Ο άνεμος θα μας πάρει*

Ενας άνθρωπος που σκοτώνει έναν άλλο άνθρωπο, και εκτίει την ποινή στην οποία καταδικάζεται, έχει δικαίωμα να συνεχίσει τη ζωή του; Εκ πρώτης όψεως η απάντηση μοιάζει προφανής – έτσι δεν είναι;

Ο Μπερνάρ Καντά, πάλαι ποτέ τραγουδιστής των Noir Désir, είναι ένας από τους σπουδαιότερους μουσικούς της Γαλλίας, αν όχι της ευρωπαϊκής ροκ σκηνής. Είναι επίσης ένας άνθρωπος καταδικασμένος για ανθρωποκτονία. Τέλη Ιουλίου του 2003 σκότωσε με τις γροθιές του, μέσα στο δωμάτιο ενός ξενοδοχείου, στο Βίλνιους της Λιθουανίας, τη σύντροφό του, την ηθοποιό Μαρί Τρεντινιάν, κόρη του θρυλικού Ζαν-Λουί Τρεντινιάν. Εκείνος ήταν τότε 39 χρόνων, εκείνη 41. Εκείνος είχε πριν από μερικούς μήνες χωρίσει για χάρη της από την Κριστινά Ραντί, την από δεκαετίας σύζυγο και μητέρα των δύο παιδιών του, εκείνη είχε χωρίσει για χάρη του από τον Σαμιέλ Μπανσετρί, τον από τετραετίας σύζυγο και πατέρα ενός από τα τέσσερα παιδιά της. Ηταν μια σχέση πάθους, ο ένας δεν μπορούσε χωρίς τον άλλο, γι’ αυτό ακολούθησε εκείνο το καλοκαίρι ο Καντά την Τρεντινιάν στο Βίλνιους, όπου εκείνη γύριζε μια τηλεταινία αφιερωμένη στη ζωή της Κολέτ.

Λένε πως ο καβγάς ξεκίνησε από ένα τρυφερό μήνυμα του Μπανσετρί στο κινητό της πρώην συζύγου του. Ο Καντά θα πει πως η ζήλεια και η επιμονή του οδήγησαν την Τρεντινιάν σε μια κρίση υστερίας (όλοι οι οικείοι της μιλούν για έναν άνθρωπο που λάτρευε τη ζωή και απεχθανόταν τις εντάσεις), πως εκείνη τον χτύπησε πρώτη, κι εκείνος έχασε κατόπιν τον έλεγχο. Πέρασαν ώρες μέχρι να κληθεί ασθενοφόρο, και δεν ήταν ο Καντά αυτός που τελικά το κάλεσε τα ξημερώματα αλλά ο αδελφός της Μαρί, αφού τον ειδοποίησε κλαίγοντας να έρθει. Τέσσερις ημέρες αργότερα η Μαρί Τρεντινιάν μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο του Παρισιού εγκεφαλικά νεκρή και λίγο αργότερα εξέπνευσε. Τον Μάρτιο του 2004 ο Μπερνάρ Καντά καταδικάστηκε από τη λιθουανική Δικαιοσύνη σε οκταετή κάθειρξη. Επειτα από μήνες στην απομόνωση, στις φυλακές του Βίλνιους, μεταφέρθηκε στις φυλακές της Τουλούζης. Τον Οκτώβριο του 2007, σύμφωνα με τον νόμο και την καλή συμπεριφορά που είχε επιδείξει ως κρατούμενος, αφέθηκε ελεύθερος με περιοριστικούς όρους.

Από τις 29 Ιουλίου του 2010 έχει και επισήμως ολοκληρώσει την έκτιση της ποινής του. Στις αρχές εκείνης της χρονιάς όμως, μία ακόμα τραγωδία. Η πρώην σύζυγός του, η Κριστινά Ραντί, που τον είχε στηρίξει καθ’ όλη τη διάρκεια της δίκης του και μετά, διαλαλώντας τον καλό χαρακτήρα του, έδωσε τέλος στη ζωή της. Συνολικά τρεις φορές έχουν ξεκινήσει έκτοτε έρευνες εις βάρος του, με την υποψία πως την οδήγησε στην αυτοκτονία, με τη σωματική βία και την ψυχολογική πίεση που της ασκούσε. Και οι τρεις μπήκαν στο αρχείο. Αλλά η σκιά έμεινε να τον ακολουθεί, μαζί και αυτό το μήνυμα που είχε αφήσει η Ραντί στον τηλεφωνητή των γονιών της έξι μήνες πριν από το τέλος: «Ο Μπερτράν είναι τρελός… Μετέτρεψε αυτό που αποκαλεί αγάπη σε έναν πραγματικό εφιάλτη… Με χτύπησε. Χθες παραλίγο να μου φύγει ένα δόντι… Ελπίζω ότι θα μπορέσουμε να το ξεπεράσουμε και ότι θα μπορέσετε να ακούσετε και πάλι τη φωνή μου, αλλιώς θα έχετε τουλάχιστον μια απόδειξη ότι…».

Λίγους μήνες μετά τον θάνατο της Κριστινά Ραντί, στα τέλη του 2010, οι Noir Désir ανακοίνωσαν τη διάλυσή τους, έπειτα από 25 και πλέον χρόνια. Σιγά-σιγά ωστόσο ο Μπερτράν Καντά ξεπρόβαλε ξανά στη σκηνή. Στη αρχή διακριτικά, όχι με το όνομά του, καλυμμένος πίσω από συνεργασίες και τη νέα μπάντα που (συν)ίδρυσε το 2013, τους Détroit. Κατόπιν, από το 2017, σόλο. Το σόλο άλμπουμ του, με τίτλο «Amor Fati», κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο εκείνης της χρονιάς, εν μέσω του σκανδάλου Γουάινστιν, με το κίνημα #MeToo να φουντώνει. Οι εποχές είχαν αλλάξει. Οταν τον Οκτώβριο του 2017 το περιοδικό «Les Inrocks» κυκλοφόρησε με συνέντευξη του Καντά, έπειτα από χρόνια σιωπής, και πρωτοσέλιδο τίτλο «Ο Καντά με το όνομά του», ξέσπασε σάλος. Οταν ο ίδιος ξεκίνησε περιοδεία το 2018, σε κάθε πόλη που επισκεπτόταν τον περίμεναν αφίσες που έγραφαν «Καντά δολοφόνε». Συλλογές υπογραφών. Διαδηλώσεις διαμαρτυρίας. Ακυρώσεις. Πιέσεις. Ακόμα και απειλές. Ηταν, όπως έγραψε το περιοδικό «L’Obs», «σαν ο Καντά να πλήρωνε για τα χρόνια της τυφλότητάς μας απέναντι στην ενδοοικογενειακή βία. Πίσω από αυτόν τον υπερβολικά ορατό ροκ τραγουδιστή που έχει μετατραπεί σε σύμβολο υπάρχουν όλοι οι άλλοι, που δεν θέλουμε να δούμε». Ιούνιο του 2018 η περιοδεία ακυρώθηκε και επισήμως. Πέρασαν μήνες. Και μόλις πρόσφατα, στις 21 Οκτωβρίου, ανακοινώθηκε μια μουσικοθεατρική συνεργασία του Καντά με τον συγγραφέα αστυνομικών μυθιστορημάτων Καρίλ Φερέ, τον ερχόμενο Μάρτιο, στο Μπορντό. Τρεις ημέρες αργότερα ανακοινώθηκε πως η παράσταση ακυρώνεται, «λόγω πολλαπλών πιέσεων και μιας λογοκρισίας που δεν λέει το όνομά της».

Λοιπόν; Ενας άνθρωπος που σκοτώνει έναν άλλο άνθρωπο, και εκτίει την ποινή στην οποία καταδικάζεται, έχει δικαίωμα να συνεχίσει τη ζωή του;

*«Le vent nous portera», ο τίτλος ενός από τα πιο γνωστά τραγούδια των Noir Désir, από τα αγαπημένα και του ελληνικού ραδιοφώνου.