Τελωνείο στην Ιρλανδική Θάλασσα;

Θα έχει ή όχι ο Μπόρις Τζόνσον στα χέρια του μια συμφωνία για το Brexit να θέσει στην κρίση της Βουλής των Κοινοτήτων κατά την έκτακτη συνεδρίασή της το Σάββατο; Οριστική, επίσημη απάντηση θα δοθεί σήμερα το απόγευμα, οπότε και ο επικεφαλής διαπραγματευτής της ΕΕ, Μισέλ Μπαρνιέ, πρόκειται να εισηγηθεί στους «27» είτε να προσυπογράψουν στη σύνοδο κορυφής που ξεκινάει αύριο τη συμφωνία στην οποία κατάφεραν να καταλήξουν βρετανοί και ευρωπαίοι διαπραγματευτές, είτε να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις την επόμενη εβδομάδα – με ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας νέας ευρωπαϊκής συνόδου, ενδεχομένως στις 29 Οκτωβρίου. Οι πληροφορίες ήθελαν πάντως χθες τις δύο πλευρές να βρίσκονται «στο χείλος μιας συμφωνίας», έπειτα από σημαντικές παραχωρήσεις του Μπόρις Τζόνσον όσον αφορά τα ιρλανδικά σύνορα, το πιο ακανθώδες ζήτημα από όλα.

Οι δύο διαπραγματευτικές ομάδες φέρεται να είχαν ήδη συμφωνήσει επί της αρχής ότι θα υπάρξουν τελωνειακά σύνορα στην Ιρλανδική Θάλασσα – τη θάλασσα που χωρίζει το νησί της Ιρλανδίας από το νησί της Μεγάλης Βρετανίας. Μια αντίστοιχη διευθέτηση είχε απορριφθεί το 2018 από την προκάτοχο του Μπόρις Τζόνσον, την Τερίζα Μέι, ως ένα συνταγματικό έγκλημα που κανένας βρετανός πρωθυπουργός δεν θα μπορούσε να αποδεχθεί. Στη νέα της μορφή, ωστόσο, εκτιμάται πως ο Τζόνσον θα μπορούσε να την «πουλήσει» στους σκληροπυρηνικούς Brexiteers του κόμματός του καθώς και το εξίσου σκληροπυρηνικό DUP, το βορειοϊρλανδικό Δημοκρατικό Ενωτικό Κόμμα, με το επιχείρημα ότι η Βόρεια Ιρλανδία θα παραμείνει νομικά στο τελωνειακό έδαφος του Ηνωμένου Βασιλείου. Και με τον τρόπο αυτόν θα μπορούσε να καυχηθεί ότι το Ηνωμένο Βασίλειο «στο σύνολό του» εγκαταλείπει την Ευρωπαϊκή Ενωση. «Η Βόρεια Ιρλανδία θα είναι de jure στο τελωνειακό έδαφος του ΗΒ αλλά de facto σε εκείνο της ΕΕ» δήλωσε χαρακτηριστικά στον «Guardian» διπλωματική πηγή. Με άλλα λόγια, ο πλήρης τελωνειακός κώδικας της ΕΕ θα εφαρμόζεται στην Ιρλανδική Θάλασσα, σε όλα τα αγαθά που μεταφέρονται από τη Μεγάλη Βρετανία στη Βόρεια Ιρλανδία.

Επειτα από εβδομάδες αδιαλλαξίας, ο βρετανός πρωθυπουργός έκανε τις τελευταίες εβδομάδες μια σειρά σημαντικών υποχωρήσεων. Δέχθηκε να παραμείνει η Βόρεια Ιρλανδία στην ευρωπαϊκή ενιαία αγορά αγαθών και την περασμένη εβδομάδα αποδέχθηκε πως δεν μπορούν να υπάρξουν τελωνειακά σύνορα στο νησί της Ιρλανδίας. Αρχικά, ωστόσο, η βρετανική κυβέρνηση προσπαθούσε να αποφύγει και τα τελωνειακά σύνορα στην Ιρλανδική Θάλασσα, με το επιχείρημα ότι θα προκαλούνταν οικονομική αποδιοργάνωση της χώρας. Ενημερώνοντας ωστόσο χθες τους ευρωπαίους υπουργούς στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων που πραγματοποιήθηκε στο Λουξεμβούργο, ο Μισέλ Μπαρνιέ προειδοποίησε πως οι τελευταίες προτάσεις του Λονδίνου δεν ήταν επαρκείς και έδωσε διορία στην κυβέρνηση Τζόνσον μέχρι τα μεσάνυχτα χθες να συμφωνήσει στα τελωνειακά σύνορα στην Ιρλανδική Θάλασσα.

Παρίσι και Βερολίνο δεν έκρυβαν τις επιφυλάξεις τους για τη σπουδή με την οποία επιχειρούσαν οι δύο πλευρές να καταλήξουν σε μια συμφωνία που θα μπορούσαν να προσυπογράψουν αύριο οι «27», συνιστώντας «μεγάλη σύνεση». «Μια συμφωνία δεν μπορεί παρά να είναι λεπτομερής, αξιόπιστη, βιώσιμη. Και πρέπει να έχουμε σαφήνεια σε κάθε τομέα ξεχωριστά» δήλωσε χαρακτηριστικά η γαλλίδα ευρωβουλευτής και πρώην υπουργός Ευρωπαϊκών Θεμάτων του Εμανουέλ Μακρόν, Ναταλί Λουαζό. Σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε χθες με τον Τζόνσον, ο ίδιος ο γάλλος πρόεδρος αναγνώρισε την ύπαρξη μομέντουμ, άφησε ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο να χρειαστεί μια «τεχνική» επέκταση του Brexit πέραν της 31ης Οκτωβρίου. Ο ιρλανδός πρωθυπουργός, Λίο Βαράντκαρ, θέλησε να καθησυχάσει τις ανησυχίες: «Ποτέ δεν θα ζητούσα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή από τα κράτη-μέλη να συμβιβαστούν όσον αφορά την ενιαία αγορά, διότι οι θέσεις εργασίας μας και η οικονομία μας και η ασφάλειά μας εξαρτώνται και από αυτό» διαβεβαίωσε.

«Ολοι θέλουν {LF}να τελειώνουμε»

Αίσθηση προκάλεσε χθες η δήλωση του Τζέικομπ Ρις-Μογκ, προέδρου του ευρωσκεπτικιστικού ERG και ίσως του πλέον σκληροπυρηνικού βουλευτή των Τόρις, ότι αν ο Μπόρις Τζόνσον συμφωνήσει σε ένα deal για το Brexit με την ΕΕ, τότε η κυβέρνηση θα καταφέρει να βρει τις ψήφους να το περάσει από τη Βουλή των Κοινοτήτων γιατί «όλοι επιθυμούν απεγνωσμένα να τελειώσει αυτή η υπόθεση».