«Οι μεγάλες προσδοκίες» και η πολιτική Μις Χάβισαμ

Ντίκενς. Ο γαμπρός εγκατέλειψε τη Μις Χάβισαμ την ημέρα που επρόκειτο να παντρευτούν. Εκτοτε η Μις ζει στο ερειπωμένο αρχοντικό με τις αράχνες να τυλίγουν τα έπιπλα, τα εδέσματα, να «ακινητοποιούν» την ημέρα του απραγματοποίητου γάμου της. Είναι μεν καθηλωμένη στο τραύμα αλλά και ενεργή: η θετή κόρη της Εστέλα έχει ανατραφεί ώστε να πληγώνει τους άπιστους άνδρες. Τον Πιπ. Η Νέα Δημοκρατία (ενίοτε και όχι εν όλω) σαν να αιχμαλωτίζεται στον ρόλο της Μις Χάβισαμ. Είναι καθηλωμένη αλλά και «εκδικητική»: επινόησε και εφάρμοσε μια εξαιρετική τεχνική αντιπολίτευσης στα χρόνια της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Διαρκής αλλαγή ατζέντας απέναντι σε θετικά μέτρα ώστε να μην εμπεδώνονται από τους πολίτες, καταστροφολογία στην περίπτωση αρνητικών μέτρων, Προσφυγικού κ.λπ. Μετά την εκλογική επικράτησή της τον Ιούλιο, η θορυβώδης, εκμηδενιστική αντιπολίτευση έδωσε τη θέση της στην αθόρυβη υιοθεσία πολλών βασικών θεσμοποιήσεων του ΣΥΡΙΖΑ, αυτών που πριν η ίδια κατήγγειλε με πάθος (Συμφωνία Πρεσπών, οικονομία, Προσφυγικό, εξωτερική πολιτική κ.λπ.). Ετοιμο φαγητό.

Η ΝΔ ως κυβέρνηση συνεχίζει να «αντιπολιτεύεται» ως αντιπολίτευση. Αναδεικνύει πρόσωπα (Βαρουφάκης, Λαφαζάνης, Βούτσης, Δραγασάκης κ.λπ.), ως στοιχεία του δράματος (πρώτο εξάμηνο του ’15, νομισματοκοπείο, Πούτιν, δημοσιεύματα του 2016 που αναδύονται ως νέες πληροφορίες κ.λπ.). Μια προσπάθεια αντικατάστασης του δικού της κυβερνητικού παρόντος με το κυβερνητικό παρελθόν του άλλου. Μια ανεπίκαιρη επικαιρότητα που τη βοηθάει να γλιτώνει τα δύσκολα που της γεννούν η προσγείωση στην πραγματικότητα και η αναπόφευκτη απομάγευση από το πλήθος.

Σύνηθες. Κάθε κυβέρνηση έχει μια επάρατη προηγούμενη. Η ενδιαφέρουσα όμως διαφορά στις θεωρήσεις ανάμεσα στα δύο μεγάλα κόμματα εξαφανίζεται πίσω από πολιτικά γρυλίσματα ή τη μυθιστορηματική ερμηνεία του αντιπάλου, του ΣΥΡΙΖΑ. Η πολιτική διαφωνία που εδράζεται σε φιλοσοφική, ιδεολογική διαφορά, εξαφανίζεται από τη δημόσια συζήτηση, όχι μόνο γιατί δεν είναι προσλήψιμη από ευρείες ομάδες πολιτών (ψηφοφόρων και τηλεθεατών). Η πολιτική δεν χρειάζεται την ιδεολογία, χρειάζεται κάτι πιο casual. Η ιδεολογική λειτουργία αποσπάται από το εμπειρικό της υπόστρωμα σαν να αιωρείται σε ένα αέριο σύστημα δεοντολογίας, θεολογίας ή και θεογονίας. Η πολιτική την ξεφορτώνεται μάνι μάνι στρεφόμενη στους πιο επιχειρησιακούς παράγοντες: την αυτόματη επιθυμία της μάζας, τις ορμές της πρακτικής, του εργολαβικού επείγοντος.

Οι πολιτικές παράγονται από ορμέμφυτα, μορφοποιούνται από μάζες πιεστών (που δρουν υπό μορφή πιστών), συστρέφονται στην εθιμική και εμπορική ακανονιστί. Η ιδεολογία ερμηνεύεται ως βαρίδι που «εμποδίζει» την επενδυτική ωφέλεια. Θεσμοί που συμπυκνώνουν ιδεολογικές παραδοχές, π.χ. Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων κ.λπ., εμφανίζονται ως ανασχετικοί και αντιπαθητικοί παράγοντες που δεν επιτρέπουν στη δημόσια ωφέλεια να αναπτυχθεί. Η επένδυση αδημονεί και οι αρχαιολόγοι, οι αρχιτέκτονες εμποδίζουν με τις «εμμονές» τους! Το ίδιο συμβαίνει με τις Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που θεωρούνται ως έργο μιας πράσινης φράξιας, ένας περιβαλλοντικός αριστερισμός ή σχολαστικισμός στο σώμα της επενδυτικής και οικιστικής κανονικότητας. Η ωμότητα στον πολιτικό λόγο δεν είναι αφαίρεση, με τους όρους του μοντέρνου κινήματος, αλλά εκπτώχευση, απότμηση νοημάτων.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος, αναπληρωτής καθηγητής της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ