Ο πόλεμος {LF}των οργασμών

Μια από τις πρώτες ιστορικούς που ασχολήθηκαν με αυτό το θέμα ήταν η Ντάγκμαρ Χέρτσογκ. Οπως σημειώνει στο βιβλίο της «Το σεξ μετά τον φασισμό», που εκδόθηκε το 2005, το ανατολικογερμανικό κράτος προώθησε ενεργά την ισότητα των φύλων και την οικονομική ανεξαρτησία των γυναικών ως χαρακτηριστικά γνωρίσματα του σοσιαλισμού. Κι αυτό, για να δείξει την ηθική ανωτερότητά του έναντι της δημοκρατικής και καπιταλιστικής Δύσης. Ηδη από τις αρχές της δεκαετίας του ’50 ενθαρρύνονταν οι άνδρες να συμμετέχουν στις οικιακές εργασίες και το μεγάλωμα των παιδιών, ιδιαίτερα όταν οι γυναίκες τους δούλευαν κι εκείνες όλη την ημέρα.

Ενώ λοιπόν στη Δυτική Γερμανία οι γυναίκες που δεν έμεναν ικανοποιημένες από τους άνδρες τους στο κρεβάτι δεν είχαν πολλές επιλογές, αφού ήταν οικονομικά εξαρτημένες από εκείνους, στην Ανατολή η ισότητα έφερνε αποτελέσματα. Μια έρευνα που έκαναν το 1984 οι ανατολικογερμανοί σεξολόγοι Κουρτ Στάρκε και Βάλτερ Φρίντριχ για τη σεξουαλική συμπεριφορά των συμπατριωτών τους κάτω των 30 ετών έδειξε ότι οι νέοι της Ανατολικής Γερμανίας, αγόρια και κορίτσια, ήταν πολύ ευχαριστημένοι: τα δύο τρίτα έφταναν «σχεδόν πάντα» σε οργασμό και το 18% «συχνά». Σε μια άλλη έρευνα του Gewis-Institut του Αμβούργου, το 80% των Ανατολικογερμανίδων απάντησε ότι έφτανε πάντα σε οργασμό, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στη Δύση ήταν 63%.

Ηταν πια σαφές: ο Ψυχρός Πόλεμος διεξαγόταν και στο κρεβάτι. Η σύνδεση της σεξουαλικής ικανοποίησης των γυναικών στα ανατολικά του Τείχους με την οικονομική τους ανεξαρτησία και την εμπιστοσύνη στον εαυτό τους άρχισε να προκαλεί ανησυχία στην αυτάρεσκη καπιταλιστική Δύση. Τα δυτικά μέσα ενημέρωσης πήραν το θέμα πάνω τους και εξαπέλυσαν αντεπίθεση: μα μπορεί πραγματικά το σεξ να ανθήσει σε συνθήκες στέρησης της δημοκρατίας; Και ποιος μας λέει ότι όλες αυτές οι γυναίκες που δηλώνουν σεξουαλικά ευτυχείς δεν είναι βαλτές από το καθεστώς;

Η καθηγήτρια Γερμανικών Πολιτισμικών Μελετών Ινγκριντ Σαρπ αποκάλεσε αυτή την αντιπαράθεση «Μεγάλο Πόλεμο των Οργασμών».

Τη σκυτάλη πήραν στη συνέχεια οι βρετανοί ιστορικοί Πολ Μπετς και Τζόσι ΜακΛέλαν, που στο βιβλίο τους «Ο Ερωτας στα χρόνια του κομμουνισμού» αναγνωρίζουν ότι η γυναικεία οικονομική ανεξαρτησία συνέβαλε στη δημιουργία μιας μη εμπορευματοποιημένης, πιο «φυσικής» και «ελεύθερης» μορφής σεξουαλικότητας, επισημαίνουν όμως ότι στη διαφοροποίηση ανάμεσα στις δύο σεξουαλικές κουλτούρες συνέτειναν κι άλλοι παράγοντες. Η εκκλησία, για παράδειγμα, που φρόντισε να διατηρηθούν σε μεγάλο βαθμό στη Δύση τα παραδοσιακά πρότυπα στις σχέσεις των δύο φύλων. Ο αυταρχισμός του ανατολικογερμανικού καθεστώτος, που οδήγησε τους πολίτες να καταφύγουν στην ιδιωτική σφαίρα για να γλιτώσουν από την παντοδυναμία του Μεγάλου Αδελφού σε όλα τα άλλα επίπεδα. Οι πολύ φτωχές επιλογές στο πεδίο της ψυχαγωγίας, που είχαν ως αποτέλεσμα οι πολίτες να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στο σεξ. Τους ενθάρρυναν άλλωστε σε αυτή τη κατεύθυνση και οι αρχές, για να προλάβουν τις αντιδράσεις για τις στερήσεις που τους επέβαλλε ο σοσιαλισμός.

Και το σεξ όμως, όπως όλες οι υπόλοιπες δραστηριότητες, έπρεπε να είναι ελεγχόμενο. Οπως γράφει η αμερικανίδα εθνογράφος Κρίστεν Γκόντσι στο βιβλίο της «Γιατί οι γυναίκες απολαμβάνουν περισσότερο το σεξ στον σοσιαλισμό», οι ομοφυλόφιλοι μπορεί να μη διώκονταν ανοιχτά στην Ανατολική Γερμανία, έπρεπε όμως να μην «προκαλούν». Οσο κι αν το κράτος πίεζε τους άνδρες να βοηθούν στο σπίτι, τις περισσότερες δουλειές εξακολουθούσαν να τις κάνουν οι γυναίκες. Και παρά την αφθονία των αντισυλληπτικών και τη νομιμότητα των αμβλώσεων, όλες οι σοσιαλιστικές χώρες έδιναν έμφαση στο ζήτημα της γεννητικότητας και θεωρούσαν το σεξ άμεσα συνδεδεμένο με τον γάμο και τα παιδιά. Η απόλαυση ήταν επιθυμητή, όχι όμως και ο ηδονισμός: το σεξ ήταν πάνω απ’ όλα μια έκφραση αγάπης και τρυφερότητας μεταξύ ισότιμων συντρόφων.

Θα περίμενε κανείς μετά την πτώση του Τείχους να σπεύσουν οι ιστορικοί να διαπιστώσουν τις συνέπειες αυτού του κοσμοϊστορικού γεγονότος και στη μάχη των οργασμών. Ποια από τις δύο κουλτούρες θα υπερτερούσε; Πώς θα εξελίσσονταν τα ποσοστά; Δυστυχώς δεν φαίνεται να έχουν γίνει σοβαρές μελέτες για το θέμα. Κυριάρχησαν άλλοι παράγοντες, οικονομικού κυρίως χαρακτήρα. Επιπλέον, οι δύο πρώην γείτονες δεν είχαν πια να αποδείξουν ο ένας στον άλλον τίποτα.

Ιβάν Τουργκένιεφ (1818-1883)

Eνα συναρπαστικό τρίο

Ο έρωτας και το σεξ είναι ένας ενδιαφέρων εναλλακτικός τρόπος μελέτης της ευρωπαϊκής ιστορίας. Πάρτε το τελευταίο βιβλίο του μεγάλου βρετανού ιστορικού Ορλάντο Φάιτζες με τίτλο «Οι Ευρωπαίοι: Τρεις ζωές και η διαμόρφωση μιας κοσμοπολίτικης κουλτούρας», που παρακολουθεί την προέλαση του ευρωπαϊκού πολιτισμού κατά τον 19ο αιώνα μέσα από ένα συναρπαστικό τρίο: την Πολίν Βιαρντό, μια από τις μεγαλύτερες σοπράνο της εποχής της, τον σύζυγό της Λουί, έμπορο τέχνης και κριτικό, και τον ρώσο μυθιστοριογράφο και ποιητή Ιβάν Τουργκένιεφ, γνωστό από τις «Σημειώσεις ενός κυνηγού» και το «Πατέρες και γιοι». Ο έρωτας του Ιβάν για την Πολίν τον έκανε να ακολουθεί το ζευγάρι παντού: Βερολίνο, Παρίσι, Βαϊμάρη, Καρλσρούη, Λονδίνο, Μπάντεν Μπάντεν. Εκαναν ποτέ σεξ; Ο συγγραφέας δεν δίνει απάντηση. Κι έτσι δεν έχουμε μια πρώιμη ένδειξη για τη συμβολή της ανάμειξης των πολιτισμών στην ποιότητα του οργασμού.