«Η οσμή της απολυταρχίας είναι εδώ. Είμαι έξαλλος!»

Στα 88 του χρόνια, κυκλοφόρησε μόλις ένα νέο βιβλίο: «Ενας έντιμος άνθρωπος» (στα ελληνικά από τις εκδ. Bell, μτφ: Μαρία Παπανδρέου). Μία ιστορία κατασκόπων, μια εφιαλτικά ακριβής περιγραφή της εποχής μας, με φόντο το Brexit και τον Ντόναλντ Τραμπ. Παρά τη φυσική του ευγένεια, ο Τζον Λε Καρέ δεν κρύβει την οργή του όταν μιλάει για το Brexit ή την κυβέρνηση Τζόνσον, την οποία περιλούζει με αρκετά κοσμητικά επίθετα -συμμετείχε και αυτός, το Σάββατο, στη μεγαλειώδη διαδήλωση εναντίον του Brexit στο Λονδίνο. Στην πραγματικότητα, όπως φαίνεται από τη συνέντευξη που παραχώρησε στην El Pais, ο διάσημος συγγραφέας δυσκολεύεται να μιλήσει για το βιβλίο του χωρίς να αλλάζει τακτικά θέμα, προκειμένου να εκφράσει τον θυμό και τους φόβους του. Στα μάτια του, άλλωστε, το Brexit «είναι χωρίς αμφιβολία η μεγαλύτερη ανοησία και η μεγαλύτερη καταστροφή που έχει διαπράξει το Ηνωμένο Βασίλειο μετά την εισβολή στο Σουέζ – το 1956».

«Για μένα», λέει ο Τζον Λε Καρέ στην ισπανική εφημερίδα, «είναι μία αυτο προκληθείσα καταστροφή, για την οποία δεν μπορούμε να κατηγορήσουμε κανέναν, ούτε τους Ιρλανδούς, ούτε τους Ευρωπαίους… Είμαστε ένα έθνος που υπήρξε πάντα ενσωματωμένο στην καρδιά της Ευρώπης. Μπορεί να είχαμε διαμάχες, αλλά είμαστε Ευρωπαίοι. Η ιδέα ότι μπορούμε να υποκαταστήσουμε την πρόσβαση στη μεγαλύτερη εμπορική συμφωνία του κόσμου με την πρόσβαση στην αμερικανική αγορά είναι τρομακτική. Η αστάθεια που προκαλεί ο Ντόναλντ Τραμπ ως πρόεδρος, οι εγωμανείς του αποφάσεις… Θα θέσουμε πραγματικά τους εαυτούς μας στο έλεός του αντί να συνεχίσουμε ως ενεργά μέλη της ΕΕ; Είναι τρελό, είναι τρομακτικό και είναι επικίνδυνο. Δεν καταλαβαίνω πώς φτάσαμε σε αυτή την κατάσταση, να έχουμε μία κυβέρνηση Μίκι Μάους, μια κυβέρνηση δευτεροκλασάτων».

Τη νέα συμφωνία που επετεύχθη ανάμεσα στο Λονδίνο και τις Βρυξέλλες, ο Λε Καρέ τη θεωρεί «μία προδοσία της Βόρειας Ιρλανδίας, ακόμα ένα καρφί στο φέρετρο της ένωσης του Ηνωμένου Βασιλείου». Τη στάση του Τζόνσον, τις τρεις επιστολές που έστειλε στις Βρυξέλλες (μη) ζητώντας παράταση, τη θεωρεί συμπεριφορά «σχολιαρόπαιδου», «είναι ένα παιδί που παρουσιάζεται σαν πρωθυπουργός», λέει. Τον περασμένο Αύγουστο, μιλώντας στον ίδιο δημοσιογράφο, ο βρετανός συγγραφέας διατηρούσε ακόμη κάποιες λιγοστές ελπίδες για ένα νέο δημοψήφισμα, για μία μετατροπή του Brexit σε Remain. Τώρα πια, φοβάται «πως η πραγματικότητα είναι αυτή που είναι. Υπάρχει μεγάλη κόπωση από το Brexit, δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς. Παρότι αποκηρύχθηκε από τους δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ως έναν βαθμό ο Τζόνσον γίνεται ισχυρότερος. Του κλείνουν την πόρτα μιας εξόδου χωρίς συμφωνία, φοβάμαι όμως ότι σε μερικές ημέρες θα κερδίσει. Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μία άνοδο του νεοφασισμού: η μεγαλύτερη τρομοκρατική απειλή σήμερα στο Ηνωμένο Βασίλειο προέρχεται από την Ακροδεξιά. Αυτοί οι άνθρωποι έχουν δηλητηριάσει την ατμόσφαιρα. Πρώτα παίζουν τα παλιά τραγούδια της ευρωφοβίας και μετά δημιούργησαν αυτά τα αισθήματα απόρριψης του άλλου μέσω του λαϊκού Τύπου και τώρα τα εκμεταλλεύονται. Κάπου στη χώρα μας είναι κρυμμένη η παλιά σταθερότητα και η κοινή λογική, έχουν όμως εξαφανιστεί από τον πολιτικό λόγο».

Ο Τζον Λε Καρέ θεωρεί πως υπάρχει πλέον ένας «πραγματικός κίνδυνος διάλυσης του Ηνωμένου Βασιλείου. Αυτό που λέμε στη Βόρεια Ιρλανδία», σημειώνει χαρακτηριστικά, «είναι να πάει να γ***. Και όλο αυτό φέρνει εγγύτερα από ποτέ το ενδεχόμενο επανένωσης της Ιρλανδίας και στη Σκωτία μπορεί να εκμεταλλευτούν αυτή την κατάσταση». Θεωρεί τον Τζόνσον «έναν άνθρωπο που δεν έχει σχέση με την αλήθεια, καταψήφισε πολλά από τα πράγματα που προτείνει τώρα. Εχει κάνει μια συμφωνία πολύ χειρότερη από την προηγούμενη», λέει. «Βρισκόμαστε στα χέρια χειραγωγών», σημειώνει, «και η Ρωσία έχει συνεργαστεί σε αυτή τη χειραγώγηση. Η διάσταση της ρωσικής παρέμβασης στο δημοψήφισμα (για το Brexit) δεν έχει γίνει ακόμα πλήρως κατανοητή. Υπάρχουν ολοένα και περισσότερα αποδεικτικά στοιχεία. Το να καλείς σε δημοψήφισμα στο Ηνωμένο Βασίλειο, μία χώρα με κοινοβουλευτική δημοκρατία, είναι παράλογο. Μήπως να κάνουμε δημοψήφισμα και για τη θανατική ποινή και να αρχίσουμε να κρεμάμε ανθρώπους στους δρόμους; Το κλειδί της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας είναι να επιλέγεις ικανούς ανθρώπους να εκπροσωπήσουν την κοινότητά σου. Τι μας συνέβη, τι συνέβη στους μετριοπαθείς, αξιοπρεπείς ανθρώπους, στους πραγματιστές; Εχουμε παράδοση σε αυτό. Η οσμή της απολυταρχίας είναι εδώ. Είμαι έξαλλος: δεν είμαστε εμείς αυτό».