Το Οχι της ΕΕ και τα παιχνίδια εξουσίας Γαλλίας – Γερμανίας

Το γαλλικό βέτο στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Βόρειας Μακεδονίας και της Αλβανίας, μολονότι δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία, καθώς επιθανολογείτο ως επικείμενο, αναμένεται ότι θα επιφέρει σοβαρές επιπτώσεις και στις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις των Σκοπίων και στην πορεία εφαρμογής της Συμφωνίας των Πρεσπών.

Η εν λόγω απόφαση φαίνεται να οφείλεται στην πρόθεση της Γαλλίας να υπογραμμίσει τον ηγετικό της ρόλο εντός της ΕΕ τονίζοντας την επιρροή της σε ένα καίριο θέμα στο οποίο υπήρχε η εδραιωμένη πεποίθηση ότι τον πρώτο λόγο θα είχε η γερμανική πλευρά. Η Γαλλία τεκμαίρεται ότι διά του τρόπου αυτού έκανε επίδειξη ισχύος επιβραδύνοντας την προσέγγιση προς την Ενωση σε δύο χώρες που εκτιμά ότι θα ήταν μάλλον υπό γερμανική επιρροή και δίνοντας αποτύπωμα ισχύος σε μια περιοχή ιδιαιτέρως ευαίσθητης γεωπολιτικής σημασίας. Εν τούτοις, η στάση αυτή μπορεί να ελεγχθεί ως λανθασμένη.

Πρώτον, διότι εμφανίζει την ΕΕ ως ασυνεπή στις κατηγορηματικές υποσχέσεις της και δεύτερον, διότι εμφανώς διευκολύνει τη δημιουργία αστάθειας και ρευστότητας στη συγκεκριμένη περιοχή. Τρίτον, διότι υποβοηθεί την άσκηση επιρροής από άλλες πλευρές, π.χ. από Τουρκία ή Ρωσία, επιρροής που ίσως δεν θα είναι εύκολο στη συνέχεια να αναχαιτιστεί.

Σε ό,τι αφορά ειδικότερα τη Βόρεια Μακεδονία η γαλλική εναντίωση αποδυναμώνει δραματικά το πολιτικό κύρος του Ζόραν Ζάεφ, ο οποίος εστήριξε τον πυρήνα της πολιτικής του στην ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας του. Τον εμφανίζει αντιφατικό και αναποτελεσματικό και επιπροσθέτως ενισχύει την αξιοπιστία και ισχύ της εθνικιστικής αντιπολίτευσης η οποία είχε εξ αρχής αμφισβητήσει και την ουσία και το εφικτό της φιλοευρωπαϊκής πολιτικής Ζάεφ.

Η ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ. Επίσης η εν λόγω εξέλιξη θα έχει σοβαρές συνέπειες στον ρυθμό και στην αξιοπιστία εφαρμογής της Συμφωνίας των Πρεσπών από τη βορειομακεδονική πλευρά. Ο κίνδυνος αυτός είναι βάσιμος, αφενός επειδή ορισμένες υποχρεώσεις των Σκοπίων είναι συνδεδεμένες με τον βηματισμό προσέγγισης προς την ΕΕ, όπως η αναγραφή στα δημόσια έγγραφα του τίτλου «Βόρεια Μακεδονία», καθώς και η επιτάχυνση εξεύρεσης ρυθμίσεων στη διακίνηση προϊόντων, ακόμη και στη διαμόρφωση σχολικών εγχειριδίων. Πέραν αυτού, τα δεδομένα που δημιουργεί η γαλλική απόφαση ενισχύουν τις αντιευρωπαϊκές και εθνικιστικές πολιτικές δυνάμεις στα Σκόπια και μπορεί να προσφέρουν υστερόβουλο πρόσχημα στους πολιτικούς κύκλους που διάκεινται με σκεπτικισμό απέναντι στη Συμφωνία των Πρεσπών και αναζητούν προφάσεις για την καταστρατήγησή της.

Οι επισημάνσεις αυτές είναι ενδεικτικές των αρνητικών αναδιατάξεων που μπορεί να επιφέρει η γαλλική απόφαση και οι οποίες εκτός από τον προαναφερθέντα κίνδυνο υποβοήθησης της τουρκικής ή ρωσικής επιρροής, μπορεί να οδηγήσουν και σε μια ατμόσφαιρα δυσπιστίας προς την Ελλάδα καθώς και στην αναβίωση πολιτικών τάσεων που διέπονται από πνεύμα φανατικού μεγαλοϊδεατισμού. Η πιθανή διαμόρφωση ενός τέτοιου κλίματος μπορεί να επηρεάσει τις σχέσεις Σκοπίων – Αθήνας και να δημιουργήσει και πάλι εστίες αντιδικίας και οξύτητας που θα αποτελέσουν περισπασμό στην προσοχή που πρέπει να έχει η ελληνική εξωτερική πολιτική στο λεπτό πεδίο των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Εν όψει των συνθηκών αυτών, η Αθήνα θα πρέπει να κινηθεί με ψυχραιμία και καλώς μελετημένη ευελιξία διευκολύνοντας τη διατήρηση επανυποβολής από τη Βόρεια Μακεδονία αιτήματος για έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ και συνηγορώντας στη διατήρηση καλού κλίματος για την ευνοϊκή αντιμετώπισή του όταν οι περιστάσεις θα το επιτρέψουν. Και η επίτευξη του στόχου αυτού θα απαιτήσει από την ελληνική πλευρά μεθοδικές και οργανωμένες προσπάθειες, δεδομένου ότι η ΕΕ απέρριψε το αίτημα για ενταξιακές διαπραγματεύσεις, χωρίς όμως να ορίσει ημερομηνία επανεξέτασής του.

Ο Δημήτρης Καραϊτίδης είναι πρέσβης επί τιμή.