«Ενας Eλληνας στη Σελήνη» και στο Πότσνταμ

Θα μπορούσε να είναι μία από τις αμέτρητες θεωρίες συνωμοσίας για την προσσελήνωση του διαστημοπλοίου «Apollo 11». Και, σε κάθε περίπτωση, απόδειξη ότι δεν ήταν πρώτοι οι Αμερικανοί που πάτησαν το πόδι τους στο φεγγάρι. Ηταν οι… Ελληνες. Και το πρώτο πράγμα που αντίκρισε ο αμερικανός αστροναύτης Νιλ Αρμστρονγκ όταν πάτησε το πόδι του στη Σελήνη, η ελληνική σημαία. Στην ιστορία έμεινε η φράση του Αρμστρονγκ: «Ενα μικρό βήμα για τον άνθρωπο, ένα μεγάλο βήμα για την ανθρωπότητα». Φυσικά απέκρυψε την υπόθεση της ελληνικής σημαίας, κρύβοντας την έκπληξή του πίσω από το διαστημικό κράνος.

Αλλά, τι δουλειά είχε η ελληνική σημαία στο φεγγάρι; «Καμία! Πέρα από μια μεγάλη δόση χιούμορ» λέει ο Χρήστος Μπουρονίκος, δημιουργός του έργου «Ενας Ελληνας στη Σελήνη». Η δόση ήταν αρκετή για να επιλέξει η γκαλερίστα Ανγκέλικα Οϊχνερ το έργο του για την αφίσα της έκθεσης «Προς τη Σελήνη, στη Σελήνη και πέρα απ’ αυτήν», που φιλοξενείται στο «Kunsthaus sans Tilre» στο Πότσνταμ. «Το ήξερα! Οι Ελληνες πήγαν πρώτοι στο φεγγάρι. Οχι ο Αρμστρονγκ κ Σία με το “Apollon”, αλλά η Αθηνά με το “Ακρόπολις”» έγραψε στο βιβλίο ένας επισκέπτης. Το έργο «Ενας Ελληνας στη Σελήνη», 60 Χ 80 λάδι σε ξύλο, είναι τοποθετημένο πάνω σε ταπετσαρία μεικτής τεχνικής (1,5 Χ 4) με το σχέδιο της τροχιάς που ακολούθησε το «Appolo 11» στις τέσσερις ημέρες από την εκτόξευσή του από το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι στις 16 Ιουλίου του 1969 μέχρι την επιστροφή του στη γη.

Εκατομμύρια άνθρωποι σε όλον τον πλανήτη στήθηκαν εκείνες τις μέρες μπροστά στις τηλεοράσεις για να παρακολουθήσουν τους πρώτους αστροναύτες που θα πατούσαν το πόδι τους στη Σελήνη. «Οι γονείς μου αγόρασαν για τον λόγο αυτόν τηλεόραση» λέει η Οϊχνερ. Ο Μπουρονίκος, πάλι, μαθητής Δημοτικού τότε, είχε περάσει εκείνο το καλοκαίρι αντιγράφοντας το διαστημόπλοιο «Αpollo» από την εγκυκλοπαίδεια που του είχε αγοράσει ο πατέρας του. Εκείνο που τον απασχολούσε τότε, θυμάται, ήταν «αν το διαστημόπλοιο θα σημαδέψει σωστά». Τότε δεν μπορούσε να φανταστεί ότι το θέμα αυτό θα ήταν η πρώτη έκθεσή του στην Αθήνα στην γκαλερί της Τούντα το 1994 – η επιστροφή από τη Σελήνη – και πενήντα χρόνια αργότερα ότι θα συμμετείχε σε έκθεση για την προσσελήνωση με έργα άλλων 20 καλλιτεχνών, Γερμανών και μη. Αλλά ως σήμερα δεν σταμάτησε να τον απασχολεί η προβληματική της εξερεύνησης του αγνώστου, οι δυνατότητες της τεχνολογίας, η διεύρυνση των οριζόντων, η αναζήτηση άλλων κόσμων, λέει ο Μπουρονίκος. Αποτυπώνονται στη συνεχή αναζήτηση νέων μορφών έκφρασης στο καλλιτεχνικό του έργο.

ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΕΡΓΩΝ. To φεγγάρι πάντα γοήτευε, ήταν αντικείμενο επιστημονικής έρευνας αλλά και «επιφάνεια προβολής» των προσδοκιών του ανθρώπου, λέει η Ανγκέλικα Οϊχνερ. Από χρόνια δούλευε την έκθεση, συγκέντρωσε μια μεγάλη γκάμα καλλιτεχνικών προτάσεων για τη σχέση του ανθρώπου με τη Σελήνη: Από τους Κινέζους που παρατηρούν με τηλεσκόπιο ένα κόκκινο αυτοκίνητο Tesla – έργο τούρκου καλλιτέχνη από την Κωνσταντινούπολη – μέχρι το κολλάζ φωτογραφιών των αστροναυτών με άσχετα πρόσωπα φίλων του καλλιτέχνη. Από τη ρομαντική παρατήρηση του φεγγαριού, έργο του Κάσπαρ Ντάβιντ Φρίντριχ, του σημαντικότερου καλλιτέχνη του πρώιμου γερμανικού ρομαντισμού του 18ου -19ου αιώνα, μέχρι τη φωτογραφία στο μετρό της Μόσχας με αφίσα του πρώτου κοσμοναύτη στο Διάστημα, Γιούρι Αλεξέγεβιτς Γκαγκάριν, και το σχέδιο για την εκτόξευση σοβιετικού πυραύλου από παιδικό σταθμό σοβιετικής στρατιωτικής βάσης της πρώην Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Αυτά παραπέμπουν στον τεράστιο ανταγωνισμό για την κατάκτηση της Σελήνης στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου που έκανε τον Ανατολικογερμανό Ζίγκμουντ Γιεν τον πρώτο γερμανό κοσμοναύτη που ταξίδεψε το 1978 στο Διάστημα.