ΗχοΔύναμα

Χέρμαν Αμπεντροθ: έργα Μπετόβεν, Μπραμς και Μπρούκνερ, Profil, 10 cd

Γεννημένος το 1883, ο μαέστρος Χέρμαν Αμπεντροθ υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους αρχιμουσικούς της γενιάς του στη Γερμανία που η σημερινή του μνήμη είναι εντελώς δυσανάλογη της μεγάλης μουσικής αξίας του. Τρεις είναι οι κύριοι λόγοι για αυτό. Ο πρώτος είναι ότι ο Αμπεντροθ, όπως και ο κατά τρία χρόνια μικρότερός του Φουρτβένγκλερ, έμεινε στη Γερμανία του Τρίτου Ράιχ και δούλεψε εκεί όλα τα χρόνια του Πολέμου.

ΒΙΟΙ ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΙ ΜΕ ΤΟΝ ΦΟΥΡΤΒΕΝΓΚΛΕΡ. Παρά το γεγονός ότι η πορεία του έχει πολλά κοινά στοιχεία με τον Φουρτβένγκλερ, ο Αμπεντροθ δεν είχε διεθνή καριέρα, τουλάχιστον στον βαθμό του ομότεχνού του. Αυτός είναι ο δεύτερος λόγος και συνδέεται με το γεγονός ότι μετά τον πόλεμο δεν έζησε στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία, αλλά στη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας. Στην κομουνιστική Γερμανία έμειναν και άλλοι μουσικοί, όμως, και αυτός είναι ο τρίτος λόγος, ο Αμπεντροθ πέθανε σχετικά νωρίς, το 1956, πολύ κοντά στον θάνατο του Φουρτβένγκλερ. Δηλαδή, προτού ακόμη η δισκογραφική βιομηχανία αρχίσει να αναπτύσσεται σοβαρά στη χώρα, όπως συνέβη αργότερα, κάτι είχε ξεκινήσει πολύ νωρίτερα τόσο στη Δυτική Γερμανία όσο και στη μεταπολεμική Αυστρία, κυρίως με το έντονο ενδιαφέρον της αγγλικής βιομηχανίας, που δεν έφτανε φυσικά ούτε στο Ανατολικό Βερολίνο, ούτε στη Λειψία, την πόλη του Αμπεντροθ. Ετσι, δεν άφησε πίσω του παρά ελάχιστους συγκριτικά δίσκους που όμως είναι όλοι τους μοναδικές αποτυπώσεις τόσο της τέχνης του ιδίου όσο και της μεγάλης γερμανικής βαγκνερικής σχολής διεύθυνσης ορχήστρας – άλλωστε, κύριος δάσκαλος του Αμπεντροθ ήταν ο Φέλιξ Μοτλ, από τους πιο σημαντικούς μαέστρους στο Μπαϊρόιτ του τέλους του 19ου αιώνα.

ΑΠΟ ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΡΑΪΧ ΣΤΗ ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΗ ΛΔΓ. Ο Αμπεντροθ ανέλαβε τη μία από τις τρεις μεγάλες γερμανικές ορχήστρες, την Γκεβαντχάουζ της Λειψίας το 1934, όταν οι ναζί επέβαλαν την αποχώρηση στον μέγα γερμανοεβραίο μαέστρο, φίλο του Μάλερ, Μπρούνο Βάλτερ. Εκεί ο Αμπεντροθ έδινε συναυλίες μέχρι την τελευταία ώρα πριν από την πτώση της Γερμανίας – μάλιστα, εδώ περιλαμβάνεται ακόμη και μια ηχογράφηση της Εκτης Συμφωνίας του Μπετόβεν από συναυλία στις 12 Μαρτίου 1945, που συνιστά πολύτιμο ντοκουμέντο, τόσο ιστορικό όσο και μουσικό: ήταν την ώρα που πια οι ερπύστριες των συμμαχικών αρμάτων σχεδόν ακούγονταν πλησιάζοντας στην καρδιά της χώρας, όμως οι ορχήστρες της εξακολουθούσαν να δίνουν κανονικά τις συναυλίες τους. Η σοβιετική κατοχή δεν δημιούργησε ουσιαστικά προβλήματα στον Αμπεντροθ, κάτι που δεν θα ήταν εύκολο να συμβεί τόσο γρήγορα στη Δύση και ο οποίος απλώς μετακόμισε δίπλα, στη νεοσύστατη τότε Ορχήστρα της Ραδιοφωνίας της Λειψίας και στη συνέχεια στην αντίστοιχη του Ανατολικού Βερολίνου. Ας σημειωθεί ότι στη Δύση ο Φουρτβένγκλερ πέρασε, όπως και άλλοι, από την περίοδο απαγόρευσης της «αποναζιστικοποίησης», με τους Αγγλους που του επέβαλαν να μη διευθύνει στη Γερμανία και την Αυστρία, να τον καλούν στο Λονδίνο απ’ όπου και έδωσε ουσιαστικά τη νέα ώθηση στη μεταπολεμική πορεία του, ηχογραφώντας μάλιστα επικερδέστατους δίσκους για τις αγγλικές εταιρείες…

Αυτοί είναι περίπου οι λόγοι για τους οποίους ο Αμπεντροθ δεν βρίσκεται σήμερα στους καταλόγους των μεγάλων εταιρειών και, συνεπώς, το όνομά του έχει περιπέσει νομοτελειακά στην αφάνεια για τους πολλούς και τον γνωρίζει πια μόνον ένα κοινό με βαθιά γνώση του θέματος. Ομως γι’ αυτό ακριβώς μια τέτοια συλλογή, στον ήχο της οποίας έχει γίνει εξαιρετική δουλειά, είναι πολύ μεγάλης σημασίας. Γιατί, πέρα από όλα τα άλλα, πολύ λίγοι μαέστροι μπορούν να αποδώσουν αυτό το ρεπερτόριο με την αυθεντία του Αμπεντροθ και με τη γοητεία των ερμηνειών του.

Μπετόβεν: Ενάτη Συμφωνία, Κολέγιο Μπαχ της Ιαπωνίας, Μασαάκι Σουζούκι, BIS, sacd

Ανεξαρτήτως κάθε ιστορικής ή άλλης συνθήκης, οι άνθρωποι θα εξακολουθούν πάντως πάντοτε να επιστρέφουν στον Μπετόβεν, όπως εδώ με μια εντυπωσιακή νέα ηχογράφηση που έρχεται από την άλλη άκρη του κόσμου, την Ιαπωνία. Ο Μασαάκι Σουζούκι, ο σπουδαίος αυτός ερμηνευτής του Μπαχ από την Απω Ανατολή και ιδρυτής του Κολεγίου Μπαχ της Ιαπωνίας, με «όργανα εποχής», έχει ηχογραφήσει το έργο του Μπαχ ίσως πιο εκτεταμένα από κάθε άλλον μαέστρο, σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου, γράφοντας ένα σπουδαίο κεφάλαιο στην ιστορία της δισκογραφίας. Πολύ πρόσφατα ξεκίνησε το δισκογραφικό «άνοιγμά» του στην κλασική εποχή που τελευταίος καρπός του είναι αυτή η νέα Ενάτη Συμφωνία του Μπετόβεν. Μια ερμηνεία, όπως πάντοτε σε ό,τι κάνει, ουσιώδης, γεμάτη ενέργεια, γνώση και εξαιρετική καλλιέργεια της λεπτομέρειας, που θα άξιζε να την ακούσουν και όσοι – ίσως κυρίως όσοι – δεν έχουν ροπή προς τα «όργανα εποχής». Εν προκειμένω τουλάχιστον, αυτό δεν θα έπρεπε να τους ανησυχήσει. Ο Σουζούκι και η ομάδα του ζωντανεύουν έναν Μπετόβεν με ορμή μαζί και βάθος και με τέτοια πειθώ που δείχνει το διαμέτρημα του μαέστρου, των μουσικών του και, κυρίως, του ίδιου του έργου χωρίς εκπτώσεις και χωρίς ρουτίνα. Ενας Μπετόβεν τόσο συνεκτικά και ολοκληρωμένα ερμηνευμένος που, όταν τον ακούς, σου γεννά έστω και για μια στιγμή την αίσθηση ότι πολύ δύσκολα θα μπορούσε κάτι να είναι αλλιώς.