Γήπεδα αντί σχολείων

Η συνταγή είναι παλιά, δοκιμασμένη και ιδιαίτερα επιτυχημένη. Μοιάζει με τη σάλτσα Αματριτσιάνα, όπως ίσως θα σκεφτόταν και ο Μπενίτο Μουσολίνι όταν εφάρμοζε τις πολιτικές του με το ποδόσφαιρο. Η πικάντικη γεύση της ξεγελά τον ουρανίσκο και μπορεί να διεισδύει σε κάθε πτυχή του ζυμαρικού.

Το άθλημα των μαζών, το ποδόσφαιρο, είναι το πολιτικό εργαλείο που ασκεί πολιτική εκεί όπου δεν μπορεί να φτάσει η πολιτική.

Ενα καινούργιο γήπεδο, μια οικονομική διευκόλυνση του κράτους, ένας στρατιωτικός χαιρετισμός ή ένα like στα social media περιέχουν μεγάλες δόσεις πολιτικής, όπως πολύ καλά γνωρίζει και ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Οπως επίσης πολύ καλά ξέρει και ο ακροδεξιός πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Ορμπαν.

Πριν από πολλές δεκαετίες, όταν ο Φέρεντς Πούσκας έκανε ακόμα τα πρώτα του βήματα στο ποδόσφαιρο, η ομάδα του έχανε στο ημίχρονο 2-0. Τον πλησιάζει τότε ένας υπουργός του κομμουνιστικού καθεστώτος και τον ρωτάει «τι συμβαίνει»: «Λίγα λεφτά, κακό ποδόσφαιρο. Πολλά λεφτά, καλό ποδόσφαιρο» του απάντησε ο Πούσκας. Το ζήτημα διευθετήθηκε με ένα γερό μπόνους και η ομάδα του κορυφαίου ούγγρου ποδοσφαιριστή νίκησε τελικά 4-2.

Το δόγμα του «Πάντσο» ακολουθεί ο μεγάλος θαυμαστής του Βίκτορ Ορμπαν. Η μεγαλύτερη απόδειξη: το 4,5% του προϋπολογισμού της Ουγγαρίας κατευθύνεται στην παιδεία και το 5% στην ανάπτυξη του ποδοσφαίρου! «Οσο δεν θεωρούμε το άθλημα ως στρατηγικό τομέα, η Ουγγαρία ποτέ δεν θα γίνει μια χώρα με επιτυχημένους ανθρώπους» λέει ο Ορμπαν. Είναι ξεκάθαρο. Ο ακροδεξιός πολιτικός συμπεριλαμβάνει το ποδόσφαιρο στα ισχυρά όπλα της πολιτικής του.

Ο ίδιος έπαιζε ποδόσφαιρο στα νιάτα του κατά τη διάρκεια των σπουδών του. Μάλιστα δύο από τους τότε φίλους του που μοιράζονταν τα ίδια αποδυτήρια έχουν νομή στην εξουσία. Ο ένας είναι ο πρόεδρος της χώρας, ο Γιάνος Αντερ, και ο άλλος ο πρόεδρος του κοινοβουλίου, ο Λάσλο Κοβέρ.

Εχοντας αντιληφθεί τη δύναμη που κρύβει μια μπάλα ποδοσφαίρου που κυλάει στο χορτάρι ο Ορμπαν προσπαθεί να την εκμεταλλευτεί στο εσωτερικό της χώρας αλλά και στην εξωτερική πολιτική του.

Ο ούγγρος δημοσιογράφος Γιάνος Μπότοντ Τσεπρέγκι εξηγεί στο FOCUS Online πως ο Ορμπαν εξαναγκάζει ουσιαστικά τις εταιρείες να επενδύσουν στο ποδόσφαιρο για να μην αντιμετωπίσουν την μήνιν της κυβέρνησής του.  Από το 2011 οι συγκεκριμένες εταιρείες μπορούν να μειώσουν σημαντικά τους φόρους τους αν επενδύουν στον ουγγρικό αθλητισμό. «Οι εταιρείες που κάνουν βρώμικες δουλειές με την κυβέρνηση μπορούν να αναγνωριστούν από το γεγονός πως χρηματοδοτούν το ποδόσφαιρο» λέει ο Τσεπρέγκι.

Αντιδράσεις πανταχόθεν

Ακόμα και οι οπαδοί του Ορμπαν εκφράζουν τις αντιρρήσεις τους για την πολιτική που ασκεί στο ποδόσφαιρο και ζητούν νέα νοσοκομεία και όχι γήπεδα.

Μόνο για την κατασκευή νέων σταδίων η ουγγρική κυβέρνηση έχει δώσει από το 2011 1,27 δισ. ευρώ. Αντιστοιχούν δηλαδή 16.000 ευρώ ανά φίλαθλο του ποδοσφαίρου, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του portal «mfor.hu» όταν ο μέσος μισθός στην Ουγγαρία είναι 500 ευρώ. Σφυγμομέτρηση που έγινε το 2016 έδειξε ότι μόλις το 8% των Ούγγρων πηγαίνουν τακτικά στα γήπεδα ενώ το 61% δεν ασχολείται καθόλου με το πρωτάθλημα της χώρας.

Ο δημοσιογράφος του «Γκάρντιαν» Νταν Νόλαν που ζει στη Βουδαπέστη λέει πως οι μόνες υποδομές που έχουν βελτιωθεί την τελευταία δεκαετία είναι αυτές του ποδοσφαίρου. «Τίποτα δεν έχει χτιστεί στη χώρα: τίποτα εκτός από γήπεδα ποδοσφαίρου, ποδοσφαιρικές ακαδημίες και ποδοσφαιρικά συγκροτήματα».

Στο χωριό Φέλσουτ, από το οποίο κατάγεται ο Ορμπαν, σχεδόν έξω από το σπίτι του υπάρχει η πανέμορφη Pancho Arena. Οποιος θέλει να πλησιάσει τον πρωθυπουργό πηγαίνει στο γήπεδο στα εντός έδρας παιχνίδια της Akademia Puskas, την οποία ίδρυσε ο Ορμπαν το 2007.

Ο δήμαρχος της περιοχής Λόριντς Μεσάρος είναι ο πέμπτος πιο πλούσιος άνθρωπος της Ουγγαρίας. Το μυστικό της επιτυχίας του: «Ο Θεός, η ευτυχία και ο Βίκτορ Ορμπαν» λέει ο επιχειρηματίας. Πριν από τέσσερα χρόνια είχε μια μικρή εταιρεία αερίου που άξιζε λιγότερο από 33.000 ευρώ. Σήμερα κατέχει πάνω από 200 εταιρείες, χτίζει γέφυρες στον Δούναβη και ηγείται μιας αυτοκρατορίας στα μίντια.

Πολλοί θεωρούν πως είναι η σκιά του Ορμπαν γιατί ως πρωθυπουργός δεν μπορεί να κατέχει θέση στις εταιρείες.

Η άσκηση πολιτικής μέσω του ποδοσφαίρου δεν περιορίζεται στα σύνορα της Ουγγαρίας. Ο Ορμπαν δημιουργεί ακαδημίες ποδοσφαίρου και σε γειτονικές χώρες, όπως έκανε πέρυσι στη σερβική Βοϊβοντίνα.

Ο ακροδεξιός πολιτικός πιθανόν να οραματίζεται την αναβίωση της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας και προσπαθεί με το ποδόσφαιρο να επεκτείνει την επιρροή του και εκτός Ουγγαρίας. «Το ποδόσφαιρο είναι η κοινή γλώσσα της Κεντρικής Ευρώπης και ο φυσικός σύνδεσμος μεταξύ των λαών της περιοχής» είναι το μότο του. Οταν εγκαινίασε πέρυσι τον Σεπτέμβριο την Ακαδημία στη Σερβία, είπε χαμογελώντας προς τα κρατικοδίαιτα μίντια: «Αυτή είναι μόνο η αρχή».