ΗχοΔύναμα

Χανς Σβαρόφσκι: Ο Μαέστρος, Profil, 11 CD
Αν και ο τίτλος αυτής της έκδοσης είναι «Ο μαέστρος», ο Χανς Σβαρόφσκι υπήρξε πολύ περισσότερα από αυτό. Πρώτον, υπήρξε ένας πολύ σημαντικός μαέστρος. Το γεγονός ότι η δισκογραφία του δεν το αποτυπώνει ούτε στην έκταση ούτε στο βάθος που θα έπρεπε, απλώς δεν σημαίνει τίποτα. Ή, μάλλον, σημαίνει ότι μια έκδοση σαν αυτή είναι κάτι περισσότερο από ευπρόσδεκτη, καθώς για πρώτη φορά δίνεται η δυνατότητα να πλησιάσει κανείς το έργο του σε μια σειρά από συνθέτες της Πρώτης και της Δεύτερης Σχολής της Βιέννης (και όχι μόνο), ξεκινώντας από τον Χάιντν και περνώντας, από τον Μότσαρτ, τον Μπετόβεν και τον Σούμπερτ, στον Βάγκνερ, στον Μπραμς και, τελικά, στον Μάλερ και στον Σένμπεργκ, του οποίου ο Σβαρόφσκι υπήρξε μαθητής. Δυστυχώς, το όνομα του Σβαρόφσκι δεν είναι σήμερα γνωστό πέρα από τον κύκλο των ανθρώπων που γνωρίζουν καλά τη μουσική ερμηνευτική του 20ού αιώνα. Εκείνα που είναι πασίγνωστα είναι τα ονόματα των μαθητών του, ανάμεσα στους οποίους περιλαμβάνονται μαέστροι όπως ο Κλάουντιο Αμπάντο ή ο Ζούμπιν Μέτα. Πρακτικά, όποιος σπούδαζε αρχιμουσικός στη δεκαετία του 1960 είχε όνειρο να το κάνει στη Βιέννη. Και όποιος το έκανε, είχε όνειρο να έχει δάσκαλο τον Σβαρόφσκι. Μέχρι και σήμερα, ουδείς άλλος έχει καταστεί σημαντικότερος στην εκπαίδευση των μεγάλων αρχιμουσικών του αύριο όσο εκείνος. Πέρα και από αυτό, ήταν ένας εξέχων μελετητής της μουσικής και, ήδη από τη δεκαετία του 1930, ο πρώτος που έβαλε τα θεμέλια πάνω στα οποία κάποιες δεκαετίες αργότερα πάτησε για να αναπτυχθεί το κίνημα της επιστροφής στην «αυθεντική» ερμηνεία. Οποιος ακούσει αυτές τις ηχογραφήσεις ίσως να μπερδευτεί από αυτή την παρατήρηση, καθώς θα διαπιστώσει ότι ο μαέστρος Σβαρόφσκι δεν θυμίζει σε τίποτα τον Αρνονκουρ, τον Λίντε, τον Γκάρντινερ και τόσους άλλους. Δεν επρόκειτο όμως για τη μεταγενέστερη λογική των «παλιών» οργάνων, αλλά για εκείνη της αυθεντικότητας και της απόλυτης τήρησης του μουσικού κειμένου. Και με τις τρεις του ιδιότητες, ο άνθρωπος αυτός επηρέασε τη μουσική ερμηνευτική του 20ού αιώνα όσο ελάχιστοι ομότεχνοί του. Δεν έχει νόημα να επιχειρήσει να αναφερθεί κανείς αναλυτικά στις αντιλήψεις του Σβαρόφσκι για το πώς πρέπει να προσεγγίζεται καθένας από αυτούς τους συνθέτες – δεν έχει επειδή δεν είναι δυνατό να γίνει με επάρκεια τόσο συμπυκνωμένα. Εχει, αντιθέτως, εξαιρετικό νόημα το να ακούσει κανείς αυτές τις ερμηνείες καθώς και να αντιληφθεί την καινοτομία και τις μεθόδους του. Και τότε θα καταλάβει πρωτογενώς τη σημασία του.

Μότσαρτ: Τα Τρίο για πιάνο, Μίχαελ Μπαρενμπόιμ βιολί, Κίαν Σολτάνι βιολοντσέλο, Ντάνιελ Μπαρενμπόιμ πιάνο, Deutsche Grammophon, 2 CD
Αν και βρίσκεται ασταμάτητα στο παγκόσμιο μουσικό προσκήνιο ήδη από τη δεκαετία του ’60 και ως πιανίστας και ως μαέστρος, ο Ντάνιελ Μπαρενμπόιμ δεν σταματά να εκπλήσσει. Διανύει μία… ακόμα χρυσή περίοδο σήμερα και με τις δύο του ιδιότητες. Και στη μουσική δωματίου έχει μεταξύ άλλων στο πλάι του τον γιο του Μίχαελ που παίζει βιολί, ενώ στο βιολοντσέλο τον Κίαν Σολτάνι, ο οποίος και εκτοξεύεται αυτόν τον καιρό στη διεθνή σκηνή. Ως μαέστρος, με τη Στατσκαπέλε του Βερολίνου, μία από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές ορχήστρες και ιστορικά και σήμερα, και ως διευθυντής της ιστορικής όπερας Ούντερ ντεν Λίντεν της ίδιας πόλης, η παραγωγή του είναι ασταμάτητη. Εδώ, ηχογραφεί τα Τρίο για πιάνο του Μότσαρτ, ενώ, σύντομα, έπονται και εκείνα του Μπετόβεν, κατά και μετά τις τωρινές τους συναυλίες στη γερμανική πρωτεύουσα. Ο Μπαρενμπόιμ ξέρει πολύ καλά τι σημαίνει Μότσαρτ και πώς αυτός προσεγγίζεται – είναι άλλωστε ένας από τους πρώτους που ηχογράφησαν το σύνολο του έργου του για πιάνο και ορχήστρα. Αυτή η έκδοση των Τρίο είναι γεμάτη φρεσκάδα μαζί και «σοφία». Βαθιά και απολαυστική ταυτόχρονα, υπάρχουν στιγμές της στις οποίες καθίσταται ακαταμάχητη.

J. S. Bach, Yehezkel Braun: Bach in the White City, Alon Sariel μαντολίνο, Michael Tsalka πιάνο, Sheva
Ο δίσκος αυτός έχει πάλι τη δική του εξαιρετική γοητεία. Με αφορμή τη «Λευκή Πόλη» στο Τελ Αβίβ, τη συνοικία στην οποία σπουδαίοι εβραίοι αρχιτέκτονες μετέφεραν στη χώρα τη Σχολή του Μπάουχαουζ λίγο πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, δύο νέοι μουσικοί με πηγαίο ταλέντο, ο Alon Sariel στο μαντολίνο και ο Michael Tsalka στο πιάνο, δίνουν μιαν άλλη ανάσα στον Μπαχ, το έργο του οποίου αποδεικνύεται, για μία ακόμα φορά, ότι δεν θα πάψει ποτέ να κινητροδοτεί νέες μεταγραφές και προσεγγίσεις. Μαζί, έργα του ισραηλινού συνθέτη Yehezkel Braun. Αποτέλεσμα; Δροσερό, υπέροχο…