Είμαστε κοσμικό κράτος

Επραξε άριστα ο υπουργός Δικαιοσύνης Κώστας Τσιάρας που τελικά απέσυρε τη διάταξη περί βλασφημίας από τον Ποινικό Κώδικα. Χρήσιμη και η διευκρίνισή του ότι η διάταξη είχε επανέλθει στο πλαίσιο της κυβερνητικής προσπάθειας για την προστασία των δικαιωμάτων θρησκευτικών μειονοτήτων. Αν κατάλαβα καλά δηλαδή, κάποιοι συμβούλευσαν την κυβέρνηση να νομοθετήσει κατά της βλασφημίας από τη σκοπιά ενός γενικευμένου προοδευτισμού, υπέρ προσφύγων και οικονομικών μεταναστών. Προκειμένου δηλαδή το κράτος να μπορεί να μπαγλαρώνει όποιον, π.χ., έχει την επιθυμία να σατιρίσει τον Μωάμεθ, όπως έκαναν οι γελοιογράφοι του «Charlie Hebdo» (που μετά θιγμένοι φονταμενταλιστές εξτρεμιστές τούς δολοφόνησαν).

Αν η κυβέρνηση υιοθετούσε αυτή τη θέση, θα είχε υποχωρήσει στην πολιτική ορθότητα. Θα επέτρεπε δηλαδή οι δογματικές αξίες μιας θρησκευτικής κοινότητας του Ισλάμ να θεωρηθούν υπέρτερες των ελευθεριών που έχουν κατακτηθεί στο πλαίσιο του κοσμικού κράτους. Θα συνέβαλλε σε μια στρέβλωση στο όνομα της προστασίας μιας ταυτότητας που αρνείται τη δημοκρατία. Και στη φαλκίδευση της ελευθερίας της έκφρασης στο όνομα ενός θρησκευτικού δόγματος.

Το θέμα φαντάζει σχετικώς καινούργιο – αν και έχουν ασχοληθεί επισταμένως προσωπικότητες όπως ο Ντουόρκιν, ο Τόνι Τζαντ, ο Μαρκ Λίλα και στην Ελλάδα ο Σταύρος Τσακυράκης. Από παλιά όμως το επισήμαιναν ορισμένες φωτεινές προσωπικότητες που κινήθηκαν στο χώρο μιας αντισυμβατικής Αριστεράς. Στο βιβλίο του «Η άνοδος της ασημαντότητας» (Υψιλον, 2000), ο Κορνήλιος Καστοριάδης, συνομιλώντας με τον Εντγκάρ Μορέν, είναι σαφέστατος. Αναφερόμενος στις ισλαμικές κοινωνίες γράφει: «Στις κοινωνίες αυτές η θεοκρατία ποτέ δεν παρασαλεύτηκε: ποινικός κώδικας είναι το Κοράνι· ο νόμος δεν είναι αποτέλεσμα της βούλησης του έθνους, είναι ιερός. […] Τμήμα της νεωτερικότητας είναι και τα χειραφετητικά κινήματα που σχηματίστηκαν για αιώνες στη Δύση. Χρειάστηκαν μακραίωνοι αγώνες για να επιτευχθεί ο χωρισμός του θρησκευτικού από το πολιτικό. Ανάλογο κίνημα δεν αναπτύχθηκε ποτέ στο Ισλάμ».

Στη συζήτηση, παρεμβαίνει ο Εντγκάρ Μορέν παρατηρώντας ότι τα ισλαμικά καθεστώτα δεν κατάφεραν να εκκοσμικευθούν. «Μόνο η εκκοσμίκευση, δηλαδή η υποχώρηση της θρησκείας σε σύγκριση με το κράτος και τον δημόσιο βίο, κάνει δυνατό τον εκδημοκρατισμό» συμπληρώνει ο γάλλος στοχαστής. Για να προσθέσει ο Καστοριάδης: «Η Δύση χρειάστηκε δέκα αιώνες για ν’ αποσπάσει, όσο ήταν δυνατό, την κοινωνία των πολιτών από τον εναγκαλισμό της θρησκείας».

Τη δημοκρατική κατάκτηση της εκκοσμίκευσης ορθώς δεν την παραδίδουμε σήμερα χάριν της πολιτικής ορθότητας. Θεμελιώδες.