Ηλεκτρικά και «χωρίς οδηγό» αυτοκίνητα: ευκαιρίες και παγίδες

H πρόσφατη ανακοίνωση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Transport and Environment (T&E) σχετικά με τα ηλεκτρικά και τα «χωρίς οδηγό» αυτοκίνητα ήταν μια μεγάλη απογοήτευση για πολλούς, κυρίως όσους ήλπιζαν ότι αυτά θα συνέβαλλαν πολύ θετικά απέναντι στα γνωστά προβλήματα του κυκλοφοριακού, όπως η στάθμευση,  οι καθυστερήσεις, τα ατυχήματα, η ρύπανση, ο θόρυβος και φυσικά η κλιματική αλλαγή. Πράγματι, «με ή χωρίς οδηγό», αν όλα τα επιβατικά αυτοκίνητα ήταν ηλεκτρικά, η παραγωγή αερίων του θερμοκηπίου θα ήταν αμελητέα, υπό την προϋπόθεση φυσικά ότι η ηλεκτρική ενέργεια στις μπαταρίες προερχόταν από καθαρές πηγές.

Τώρα, από την επιστημονική έρευνα του T&E μαθαίνουμε ότι «με ή χωρίς οδηγό» τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα θα οδηγήσουν το 2050 σε αύξηση της κυκλοφορίας κατά 50%-150%. Τα μεν «χωρίς οδηγό» θα γίνουν πολύ πιο ελκυστικά από τα συμβατικά διότι θα εξυπηρετούν πολύ περισσότερες κατηγορίες μετακινήσεων, αφού ο οδηγός θα μπορεί να μην είναι μέσα (για τη μεταφορά εκείνων που αναγκαστικά πριν έπρεπε να συνοδεύει), τα δε ηλεκτρικά επίσης γιατί το κόστος της μετακίνησής τους θα πέσει κατακόρυφα. Προφανώς, για τους στενούς δρόμους των ιστορικών πόλεων αυτό θα είναι μια τραγωδία. Απομακρύνεται η προοπτική να αποκτήσει κάποτε η Ελλάδα νόμιμα πεζοδρόμια, πλάτους μεγαλύτερου των 2,1 μ., όπως και η προοπτική να δοθεί περισσότερος χώρος για λωρίδες ποδηλάτου και λεωφορειολωρίδες. Η παραγωγή αερίων του θερμοκηπίου το 2050 θα αυξηθεί κατά 40%, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την κλιματική αλλαγή (σύμφωνα με τον ΟΗΕ, το 2050 η παραγωγή αερίων του θερμοκηπίου θα πρέπει να έχει μειωθεί στο μηδέν). Παιδιά, ηλικιωμένοι, ΑμεΑ θα παραμείνουν εγκλωβισμένοι στα διαμερίσματα, οι ποδηλάτες θα εξακολουθήσουν να απουσιάζουν και η παράλυση της ποιότητας ζωής και της οικονομίας της ελληνικής πόλης θα συνεχίζεται. Τα παραπάνω θα οφείλονται μόνο στη μετάβαση από τα συμβατικά στα νέας τεχνολογίας οχήματα. Αν συνυπολογιστούν και οι άλλοι κοινωνικοί και οικονομικοί παράγοντες που οδηγούσαν στην εκτίμηση ότι τα συμβατικά αυτοκίνητα θα αυξάνονταν το 2050 στα 2,5 δισ., από περίπου 1,3 δισ. σήμερα, γίνεται κατανοητό ότι έτσι ο πλανήτης δεν έχει αύριο.

Βρισκόμαστε λοιπόν μπροστά σε δίλημμα που θα προτιμούσαμε να μην είχε τεθεί. Να συνεχίσουμε όπως ξέρουμε, στρουθοκαμηλίζοντας απέναντι σε ένα πρόβλημα το οποίο «ελπίζουμε» ότι ίσως δεν αγγίξει εμάς (όμως σίγουρα τα παιδιά και τα εγγόνια μας), ή να αλλάξουμε επιλογές ως προς τις μετακινήσεις; Οι υπολογισμοί είναι σαφείς: αν οι πόλεις περιόριζαν τον χώρο για τα αυτοκίνητα, με αναπλάσεις για πεζούς και ποδηλάτες, και παράλληλα επέτρεπαν την κυκλοφορία μόνο σε αυτοκίνητα κοινής χρήσης «χωρίς οδηγό», τότε θα μειωνόταν η κυκλοφορία στους δρόμους κατά 60%. Με αυτή την αλλαγή στον σχεδιασμό και στην κουλτούρα κινητικότητας οι συνολικές εκπομπές από τα αυτοκίνητα μέχρι το 2050 θα έπεφταν κατά 32%.

ΥΓ: Η πρωτοβουλία των Τρικάλων να συμμετάσχει σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα δοκιμαστικής λειτουργίας μικρού λεωφορείου «χωρίς οδηγό» είναι ευπρόσδεκτη, ωστόσο μια πόλη θα κερδίσει πολλά όχι μόνο με την αλλαγή της τεχνολογίας των λεωφορείων αλλά και του τρόπου λειτουργίας τους (διαδρομές προσαρμοζόμενες στη ζήτηση).

Ο Θάνος Βλαστός είναι καθηγητής ΕΜΠ, συγκοινωνιολόγος – πολεοδόμος.