Τριμερής στόχος {LF}να χτίσουν νέες συμμαχίες στην Ανατολική Μεσόγειο

Είναι πολύ δύσκολο να επεξεργαστεί ένας επισκέπτης λίγων ημερών τις μεγάλες αντιθέσεις μιας πόλης σαν το Κάιρο, το οποίο μοιάζει αναπόδραστα πνιγμένο στη σκόνη του χρόνου και της ερήμου, στην ομίχλη του Νείλου και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Με κανέναν τρόπο δεν μπορεί να συνδυαστεί η αφόρητη φτώχεια της πόλης των νεκρών, μιας περιοχής δύο εκατομμυρίων κατοίκων που ζουν σε πλινθόκτιστα σπίτια ανάμεσα σε τάφους και μαυσωλεία με την πολυτέλεια του κοντινού Προεδρικού Μεγάρου Ετιχαντέια στην Ηλιούπολη. Το κτίριο αυτό με την περίτεχνη διακόσμηση, που ήταν κάποτε ένα από πιο φημισμένα ξενοδοχεία της Μέσης Ανατολής, φιλοξένησε την 7η Τριμερή Σύνοδο Ελλάδας – Κύπρου – Αιγύπτου. Και με τον τρόπο του ενίσχυσε το εξωστρεφές πρόσωπο μιας ηγεμονικής μουσουλμανικής χώρας, η οποία σε αντίθεση με την Τουρκία που διεκδικεί ανάλογο ρόλο, επιδιώκει να χτίσει σταθερές συμμαχίες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η τριμερής μοιάζει να εδραιώνεται ως ένας θεσμός στον οποίο μπορούν να βασιστούν οι τρεις χώρες για ένα ευρύ φάσμα συνεργασιών, που ξεκινούν από θέματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας και εκτείνονται μέχρι την οικονομική συνεργασία και τις επενδύσεις. Αυτά τα θέματα έθιξαν οι τρεις ηγέτες, Κυριάκος Μητσοτάκης, Νίκος Αναστασιάδης και Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι στις κοινές δηλώσεις που έκαναν μετά τη συνάντησή τους στο Κάιρο.

ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΑΟΖ. Η Ελλάδα και η Κύπρος αξιοποιούν σε αυτή τη συγκυρία που η προκλητικότητα της Τουρκίας απειλεί να αποσταθεροποιήσει την ευρύτερη περιοχή, κάθε διπλωματικό μέσο που διαθέτουν. Επενδύουν σε ισχυρές συμμαχίες, παίζουν το ευρωπαϊκό τους χαρτί, ενεργοποιούν την ενεργειακή διπλωματία – το κλειδί που μπορεί να δώσει λύση σε όλα τα εκκρεμή ζητήματα, στο Μεταναστευτικό, στο Κυπριακό, στην οριοθέτηση ΑΟΖ. Οι αναφορές στο East Mediterranean Gas Forum, είχαν τη δική τους στόχευση και όπως είπε ο Μητσοτάκης, το φόρουμ αυτό «μπορεί να αποτελέσει έναν καταλύτη για στενότερη συνεργασία μεταξύ των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου».

Ως αντίβαρο στην απειλή της Τουρκίας να οριοθετήσει ΑΟΖ με τη Λιβύη, η Ελλάδα και η Αίγυπτος συμφώνησαν να ξεκινήσουν εκ νέου οι διαπραγματεύσεις για την οριοθέτηση ΑΟΖ των δύο χωρών, μέσω τεχνικών κλιμακίων, οι οποίες σχοινοβατούν τα τελευταία χρόνια. Επιπλέον η Ελλάδα και η Κύπρος αναμένεται ότι θα ταχθούν στην επικείμενη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ υπέρ της κλιμάκωσης των κυρώσεων στην Τουρκία, τις οποίες θεωρούν επιβεβλημένες. «Το θέμα της Τουρκίας μπήκε στην ατζέντα της Συνόδου Κορυφής ύστερα από πρωτοβουλία της Ελλάδας και θα το συζητήσω με τον πρόεδρο Τουσκ», σημείωσε ο Πρωθυπουργός σε συνομιλία του με δημοσιογράφους στο Κάιρο. «Εκτιμώ ότι η Ευρώπη θα ανταποκριθεί και θα σταθεί στο ύψος των περιστάσεων», πρόσθεσε.

ΑΙΧΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ. Η υποδοχή Μητσοτάκη και Αναστασιάδη στο Κάιρο ήταν πολύ θερμή. Ο κύπριος και ο αιγύπτιος πρόεδρος καλωσόρισαν τον έλληνα Πρωθυπουργό στην πρώτη του συμμετοχή στη συγκεκριμένη τριμερή και ο Αλ Σίσι, ο οποίος ως οικοδεσπότης έλαβε πρώτος τον λόγο αναφέρθηκε σε όλα τα θέματα που συζητήθηκαν στη Σύνοδο. Απέφυγε να κατονομάσει την Τουρκία, αν και ο λόγος του ήταν αιχμηρός και δεν άφηνε περιθώρια παρερμηνειών. «Οι εξελίξεις στην περιοχή», δήλωσε, «συνιστούν απειλή για την ευημερία των χωρών και παρεμποδίζουν τους λαούς της περιοχής να απολαύσουν την ανάπτυξη και την εξασφάλιση νέων ευκαιριών». «Συζητήσαμε το θέμα της παράνομης μετανάστευσης, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες των λαών της περιοχής και τις ανάγκες της αγοράς εργασίας στην Ευρώπη. Δεν πρέπει να χρησιμοποιηθούν οι μετανάστες ως εργαλείο πίεσης για αποκόμιση οικονομικού οφέλους», συμπλήρωσε. Η αιχμή για την εκβιαστική τακτική της Τουρκίας, μέσω της αύξηση των μεταναστευτικών ροών προς την ΕΕ προκειμένου να ανανεωθεί η μεταξύ τους συμφωνία η οποία περιλαμβάνει και γενναία χρηματοδότηση, ήταν ευθεία.

Στο ίδιο θέμα αναφέρθηκε και ο Πρωθυπουργός, λέγοντας ότι «η Αίγυπτος είναι μια χώρα που υποδέχεται σχεδόν πέντε εκατομμύρια οικονομικούς μετανάστες – κυρίως από την Αφρική – και καταπολεμά εξαιρετικά αποτελεσματικά τα δίκτυα των παράνομων διακινητών. Το κάνει χωρίς να ζητά οικονομικά ανταλλάγματα». Ο ίδιος χαρακτήρισε «άγονη» την ένταση που προκαλεί η Αγκυρα στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο και ενημέρωσε τους συνομιλητές του για το περιεχόμενο των συζητήσεων που είχε με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάικ Πομπέο. Η διφορούμενη στάση των ΗΠΑ στο θέμα της Βόρειας Συρίας και η αβεβαιότητα για τις επόμενες κινήσεις της Τουρκίας περιπλέκει την κατάσταση.

ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ. Ο Νίκος Αναστασιάδης από την πλευρά του ενημέρωσε για τις εξελίξεις στο Κυπριακό ενόψει της επανέναρξης των διαπραγματεύσεων υπό τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, «εφόσον υπάρχει το κατάλληλο υπόβαθρο», «όχι κάτω από απειλές αλλά σε κλίμα δημιουργικού διαλόγου», εξήγησε. Οι τελευταίες ενέργειες της Τουρκίας, τόνισε ο κύπριος πρόεδρος «μολύνουν το κλίμα». «Είμαστε αποφασισμένοι να εξαντλήσουμε όλα τα διπλωματικά όπλα για να διασφαλίσουμε πλήρη σεβασμό στην απρόσκοπτη άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων μας», υπογράμμισε.

Και οι τρεις ηγέτες αναφέρθηκαν εκτενώς στον κίνδυνο της τρομοκρατίας, εκτιμώντας ότι αν υπάρξει τουρκική επέμβαση στη Συρία, πέραν των άλλων θεμάτων, ενδέχεται να προκαλέσει ενεργοποίηση της τρομοκρατίας.

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ. Η Αθήνα και η Λευκωσία θεωρούν την Αίγυπτο κομβικής σημασίας και παράγοντα σταθερότητας στο Μεσανατολικό, στη Λιβύη και στη Συρία. Το Κάιρο από την άλλη πλευρά επιδιώκει να ενισχύσει τη σχέση του με την Ευρωπαϊκή Ενωση, η οποία όμως θέτει ζητήματα σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Η συγκυρία μπορεί να λειτουργήσει θετικά και για τα τρία κράτη σε πολλούς τομείς. Η ελληνική και η αιγυπτιακή πλευρά συζήτησαν, για παράδειγμα, και θέματα πολιτιστικής αλλά και οικονομικής συνεργασίας ειδικά στον τομέα των κατασκευών, των ΑΠΕ, της αφαλάτωσης, της περιβαλλοντικής τεχνογνωσίας. Επίσης, ο Μητσοτάκης στο Κάιρο επισκέφθηκε τον ναό του Αγίου Γεωργίου και αργότερα συναντήθηκε με μέλη της ελληνικής κοινότητας στην πρεσβευτική κατοικία.