ΗχοΔύναμα

Μπαχ: Οι κοσμικές καντάτες, Κολέγιο Μπαχ της Ιαπωνίας, Μασαάκι Σουζούκι, BIS, 10 SACD

Εχουν περάσει ήδη 24 χρόνια από την ημέρα που ο Μασαάκι Σουζούκι ξεκίνησε την πρώτη του ηχογράφηση στις θρησκευτικές καντάτες του Μπαχ και 6 χρόνια από την ημέρα που ολοκλήρωσε τον πλήρη κύκλο τους. Ηταν ένα τιτάνιο έργο που ελάχιστοι πριν ή και μετά από εκείνον επιχείρησαν. Σε όλο αυτό το διάστημα η υποδοχή που του επιφύλαξαν το διεθνές κοινό και η κριτική υπήρξε πάντοτε εξαιρετικά θετική. Με όργανα εποχής και με έδρα το Τόκιο, το συγκρότημά του, το Κολέγιο Μπαχ της Ιαπωνίας, καθιερώθηκε σταδιακά ως ένα από τα κορυφαία σύνολα στο είδος του στον κόσμο. Αλλωστε, τόσο ο ίδιος όσο και οι πιο πολλοί από τους μόνιμους συνεργάτες του σε αυτή την πορεία έχουν θητεύσει με τους κυριότερους ευρωπαίους δασκάλους των οργάνων εποχής και έχουν συνεργαστεί μαζί τους. Ο Σουζούκι θεωρείται, και δικαίως, σήμερα μία από τις κύριες αυθεντίες στον Μπαχ, οι δε συναυλίες του σε ολόκληρο τον κόσμο προκαλούν παντού το ίδιο ενδιαφέρον. Ωστόσο με τον Μπαχ και, ειδικά με τις καντάτες του, δεν τελειώνει κανείς εύκολα. Ετσι, ένα δεύτερο σχέδιο ακολούθησε: η ηχογράφηση των υπόλοιπων τέτοιων έργων, των λεγόμενων κοσμικών, που δεν σχετίζονται με τη θρησκευτική μουσική. Η ηχογράφησή τους απασχόλησε τον Σουζούκι και το Κολέγιο άλλα 14 χρόνια. Τώρα, οι κοσμικές καντάτες είναι για πρώτη φορά διαθέσιμες σε αυτές τις ερμηνείες, όλες μαζί σε ένα κουτί με 10 SACD που εκδίδει η BIS – είχαν, όπως και οι θρησκευτικές, εκδοθεί τμηματικά όλο αυτό το διάστημα. Η θεματολογία αυτών των έργων συνδέεται με πλήθος όψεις της ζωής στα χρόνια του Μπαχ, όπως οικογενειακές γιορτές, αφιερώματα σε σημαντικές προσωπικότητες κ.ο.κ. Προορίζονταν ως επί το πλείστον για συγκεκριμένους σκοπούς χρήσης, όπως, αντίστοιχα, οι θρησκευτικές για το κυριακάτικο εκκλησίασμα. Πολύ δύσκολα ο ίδιος ο Μπαχ θα μπορούσε να φανταστεί να ερμηνεύονται σε άλλες συνθήκες πέρα από εκείνες για τις οποίες γράφτηκαν – και πάντως όχι τόσους αιώνες αργότερα και ειδικά συγκεντρωμένες όλες μαζί. Οπως και με άλλα έργα του πάντως, ο Μπαχ ανακύκλωνε θεματικό υλικό που του φαινόταν κατάλληλο και για άλλες χρήσεις, κάτι που εύκολα εξηγείται από τα παραπάνω, αλλά και από τον πρωτοφανή αριθμό και τον αντίστοιχο πλούτο των συνθέσεών του. Συλλογές σαν αυτή δεν είναι φυσικά κάτι το οποίο προορίζεται για να ακουστεί όλο μαζί απ’ την αρχή μέχρι το τέλος του. Είναι υλικό βάθους, που χρειάζεται χρόνο για να το προσεγγίσει κανείς σε πληρότητα. Είναι όμως ταυτόχρονα και υλικό αναφοράς για όποιον επιθυμεί να μπορεί ανά πάσα στιγμή να ανατρέχει στο σύνολο αυτών των έργων, που, ειδικά στις κοσμικές καντάτες, είναι πιο δύσκολο απ’ ό,τι στις πιο ηχογραφημένες θρησκευτικές, παρά το γεγονός ότι οι πρώτες είναι πολύ λιγότερες από τις δεύτερες.

Robert Casadesus: Οι πλήρεις ηχογραφήσεις στη Γαλλική Columbia 1928-1939, APR, 4 CD

Ο γάλλος πιανίστας Robert Casadesus είναι πασίγνωστος σε όλους όσοι ενδιαφέρονται για τη μουσική, σήμερα πια μέσα από τις ηχογραφήσεις αναφοράς που έκανε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου και έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του, πηγαίνοντας εκεί για πρώτη φορά στο ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Δεν υπάρχει μεγάλος αρχιμουσικός και σημαντική ορχήστρα στον Νέο Κόσμο στις δεκαετίες του ’50 και του ’60 που να μη συνέπραξαν μαζί του είτε σε συναυλίες είτε και σε ηχογραφήσεις. Φυσικά, το κύριο corpus εξ αυτών είναι τα αξεπέραστα κοντσέρτα του Μότσαρτ που ηχογράφησε με τον Γκέοργκ Σελ, την Ορχήστρα του Κλίβελαντ και την Ορχήστρα της Columbia – το σύνολο των εκεί ηχογραφήσεών του έχει επανεκδοθεί πρόσφατα. Ωστόσο εδώ έχουμε κάτι εντελώς άλλο: τις ηχογραφήσεις του προτού φύγει από τη Γαλλία που έγιναν για τη Γαλλική Columbia ανάμεσα στο 1928 και στο 1939. Είναι ένας άλλος, εντελώς διαφορετικός κόσμος, αλλά είναι ο ίδιος σπουδαίος πιανίστας ουσιαστικά στα χρόνια αμέσως μετά τη νεότητά του – γεννήθηκε το 1899. Εκτός από τον ίδιο, που είναι πάντοτε με τον ίδιο τρόπο καθηλωτικός, μπορεί κανείς να ακούσει εδώ και τον λίαν δυσεύρετο σήμερα ήχο των γαλλικών ορχηστρών της εποχής, αλλά και ομότεχνούς του μουσικούς και αρχιμουσικούς που έγραψαν ιστορία στον Μεσοπόλεμο – ανάμεσά τους και ο μαέστρος Ευγένιος Μπιγκό, που, ας σημειωθεί, στις αρχές της δεκαετίας του ’50 υπήρξε δάσκαλος του Μίκη Θεοδωράκη στο Ωδείο του Παρισιού. Είναι η πρώτη φορά που εκδίδονται οι περισσότερες τουλάχιστον από αυτές τις ηχογραφήσεις και, όπως είναι φυσικό, έχουν τους ηχητικούς περιορισμούς της εποχής τους. Ωστόσο η γοητεία τους είναι εντελώς ακαταμάχητη. Το ρεπερτόριο εν πολλοίς «τυπικό» για τον πιανίστα, με πάντοτε τον Μότσαρτ στην αιχμή του ενδιαφέροντός του (που η «γαλλική σχολή» τον αντιμετώπιζε με πολύ διακριτό τρόπο από την αυστριακή ή, ακόμα περισσότερο, από τη γερμανική), όπως φυσικά και τη γαλλική μουσική, αλλά και, εν προκειμένω, τον Σοπέν. Οπως προαναφέρθηκε, είναι, από κάθε οπτική γωνία, ένας άλλος κόσμος, που όμως πραγματικά αξίζει να τον ανακαλύψει κανείς.