Οι αθέατες όψεις {LF}του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη

Η ζωή των μεγάλων πολιτικών δεν είναι μόνο οι αποφάσεις με τις οποίες άφησαν ισχυρό αποτύπωμα στην πολιτική ιστορία ή επηρέασαν το μέλλον. Είναι και αυτό που ορίζουμε ως το ανθρώπινο πρόσωπό τους. Οι μικρές λεπτομέρειες δηλαδή που συνθέτουν το σύνολο της προσωπικότητάς τους και πιθανώς να μην είναι γνωστές στο ευρύτερο κοινό. Τέτοιες αναδεικνύει και η ταινία «Ορεινές συμφωνίες» που ξεκινάει απόψε στις αίθουσες παρουσιάζοντας αθέατες όψεις του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, πίσω από τις πολιτικές. Το φιλμ που ετοίμασε το Ιδρυμα Κωνσταντίνος Κ. Μητσοτάκης, σε σκηνοθεσία και σενάριο Βαγγέλη Ευθυμίου, μένοντας μακριά από τα στενά στερεότυπα των πολιτικών ντοκιμαντέρ. Κεντρικό στοιχείο, άλλωστε, είναι η σχέση του κορυφαίου πρωταγωνιστή της σύγχρονης ιστορίας με τη φύση και το περιβάλλον.

Η ιδέα προέκυψε από τη γνωριμία του Β. Ευθυμίου με την Αλεξάνδρα Μητσοτάκη και το κοινό τους ενδιαφέρον για τα περιβαλλοντικά ζητήματα. Εναν τομέα που είχε ιδιαίτερη σημασία και για τον πατριάρχη της οικογένειας Μητσοτάκη (έχει αποτυπωθεί στο συλλογικό ασυνείδητο χάρη στα τηλεοπτικά στιγμιότυπα με πεζοπορίες του στα βουνά της Κρήτης). Στο περιβάλλον άλλωστε ο εκλιπών είχε αναφερθεί στην τελευταία συνέντευξή του, μόλις είκοσι ημέρες πριν από τον θάνατό του, απόσπασμα της οποίας παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην ταινία. «Δεν ήξερα κάτι για τη σχέση του Μητσοτάκη με τα περιβαλλοντικά. Ρώτησα όμως μερικούς φίλους που ασχολούνταν πιο ενεργά με την περιβαλλοντική πολιτική και μου είπαν ότι ήταν μια πολύ καλή περίπτωση» αναφέρει ο Βαγγέλης Ευθυμίου στο «Νσυν». «Ξεκινήσαμε δειλά δειλά να κάνουμε ένα φιλμάκι για τα περιβαλλοντικά και στην πορεία προέκυψαν άλλα πράγματα από διαφορετικές κατευθύνσεις. Εναν χρόνο μετά, με την έρευνα να προχωράει και έχοντας κάνει γυρίσματα, αποφασίσαμε να προχωρήσουμε σε φιλμ μεγάλου μήκους. Εγώ θεώρησα σημαντικό ότι πρέπει να δω τον χαρακτήρα του Μητσοτάκη, το ποιος είναι πίσω από το πολιτικό πρόσωπο».

Οι «Ορεινές συμφωνίες», ένας σχεδόν ποιητικός τίτλος η ουσία του οποίου αποκαλύπτεται στην τελευταία ενότητα της ταινίας, μεταφέρουν στον θεατή στιγμές από τη δράση και την πορεία του εμβληματικού πολιτικού. Πάντα μέσα από σπάνιο αρχειακό υλικό, ανέκδοτες διηγήσεις της οικογένειας, των συνεργατών αλλά και πολιτικών του αντιπάλων. «Ξεκινάμε από τη γέννησή του το 1918 και βιογραφικά στοιχεία για τα πρώτα 24-25 χρόνια της ζωής του: το πλαίσιο δηλαδή όπου ανδρώθηκε. Μετά, έχουμε άλλα δεδομένα: τη σχέση με τα παιδιά του – που ναι μεν είναι στοιχείο βιογραφίας αλλά και στοιχείο του χαρακτήρα του. Και στη συνέχεια το ενδιαφέρον του για το περιβάλλον και τι άφησε ως αποτύπωμα. Υπάρχει και η σχέση του με την Αριστερά, μια ενδιαφέρουσα σχέση, μια σχέση εμπιστοσύνης. Γι’ αυτό κατάφεραν να συνεργαστούν και να συγκυβερνήσουν. Οι παλιοί αριστεροί τον είχαν ως πολύ καλό συνομιλητή» αναφέρει ο σκηνοθέτης.

ΤΟ ΑΡΧΕΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. Οι δύο καταδίκες του σε θάνατο από τους Ναζί, η βαθιά επαφή με την ιδιαίτερη πατρίδα του, την Κρήτη, η πίστη του στην ιδέα της εθνικής συμφιλίωσης, αλλά και η αγάπη του για τη σύντροφό του Μαρίκα και το καταφύγιο στην ποίηση αποτελούν μερικές μόνο από τις στάσεις της ταινίας στη μακρά και περιπετειώδη διαδρομή. Στοιχεία για τα οποία χρειάστηκε να κάνει μεγάλη έρευνα ο σκηνοθέτης, ώστε να καταλήξει στην τελική εικόνα. «Για δυόμισι χρόνια δούλευα 15 ώρες το 24ωρο ψάχνοντας υλικό. Μόνο για το υλικό του 1965 και για μία φράση που μου είπε ο Ριχάρδος Σωμερίτης σε μια συνέντευξη, διάβασα πάνω από 10 βιβλία μόνο για το 1965 για να μπορέσω να καταλάβω όλο το πλαίσιο. Πήρα από τον ΑΝΤ1 52 κασέτες για το πρόσφατο κομμάτι – που θεωρητικά γνωρίζουμε καλύτερα -, επίσης υλικό από την ΕΡΤ και μουσεία, καθώς και στοιχεία από το προσωπικό αρχείο του από το Ιδρυμα. Μέχρι και γαλλικό και γερμανικό υλικό βρήκα. Εχει πολλή έρευνα η ταινία, άσχετα αν δεν θεωρούμε ότι είναι “ιστορική”. Δεν είναι μάθημα ιστορίας. Είναι ένα κινηματογραφικό ντοκιμαντέρ: μπαίνεις σε μια ιστορία – μια αφήγηση – και βγαίνεις με συναισθήματα. Είναι τελικά ένα δημιουργικό ντοκιμαντέρ, δεν είναι για τηλεόραση, είναι για αίθουσα. Δουλεμένο με πολλή λεπτομέρεια. Αν πάρεις για πέντε δευτερόλεπτα το βλέμμα σου, το πιο πιθανό είναι ότι έχεις χάσει κάτι. Γιατί είναι εικόνα, ήχος, λόγος. Οπότε το ένα καλύπτει το άλλο με μια κυκλικότητα κατά κάποιον τρόπο που σε θέλει εκεί. Είναι αυτός ο τρόπος της σκοτεινής αίθουσας. Δεν είναι το τηλεοπτικό που μένει μόνο σε μια πληροφορία» καταλήγει ο Ευθυμίου.

INFO
Το ντοκιμαντέρ προβάλλεται από τη Feelgood Entertainment στις αίθουσες Αθήναιον και Δαναός στην Αθήνα και Κολοσσαίον στη Θεσσαλονίκη. Tα έσοδα θα διατεθούν για την προστασία και αναγέννηση της αμπελιτσιάς, ενδημικού δέντρου των Λευκών Ορέων