Γιατί οι Γάλλοι δεν αγαπούν {LF}τις «Τουλίπες»;

Είναι συνηθισμένος στα σκάνδαλα που προκαλεί τόσο ο ίδιος με τις επιλογές του στην προσωπική του ζωή (υπήρξε παντρεμένος με την ιταλίδα πορνοστάρ και πολιτικό Τσιτσιολίνα) όσο και με τα έργα του, καθώς έχει κατηγορηθεί επανειλημμένως για αντιγραφή. Αυτή τη φορά όμως ο εκκεντρικός και ακριβοπληρωμένος (τον Μάιο ένα από τα γυαλιστερά Koυνελάκια του πωλήθηκε στην τιμή ρεκόρ των 91,1 εκατ. δολαρίων) Τζεφ Κουνς φαίνεται ότι με τις πολύχρωμες ανοξείδωτες τουλίπες που προσέφερε στο Παρίσι – ένα γλυπτό που τοποθετήθηκε πίσω από το Πτι Παλέ – ξεπέρασε κάθε όριο. Και οι φωνές που έχουν ξεσηκωθεί εναντίον του έργου του μπορούν να παρομοιαστούν μόνο με εκείνες που ακούστηκαν άμα τη εμφανίσει του Πύργου του Αϊφελ και της πυραμίδας στην είσοδο του πρώτου σε προσέλευση κοινού μουσείου παγκοσμίως, του Λούβρου, που έφερε την υπογραφή του Ι.Μ. Πέι.

Υψους 12 μ. και βάρους 33 τόνων το γλυπτό – τα αποκαλυπτήρια του οποίου έγιναν το Σαββατοκύριακο – δημιουργήθηκε ως «σύμβολο μνήμης, αισιοδοξίας και επούλωσης» και αποτείνει φόρο τιμής στα θύματα των τρομοκρατικών επιθέσεων που έγιναν το 2015 στο Παρίσι. Εμπνευσμένο από το Αγαλμα της Ελευθερίας – δώρο των Γάλλων προς τους Αμερικανούς – αλλά και μια λιθογραφία του Πάμπλο Πικάσο υπό τον τίτλο «Το Μπουκέτο της Φιλίας» ο Κουνς δημιούργησε το έργο κόστους 3,5 εκατ. ευρώ στην Πόλη του Φωτός συγκεντρώνοντας χρήματα μέσω γενναίων χορηγιών που συνεπάγονται ακόμη γενναιότερες φορολογικές ελαφρύνσεις ώστε να «εκφράσει το οδυνηρό πλαίσιο των επιθέσεων σε ένα συμβολικό έργο». «Οι τουλίπες της διχόνοιας» όπως χαρακτηρίστηκαν από τον γαλλικό Τύπο έχουν ξεσηκώσει θύελλα αντιδράσεων ήδη από το 2016 οπότε και ανακοινώθηκε το εγχείρημα. Ορισμένοι έκαναν λόγο για «άγευστη τοποθέτηση προϊόντος» και κάποιοι άλλοι αμφισβήτησαν τα κίνητρα του καλλιτέχνη, ο οποίος το καλοκαίρι αναμένεται να παρουσιάσει δουλειά του στην Υδρα σε συνεργασία με το ίδρυμα ΔΕΣΤΕ. Εντονες υπήρξαν και οι αντιπαραθέσεις σχετικά με τη χωροθέτησή του, καθώς με επιστολή τους στη γαλλική εφημερίδα «Λιμπερασιόν» 23 προσωπικότητες που ασχολούνται με τον Πολιτισμό – ανάμεσά τους και ο πρώην υπουργός Πολιτισμού Φρεντερίκ Μιτεράν – χαρακτήριζαν την όλη προσέγγιση ως «καιροσκοπική και κυνική» επισημαίνοντας ότι ο αρχικός χώρος που είχε επιλεγεί για να στηθεί το γλυπτό – δίπλα στο Παλέ ντε Τοκιό – ουδεμία σχέση είχε με τις τραγωδίες.

«Τέχνη χωρίς αντιδράσεις {LF}δεν είναι τέχνη»

Για ποιον λόγο όμως το συγκεκριμένο έργο προκαλεί τόσες διαφωνίες ώστε να έχει αναδειχθεί σε ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα έργα που έχουν τοποθετηθεί σε δημόσιο χώρο; «Οι  άνθρωποι τείνουν να αναστατώνονται κάθε φορά που η εκτέλεση ενός έργου δεν ταιριάζει με τις προσδοκίες τους» λέει στο BBC η κοινωνιολόγος και ειδική σε ζητήματα διαφωνιών που αφορούν την τέχνη σε δημόσιο χώρο Κιμ Μπέιμπον. «Αυτό που καθιστά αμφιλεγόμενο ένα έργο είναι το γεγονός ότι αναδεικνύεται σε κάτι που μπορούμε να το αμφισβητήσουμε θέτοντας ερωτήματα του τύπου: “Γιατί πρέπει να δαπανηθούν τα χρήματα για αυτό; Γιατί να τοποθετηθεί εκεί; Και ποιος αποφασίζει;” ». «Θεωρώ ότι είναι πολύ υγιές σε μια δημοκρατία η τέχνη να προκαλεί συζητήσεις και αντιπαραθέσεις» εκτιμά ο αντιδήμαρχος αρμόδιος για θέματα Πολιτισμού του Παρισιού, Κριστόφ Ζιράρ. «Εχω την εντύπωση ότι δεν έχουμε ξαναδεί τόσες αντιδράσεις από την εποχή ανέγερσης του Πύργου του Αϊφελ. Αν η τέχνη δεν προκαλεί αντιδράσεις δεν είναι τέχνη. Οσοι αντετίθεντο στην τοποθέτησή του πλησίον του Παλέ ντε Τοκιό είχαν δίκιο. Πετύχαμε όμως έναν καλό συμβιβασμό» συνεχίζει. Το έργο τοποθετήθηκε τελικά πίσω από το Πτι Παλέ και κοντά στην Αμερικανική Πρεσβεία, θέση που αποτελεί σύμφωνα με τον αντιδήμαρχο επιτυχία της πολιτιστικής διπλωματίας.