Η Ευρώπη χρειάζεται τη δική της Αναπτυξιακή Τράπεζα

Η Ευρώπη χρειάζεται μια ρωμαλέα και ευέλικτη αναπτυξιακή τράπεζα, ικανή να συνεργαστεί αλλά και να ανταγωνιστεί τους κινεζικούς θεσμούς που εμπλέκονται στην πρωτοβουλία για τον Δρόμο του Μεταξιού (Belt and Road Inititiave) και με τις προσφάτως ενισχυθείσες αμερικανικές Αναπτυξιακές Υπηρεσίες. Με αυτόν τον στόχο κατά νου, η ΕΕ πρόσφατα ανέθεσε σε έναν «Ομιλο Σοφών» να επανεξετάσει την αναπτυξιακή αρχιτεκτονική της ΕΕ και τους τρόπους χρηματοδότησής της. Ο Ομιλος, στον οποίο συμμετείχα, υπέβαλε τρεις εναλλακτικές προτάσεις. Αλλά χρειάζεται μάλλον και μια τέταρτη, που θα συνδυάζει και θα εκμεταλλεύεται ό,τι καλύτερο μπορούν να προσφέρουν οι υπάρχοντες θεσμοί.

Η ΕΕ χρειάζεται μια αναπτυξιακή τράπεζα ικανή να ανταποκρίνεται στις μεγάλες διεθνείς προκλήσεις και πρωτίστως στις ευκαιρίες στην Αφρική. Από γεωπολιτική σκοπιά η Ευρώπη χρειάζεται επειγόντως να ενισχύσει την οικονομική κυριαρχία της, δίχως να εγκαταλείπει την προσπάθεια να μετέχει σε πολυεθνικές συμμαχίες. Οι δύο υπάρχοντες ευρωπαϊκοί θεσμοί ανάπτυξης και χρηματοδότησης, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα για την Ανασυγκρότηση και την Ανάπτυξη (EBRD) και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΙΒ), έχουν τις αρετές τους. Αλλά αμφότεροι αποδεικνύονται αδύναμοι όταν οι αναπτυξιακές ανάγκες είναι πιο απαιτητικές, όταν πρόκειται για αδύναμα κράτη, κυρίως στην Υποσαχάρια Αφρική.

Σε κάθε περίπτωση η διατήρηση του status quo δεν βοηθά την Ευρώπη να ενισχύσει μακροπρόθεσμα την αξιοπιστία και την ικανότητά της ως «διεθνούς παίκτη». Μια πρόταση του Ομίλου Σοφών είναι να δημιουργηθεί μια νέα τράπεζα με μετόχους την EBRD, την EIB και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αλλά οι υπουργοί Οικονομικών της ΕΕ απέρριψαν το σενάριο αυτό λόγω του ύψους των επενδύσεων που απαιτούσε. Οι άλλες δύο προτάσεις είναι να δημιουργηθεί η καινούργια τράπεζα είτε από την EBRD είτε από την ΕΙΒ. Δυστυχώς, μετά το Brexit η ΕΕ θα ελέγχει ένα ποσοστό ψήφων ελάχιστα υψηλότερο του 50% στην EBRD. Και οι μείζονες αποφάσεις απαιτούν αυξημένες  – δηλαδή πρακτικά ανέφικτες – πλειοψηφίες. Η τέταρτη ιδέα που προτείνω είναι πολιτικά υλοποιήσιμη επειδή προβλέπει τη μεγαλύτερη εμπλοκή αναπτυξιακών θεσμών των κρατών-μελών.

Ο Ερικ Μπέργκλεφ είναι διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων στην LSE, πρώην επικεφαλής οικονομολόγος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας για την Ανασυγκρότηση και την Ανάπτυξη