Ποινική προδικασία {LF}ενώπιον κοινοβουλευτικής επιτροπής

Το αμερικανικό έθνος παρακολουθεί από προχθές τις ακροάσεις ενώπιον επιτροπής της Βουλής των Αντιπροσώπων για τη διαδικασία διώξεως του προέδρου των ΗΠΑ. Οι συνεδριάσεις είναι δημόσιες, ώστε να τεθούν ενώπιον του έθνους τα στοιχεία που δικαιολογούν μια τόσο σημαντική ενέργεια, την παραπομπή σε δίκη ενώπιον της Γερουσίας ενός εν ενεργεία προέδρου. Παράλληλα, τα στοιχεία που εισφέρονται τίθενται σε δημόσια έκθεση διευκολύνοντας την άμεση τυχόν αμφισβήτηση.

Στη χώρα μας, η διαδικασία έχει οργανωθεί διαφορετικά. Η προκαταρκτική εξέταση διενεργείται μεν από κοινοβουλευτική επιτροπή, πλην όμως είναι μυστική και έχει σαφές περιεχόμενο: τη συλλογή του αναγκαίου αποδεικτικού υλικού και τη σύνταξη αιτιολογημένου πορίσματος για την άσκηση ή μη ποινικής διώξεως. Ωστόσο, παρακολουθούμε καθημερινά στα μέσα ενημέρωσης διαρροές και φήμες για όσα κατατίθενται, ενίοτε διανθισμένα με αξιολογήσεις ένθεν κακείθεν.

Είναι προφανές ότι αυτή η εξέλιξη ασεβεί απέναντι σε διαδικασία που έχει οργανωθεί διαφορετικά. Πέραν όμως αυτού, πρέπει να σημειωθεί το εξής: Η διαδικασία θα αποκτήσει δημοσιότητα όταν θα κατατεθεί το πόρισμα της επιτροπής και θα διεξαχθεί δημόσια συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής. Εξάλλου, έως τότε η επιτροπή θα πρέπει να έχει εξετάσει σφαιρικά τις πτυχές της υπόθεσης, ελέγχοντας συνάμα και την αξιοπιστία των μαρτύρων και γενικότερα των αποδεικτικών στοιχείων που εισφέρονται. Εως την ολοκλήρωση της διαδικασίας προκαταρκτικής εξέτασης, καμία διαρροή και καμία φήμη δεν μπορούν να τεθούν στη βάσανο αξιόπιστου ελέγχου.

Αυτά όμως αναδεικνύουν και τις ευθύνες των μελών της κοινοβουλευτικής επιτροπής. Φέρουν την υποχρέωση να συλλέξουν κάθε αναγκαίο υλικό, περιλαμβανομένου του ελέγχου αξιοπιστίας, και να ενεργήσουν ορθολογικά και απροκατάληπτα. Για κοινοβουλευτικά πρόσωπα, αυτό απαιτεί αυξημένη ευθύνη. Είναι όμως μια ευθύνη που το ίδιο το πολιτικό σύστημα έχει αναδεχθεί. Εχουμε πλειστάκις επισημάνει ότι στην αναθεώρηση του άρθρου 86 παρ. 3, η οποία θα συζητηθεί τις επόμενες ημέρες στην Ολομέλεια της Βουλής, μπορεί να προβλεφθεί η διενέργεια της προκαταρκτικής εξέτασης να ανατίθεται σε ειδικό όργανο αποτελούμενο από δικαστικούς λειτουργούς. Ακόμη και σήμερα, υπό την ισχύουσα συνταγματική ρύθμιση και τον Κανονισμό της Βουλής, η κοινοβουλευτική επιτροπή μπορεί να αναθέσει σε εισαγγελικό λειτουργό τη διενέργεια ειδικότερων πράξεων.

Το συμπέρασμα βγαίνει αβίαστα. Ως πολίτες έχουμε κάθε λόγο να επιδεικνύουμε επιφυλακτικότητα σε όσα διαβάζουμε. Αυτό εξάλλου οφείλαμε και όταν για πρώτη φορά  άνοιξε αυτή η υπόθεση. Αντίστοιχα, η κοινοβουλευτική επιτροπή καλείται να ασκήσει άρτια, σφαιρικά και απροσωπόληπτα το έργο της.

Ο Νίκος Παπασπύρου είναι επίκουρος καθηγητής Δημοσίου Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ