Ουδείς ενδιαφέρεται για την αναθεώρηση

Πλην των βουλευτών, της κυβέρνησης και όσων έχουν άμεση σύνδεση με το θέμα, δυστυχώς ουδείς άλλος ενδιαφέρεται για την αναθεώρηση του Συντάγματος που ολοκληρώνεται σήμερα. Δεν ήταν πάντοτε έτσι. Σε άλλες περιόδους οι συνταγματικές αναθεωρήσεις προκαλούσαν εκτενέστατη δημόσια συζήτηση και συγκέντρωναν την έντονη προσοχή της κοινής γνώμης – για να μην αναφερθεί κανείς στις εποχές που ήταν αιτία πλήθους συγκρούσεων, έως και κινημάτων, που έδειχναν ότι η Δημοκρατία ήταν ελλειμματική την ώρα που συνέβαιναν. Ομως η δημοκρατία της πλήρους αδιαφορίας για το Σύνταγμα, άραγε, δεν είναι;

Οι λόγοι της απάθειας είναι πολλοί. Ενας είναι η δυσκολία για τον μέσο άνθρωπο να κατανοήσει επαρκώς τη θεματική. Παρά το γεγονός ότι το Σύνταγμα οφείλει από τη φύση και την αποστολή του να είναι το πιο άμεσα κατανοητό νομικό κείμενο μιας χώρας, αυτό πια δεν συμβαίνει σε πολλά κράτη λόγω της πολυπλοκότητας της σύγχρονης πραγματικότητας και της ακόμα μεγαλύτερης που απαιτούν οι συζητήσεις για την αναθεώρησή του. Εδώ προστίθεται και ένας ακόμα λόγος στη σημερινή Ελλάδα: όταν τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο μέσος πολίτης έχουν τέτοια οξύτητα, ένας ακόμη παράγοντας αποστασιοποίησης προστίθεται. Επίσης, η ρηχή υπερπληροφόρηση, συχνά δε η παραπληροφόρηση: αντί να φωτίζει συσκοτίζει περισσότερο από ποτέ. Επιπλέον, η γενικευμένη συσσωρευμένη απαξίωση: η αίσθηση ότι, έτσι κι αλλιώς επί της ουσίας, στο τέλος πρακτικά δεν θα αλλάξει τίποτα.

Κάπου εδώ εντοπίζεται όμως και ο πιο σημαντικός λόγος της εκκωφαντικής κοινωνικής αδιαφορίας για τη συνταγματική αναθεώρηση: ότι ουδείς πιστεύει πια ότι το Σύνταγμα αποτελεί στην πράξη ένα «ιερό» κείμενο, που θα έπρεπε να είναι το όριο το οποίο ουδέποτε θα μπορούσαν να περάσουν οι πάσης φύσεως εξουσίες. Στις συνειδήσεις των ανθρώπων έχει χάσει πολύ μεγάλο τμήμα της σημασίας του. Εχει απαξιωθεί από τον ρόλο τον οποίο θα έπρεπε να έχει. Ποιος πιστεύει αληθινά σήμερα ότι στην πράξη είναι απαραβίαστο; Και ότι οι επιταγές του δεν μπορούν ούτε να παρακαμφθούν ούτε να ξεπεραστούν; Ουδείς.

Η δεκαετής πτώχευση της Ελλάδας, που παρά τα όσα λένε οι πολιτικοί κάθε άλλο παρά έχει τελειώσει, ισοπέδωσε το Σύνταγμα πολλές φορές. Τόσες που το απαξίωσε σχεδόν καθολικά. Το ίδιο συνέβη και με την κοινωνική νομιμοποίηση της κοινής νομοθετικής εξουσίας. Ολα αυτά έπεσαν θύματα της πτωχευτικής πορείας και της προσαρμογής στα προγράμματα «σωτηρίας» της Ελλάδας. Ποιος δεν θυμάται τους βουλευτές να καλούνται να «σώσουν» τη χώρα ψηφίζοντας με περιθώριο λίγων ωρών εξαιρετικά πολύπλοκα νομοθετήματα εκατοντάδων σελίδων γεμάτων με διατάξεις που δεν προλάβαιναν φυσικά ούτε καν να τις διαβάσουν μία φορά; Αλλά και που να προλάβαιναν δεν θα μπορούσαν ούτε καν να τις κατανοήσουν, σχεδόν από την πρώτη μέχρι την τελευταία; Σελίδες στις οποίες η Βουλή, που υποτίθεται ότι νομοθετεί, τις έπαιρνε έτοιμες από τις κυβερνήσεις, στις οποίες τις έδιναν έτοιμες οι δανειστές; Και ποιος δεν θυμάται τις πρωτοφανείς, πολυεπίπεδες, ισοπεδωτικές εκχωρήσεις της εθνικής κυριαρχίας που υπάρχουν μέσα σ’ αυτές; Τις πλήθος ισοπεδώσεις των Δικαιωμάτων; Ή τους ψευδώνυμους επαχθείς αναδρομικούς φόρους;

Το Σύνταγμα είναι κείμενο εθνικό. Οχι υπερεθνικό. Και υποτίθεται, θεμελιώδες. Οταν η εθνική κυριαρχία γίνεται κομμάτια και θρύψαλα, γίνεται και εκείνο μαζί της. Η πραγματικότητα της υπερεθνικής εξουσίας, ιδίως πλέον αυτής του διεθνούς οικονομικού ελέγχου, το σαρώνει. Αυτό συνέβη στην Ελλάδα. Γι’ αυτό και ουδείς πλέον ασχολείται.