Ο Κούνδουρος και οι διάδοχοί του

Ο ήλιος κρύφτηκε για τα καλά κατά τη διάρκεια των πρώτων ημερών του 60ού Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, όμως το ψιλόβροχο ταίριαζε με τον μελαγχολικό, συννεφιασμένο ουρανό του Νοεμβρίου. Κι όσο για το φεστιβάλ κινηματογράφου, έχοντας από πολύ νωρίς βρει τους ρυθμούς του, σήμερα Δευτέρα βρίσκεται στην πέμπτη ημέρα της διεξαγωγής του.

Η  διοργάνωση δείχνει καλά στημένη, μετρημένη και χωρίς ιδιαίτερες αναλαμπές ή φανφάρες, παρά τον εφετινό επετειακό χαρακτήρα του θεσμού.

Δύο καλές ελληνικές ταινίες προβλήθηκαν μέσα στο τελευταίο τριήμερο και οι δύο στο Ελληνικό Πανόραμα. Η πέμπτη κατά σειρά μεγάλου μήκους ταινία του Αλέξανδρου Βούλγαρη, γνωστού και ως The Boy, είναι σίγουρα η καλύτερή του ως τώρα, τόσο από πλευράς θέματος όσο και αισθητικής. Στο «Winona», η κάμερα του σκηνοθέτη παρακολουθεί τέσσερις νέες γυναίκες (Σοφία Κόκκαλη, Ανθή Ευστρατιάδου, Δάφνη Πατακιά και Ηρώ Μπέζου) κατά τη διάρκεια μιας καλοκαιρινής εξόρμησής τους σε κάποια ερημική παραλία που δεν ονομάζεται ποτέ. Τέσσερα όμορφα κορίτσια με γυαλιά που παίζουν στη θάλασσα, που τραγουδούν, που λένε τα δικά τους, που πειράζουν η μία την άλλη, που διαπληκτίζονται για τις ταινίες του Γούντι Αλεν. Την ανέμελη ατμόσφαιρα όμως φαίνεται ότι βαραίνει ένα κοινό μυστικό, το οποίο ο σκηνοθέτης κρατά καλά φυλαγμένο ως το τέλος. Σινεμά μοντέρνο και ελεύθερο, με ρετρό αναφορές και πηγαίο χιούμορ, με καλογραμμένους χαρακτήρες που σου προκαλούν την περιέργεια για να δεις πού θα βρεθούν όταν η ιστορία ολοκληρωθεί. Η ταινία έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στο φεστιβάλ κινηματογράφου της Βαρσοβίας και σίγουρα έχει εμπορικές δυνατότητες για διανομή στη χώρα μας.

Εξίσου «γεμάτο» με άφησε και η τελευταία ταινία του Παναγιώτη Πορτοκαλάκη, η «Ανάκριση», μεταφορά στον κινηματογράφο του ομότιτλου  μυθιστορήματος του Ηλία Μαγκλίνη (κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος). Μνήμες από την εποχή της δικτατορίας των συνταγματαρχών ανασύρονται μέσα από την ιστορία μιας ατίθασης κοπέλας (εξαιρετική η Πηνελόπη Τσιλίκα, θα πρέπει να την προσέξουμε) που συγκρούεται διαρκώς με τον πατέρα της, θύμα της ΕΣΑ επί χούντας.

Το οικογενειακό δράμα (υπάρχει και μια άρρωστη μητέρα) εναρμονίζεται έντεχνα με το παρελθόν του πατέρα που για τους δικούς του λόγους θέλει να το κρατήσει για τον εαυτό του και για κανέναν άλλον. Η ταινία αυτή αποδεικνύει περίτρανα ότι καλές ιστορίες οι οποίες έχουν εκδοθεί σε βιβλία στη χώρα μας μπορούν να περάσουν άνετα στον κινηματογράφο.

Ο ΕΙΚΑΣΤΙΚΟΣ ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θησαυροί καταχωνιασμένοι στο σπίτι του σκηνοθέτη Νίκου Κούνδουρου στο Μετς χρησιμοποιήθηκαν για την έκθεση «Ο άγνωστος εικαστικός Νίκος Κούνδουρος» που φιλοξενείται στο Λιμάνι Θεσσαλονίκης. Τα εγκαίνιά της έγιναν το Σάββατο και ως γεγονός συμπίπτει με τη συμπλήρωση 60 ετών από το πρώτο Φεστιβάλ, τον Σεπτέμβριο του 1960, στο οποίο η ταινία του «Το ποτάμι» τιμήθηκε με το βραβείο σκηνοθεσίας, αλλά και μουσικής (Μάνος Χατζιδάκις).

Χάρη στη Σωτηρία Ματζίρη-Κούνδουρου, χήρα του σκηνοθέτη, η οποία παραχώρησε στο φεστιβάλ το υλικό που εκτίθεται, ο θεσμός τίμησε με τον πιο όμορφο τρόπο τον Ν. Κούνδουρο, ο οποίος είναι μεν γνωστός ως ο σκηνοθέτης του «Δράκου», των «Μικρών Αφροδιτών» και του «Μπάιρον», αλλά ανέκαθεν είχε το όραμα των εικαστικών. Τον παρέσυραν σε άλλους κόσμους οι κινηματογραφικές εικόνες, όπως ο ίδιος δηλώνει σε μία από τις επιγραφές στον εκθεσιακό χώρο.

Ο Κούνδουρος μαθήτευσε εξάλλου στη Σχολή Καλών Τεχνών με δάσκαλο τον Μιχάλη Τόμπρο και πρότυπο τον Γιάννη Μώραλη. Στα έργα του, εκ των οποίων κάποια παρουσιάζονται για πρώτη φορά δημοσίως, συναντάς το αχόρταγο, σαρωτικό βλέμμα του Κούνδουρου αλλά και την ανάγκη της αποτύπωσης του κόσμου με τα δικά του χρώματα: βυζαντινά, αποχρώσεις της λαϊκής παράδοσης, της Ελλάδας, των σωμάτων και των αγίων της. Ως εικαστικός ο Κούνδουρος εμπνεύστηκε από το έργο του Φώτη Κόντογλου και τη μεταβυζαντινή τέχνη και παράδοση της Κρήτης που ήταν ο γενέθλιος τόπος του.

Πέρα από τα έργα ζωγραφικής του Κούνδουρου, η έκθεση που αν δεν πάρει παράταση θα ολοκληρωθεί στις 2 Δεκεμβρίου, φιλοξενεί και κοστούμια που χρησιμοποιήθηκαν σε ταινίες του αλλά και ένα πλούσιο φωτογραφικό υλικό που μας ξεναγεί στα βάθη (και) της κινηματογραφικής ψυχής του.

Η έκθεση πραγματοποιείται σε επιμέλεια του ιστορικού τέχνης Γιώργου Μυλωνά, με τη συνδρομή της ανθρωπολόγου Μαρίας Καραμητσοπούλου. Η αρχιτεκτονική εγκατάσταση είναι της K&K Architects.