Είναι νόμιμη η αίτηση εξαίρεσης Πολάκη και Τζανακόπουλου;

Ο φιλόσοφος Τζορτζ Στάινερτ είχε καταλήξει παλαιότερα σε ένα μακάβριο συμπέρασμα. Δηλαδή στο ότι η κουλτούρα και η μόρφωση δεν είχαν αποτρέψει πολλές φορές τους ανθρώπους από το κάνουν τις πιο ντροπιαστικές επιλογές!

Γιατί το λέω αυτό; Γιατί μόλις υποβλήθηκε στη Βουλή για την υπόθεση Novartis η αίτηση εξαίρεσης των πρώην υπουργών Πολάκη και Τζανακόπουλου (ώστε να μην αποτελούν μέλη της σχετικής επιτροπής η οποία θα διενεργήσει την προκαταρκτική εξέταση) ακούστηκε το χειρότερο υβρεολόγιο από κάποιους βουλευτές. Και είναι πραγματικά ντροπή το ότι μορφωμένοι βουλευτές πέφτουν σε ένα τόσο χαμηλό επίπεδο, ενώ θα έπρεπε να αποτελούν τα «αξιακά πρότυπα» των απλού κόσμου που τους ψηφίζει!

Επί της ουσίας τώρα. Είναι δικονομικά νομιμοποιημένη η αίτηση εξαίρεσης των πρώην υπουργών; Σε αυτό το επίπεδο είναι απαραίτητο να λάβουμε υπόψη μας τα ακόλουθα πράγματα:

1) Ο δικονομικός νομοθέτης δεν θέλει το ίδιο πρόσωπο να ασκεί και εισαγγελικές εξουσίες και ταυτόχρονα να κατέχει και την ιδιότητα του μάρτυρα. Η διάταξη του άρθρου 14 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας είναι σαφής από αυτή την άποψη και αποκλείει – με ποινή απόλυτης ακυρότητας – από την άσκηση των εισαγγελικών καθηκόντων όλα εκείνα τα πρόσωπα τα οποία είχαν εξεταστεί ως μάρτυρες. Επίσης το άρθρο 210 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας κινείται στην ίδια δογματική κατεύθυνση (Δαλακούρας, «Ο νέος ΚΠΔ»).

2) Γιατί κάνει αυτή την επιλογή ο έλληνας νομοθέτης; Γιατί είναι προφανές ότι δεν θα είναι αντικειμενικός και αμερόληπτος ο εισαγγελικός εκείνος λειτουργός ο οποίος θα έχει ήδη καταθέσει ως μάρτυρας (και κατά συνέπεια θα έχει ήδη «προδιαμορφώσει» πολύ πρώιμα τη γνώμη του για την επίμαχη υπόθεση)!

3) Ολες οι παραπάνω διατάξεις εφαρμόζονται ανάλογα και στη διαδικασία εκείνη η οποία έχει ήδη ενεργοποιηθεί με τη συγκρότηση της σχετικής επιτροπής για τη διενέργεια της προκαταρκτικής εξέτασης στην υπόθεση Novartis. Γιατί; Γιατί η επιτροπή τούτη έχει όλες τις αρμοδιότητες τις οποίες έχει και ο κανονικός εισαγγελέας Πλημ/κών, όταν εποπτεύει μια προκαταρκτική εξέταση (λαμβανομένου όμως υπόψη ότι πρόκειται για μια κοινοβουλευτική διαδικασία).

4) Μετά τις ανωτέρω διευκρινίσεις ανακύπτει πλέον ένα κρίσιμο ερώτημα: Υπάρχουν πραγματικά γεγονότα τα οποία οριοθετούν την προγενέστερη «ουσιαστική ανάμειξη» των πρώην υπουργών Πολάκη και Τζανακόπουλου κατά τη δικαστική διερεύνηση της εκρηκτικής υπόθεσης Novartis; Ωστε να νομιμοποιείται η κλήση τους με την ιδιότητα του μάρτυρα (και να αποκλείεται η αμερόληπτη άσκηση των εισαγγελικών καθηκόντων); Τα κόμματα της ΝΔ και του ΚΙΝΑΛ λένε ναι! Και επικαλούνται τη περσινή δήλωση του Παύλου Πολάκη ότι γνώριζε ποιοι ήταν οι «προστατευόμενοι μάρτυρες» (όταν κανείς άλλος δεν γνώριζε). Και το γεγονός ότι ο Δημήτρης Τζανακόπουλος είχε επισκεφθεί την προγενέστερη Εισαγγελέα του ΑΠ σε ένα «ύποπτο» χρονικό σημείο. Δηλαδή λίγο πριν αποσταλεί η δικογραφία της Novartis στη Βουλή!

5) Και τέλος: Ποιος θα αξιολογήσει τα ανωτέρω πραγματικά γεγονότα και ποιος θα αποφασίσει για τη βασιμότητα της αίτησης εξαίρεσης; Κάποιοι λένε κανείς, γιατί δεν υπάρχει ακόμη Δικαστικό Συμβούλιο! Κατά τη γνώμη μου, το μόνο όργανο το οποίο μπορεί να αποφασίσει είναι η ίδια η επιτροπή για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης!

Γιατί; Γιατί έχουμε να κάνουμε με μια κοινοβουλευτική διαδικασία, η οποία δεν διαθέτει πάντως όλα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά μιας ακραιφνούς ποινικής διαδικασίας. Διαφορετικά τα πάντα θα είχαν παραλύσει μέχρι να συγκροτηθεί – πολύ αργότερα – το προβλεπόμενο από τον Ν. 3961/2011 Δικαστικό Συμβούλιο!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ