε, όπως επεξήγησαν τούρκοι αξιωματούχοι, ότι αυτό που ανησυχεί τους Αμερικανούς είναι ο συσχετισμός μεταξύ S-400 και μαχητικών F-35. Είναι θέμα τεχνικό και μπορεί να συζητηθεί, άλλωστε η Ελλάδα έχει μικρότερο σύστημα S-300, αλλά και μαχητικά δυτικής παραγωγής. Οσον αφορά τη Συρία καταφέραμε να φέρουμε στο ίδιο τραπέζι Τουρκία και Ιράν για να προωθήσουμε την πολιτική διαδικασία και πείσαμε τις τοπικές πολιτικές δυνάμεις να συστήσουν συνταγματική επιτροπή υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Μετά τη στροφή της αμερικανικής πολιτικής ως προς τους Κούρδους, τους πείσαμε να τα ξαναβρούν με τη συριακή κυβέρνηση. Πείσαμε επίσης την Τουρκία να σταματήσει την πολεμική επιχείρηση και σήμερα κατά μήκος των τουρκοσυριακών συνόρων υπάρχουν κοινές περιπολίες Ρωσίας – συριακού στρατού, Ρωσίας – Κούρδων, Ρωσίας – Τουρκίας με στόχο να μην ξαναρχίσουν οι εχθροπραξίες, να επιστρέψουν οι πρόσφυγες. Δεν στείλαμε χερσαίες δυνάμεις, μόνο στρατονομία. Ορισμένοι στην Αγκυρα μπορεί να είχαν σκεφτεί ότι θα εκκενώσουν εδάφη και θα στείλουν πρόσφυγες στη θέση των Κούρδων. Οι Κούρδοι θα πρέπει να βρουν τη νόμιμη θέση τους μέσα στη Συρία και να συμμετάσχουν ενδεχομένως στη συνταγματική επιτροπή. Η ΕΕ παρέχει σημαντική βοήθεια για το Προσφυγικό στην Τουρκία και χώρες της περιοχής. Εχω θέσει το ερώτημα πότε θα υπάρξει οικονομική βοήθεια προς τη Δαμασκό.

Ενας νέος γύρος ξεκινά για την επίλυση του Κυπριακού…

Δεν είμαι αισιόδοξος. Για να είναι βιώσιμη μια λύση θα πρέπει να περιλαμβάνει όλες τις ενδιαφερόμενες πλευρές, Ελλάδα και Τουρκία. Να είναι δίκαιη, να ανταποκρίνεται στα συμφέροντα όλων των Κυπρίων και να έχει σταθερές διεθνείς εγγυήσεις με τη συμμετοχή των πέντε μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας. Δεν μπορεί να λυθεί το Κυπριακό με συμμετοχή των τριών εγγυητριών δυνάμεων του παρελθόντος. Τα εσωτερικά ζητήματα βέβαια πρέπει να επιλυθούν μεταξύ των δύο κοινοτήτων, αλλά στο εξωτερικό σκέλος, συμπεριλαμβανομένων των ξένων στρατευμάτων και των εγγυήσεων, η λύση θα πρέπει να βρεθεί στο πλαίσιο του Συμβουλίου Ασφαλείας. Και τότε δεν θα υπάρχει πρόβλημα με τις γεωτρήσεις. Μέχρι τότε οι γεωτρήσεις θα εξακολουθούν να προκαλούν εντάσεις. Συζητάμε το Κυπριακό με την Αγκυρα και η θέση μας για τις γεωτρήσεις είναι γνωστές. Το διεθνές δίκαιο είναι διεθνές δίκαιο.