Επιστροφές για όλους τους συνταξιούχους

«Ολοι οι συνταξιούχοι οι οποίοι, με βάση την απόφαση του ΣτΕ, δικαιούνται επιστροφή αναδρομικών θα ικανοποιηθούν πλήρως υπό την αίρεση της δυνατότητας και της αντοχής της εθνικής οικονομίας» δήλωσε ο υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων Γιάννης Βρούτσης. «Το πόσοι και πόσα θα τα δούμε στην τελική απόφαση, ενώ το πότε θα καθοριστεί από το ύψος των αναδρομικών» συμπλήρωσε ο υπουργός. Οπως ξεκαθάρισε, «είναι πολιτική θέση μας ότι θα ευθυγραμμιστούμε απόλυτα με τις αποφάσεις του ΣτΕ. Θα ικανοποιήσουμε πλήρως την περιγραφή και τις κατευθυντήριες γραμμές των αποφάσεων του ΣτΕ».

Από την πλευρά του ο υφυπουργός Ν. Μηταράκης – ερωτηθείς ποιους αφορούν οι αποφάσεις του ΣτΕ – είπε: «Ακόμα δεν έχουν εκδοθεί οι καθαρογραμμένες αποφάσεις του ΣτΕ. Υπάρχουν διφορούμενες απόψεις για το τι σημαίνει αυτό για τα αναδρομικά και μέχρι να δούμε τα τελικά κείμενα δεν είναι δυνατόν να έχουμε μια ξεκάθαρη άποψη. Αυτό που είναι δεδομένο είναι η πολιτική απόφαση της κυβέρνησης. Είναι αυτονόητο ότι θα τηρήσουμε τις αποφάσεις του ΣτΕ. Το πιο σημαντικό είναι ότι σχεδιάζουμε το μέλλον δημιουργώντας το νέο Ασφαλιστικό που θα αντικαταστήσει τον νόμο Κατρούγκαλου που κρίθηκε αντισυνταγματικός. Το νέο Ασφαλιστικό θα στηριχθεί στις αποφάσεις του ΣτΕ». Ο υφυπουργός Εργασίας είπε επίσης ότι στον σχεδιασμό της κυβέρνησης είναι η αποσύνδεση του υπολογισμού των εισφορών από το φορολογητέο εισόδημα, επισημαίνοντας μεταξύ άλλων: «Από την πρώτη στιγμή είχαμε καταδικάσει τη μετατροπή του Ασφαλιστικού σε φορολογικό. Εχουμε οδηγηθεί σε απόλυτη συρρίκνωση των δηλωθέντων εισοδημάτων. Αυτόν τον μήνα θα επιστρέψουμε 160 εκατ. ευρώ σε ελεύθερους επαγγελματίες, διότι στην προηγούμενη φορολογική τους δήλωση δήλωσαν λιγότερα από την αμέσως προηγούμενη, παρότι θεωρητικά η ελληνική οικονομία είχε δείξει κάποια σημεία σταθερότητας».

Οπως έγραψαν «ΤΑ ΝΕΑ», το επικρατέστερο σενάριο είναι να δοθούν σε δόσεις τα αναδρομικά 10μήνου. Κύκλοι του υπουργείου Εργασίας υποστηρίζουν ότι τα διεκδικούμενα ποσά είναι από τον Ιούνιο του 2015, όταν οι μνημονιακές περικοπές του 2012 και του 2014 κρίθηκαν αντισυνταγματικές, έως τον Μάιο του 2016, που ψηφίστηκε ο νόμος Κατρούγκαλου. Μάλιστα, ξεκαθάριζαν ότι αυτά αφορούν όσους συνταξιούχους έχουν προσφύγει στη Δικαιοσύνη. Ειδικότερα τα αναδρομικά αφορούν μόνο τις περικοπές των νόμων 4051 και 4093 του 2012 που τα διεκδικούμενα ποσά φτάνουν έως 7.000 ευρώ περίπου για το 10μηνο, χωρίς βέβαια να προστεθούν τα ποσά από την εισφορά αλληλεγγύης, που επίσης έχει κριθεί αντισυνταγματική για το Δημόσιο από το Ελεγκτικό Συνέδριο. Τα αναδρομικά αυτά αφορούν 2,5 εκατομμύρια συνταξιούχους. Για να υπολογίσει κανείς το ποσό για το 10μηνο πρέπει να ανατρέξει στα μηνιαία εκκαθαριστικά του, όπου αναγράφονται οι μειώσεις των αντισυνταγματικών νόμων. Το συνολικό κόστος κινείται στα 4 δισ. ευρώ με πρόθεση να δοθούν σταδιακά και σε βάθος χρόνου (σε 6 χρόνια και σε 72 δόσεις). Μια άλλη πλευρά νομικών ισχυρίζεται ότι παρά τη νέα απόφαση του ΣτΕ, είναι μαχητές οι αξιώσεις για την περίοδο όχι μόνο από τον Ιούνιο του 2015 έως και τον Μάιο του 2016, αλλά έως και τα τέλη του 2018, καθώς ο επανυπολογισμός που κρίθηκε συνταγματικός ξεκίνησε την 1η Ιανουαρίου 2019.

Οσον αφορά τους δικαιούχους των επικουρικών συντάξεων, κερδισμένοι θα είναι όλοι (δηλαδή παλιοί και νέοι) όσοι υπέστησαν μειώσεις στις αποδοχές τους από το επικουρικό ταμείο μετά τον Ιούνιο του 2016. Αυτοί θα λάβουν πίσω τις περικοπές τις οποίες υπέστησαν πριν από τρία χρόνια, αλλά από τον Απρίλιο του 2020 και έπειτα και όχι αναδρομικά. Κερδισμένοι θα είναι φυσικά και οι μελλοντικοί δικαιούχοι επικουρικής σύνταξης.

Το νέο τοπίο για συνταξιούχους, επαγγελματίες

Επιβεβλημένη κρίνει το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιά τη νέα ασφαλιστική μεταρρύθμιση μέχρι τέλος του έτους. Σημειώνοντας ότι οι αποφάσεις του ΣτΕ αλλάζουν την καθημερινότητα των ασφαλισμένων και δημιουργούν ερωτήματα για τις κύριες και επικουρικές συντάξεις, τα αναδρομικά, τις εισφορές, τα ποσοστά αναπλήρωσης και τον ΕΦΚΑ, το Επιμελητήριο παραθέτει έναν οδηγό με τις κυριότερες ερωτήσεις –  απαντήσεις:

– Για ποιους έκρινε το ΣτΕ αντισυνταγματικό τον τρόπο υπολογισμού των εισφορών;

Για τους μη έχοντες εργοδότη, αυτοαπασχολουμένους, ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες σε σύγκριση με τους μισθωτούς, καθώς αντίκειται στην αρχή της ισότητας.

– Ποιο ποσοστό θεωρεί το ΣτΕ ότι είναι εκτός του συνταγματικού πλαισίου;

Το όριο του 20% που προέβλεπε αρχικά ο νόμος, όταν το αντίστοιχο ποσοστό για τους μισθωτούς είναι 6%, αφού το υπόλοιπο ποσοστό καταβάλλεται από τους εργοδότες. Το ποσοστό του 20% με νεότερη νομοθετική ρύθμιση έχει πλέον μειωθεί στο 13,33%.

– Παλαιοί και νέοι συνταξιούχοι θα διαχωρίζονται πλέον από τον νόμο;

Το δικαστήριο έκρινε ότι στις διατάξεις του νόμου υπάγονται όλοι, και οι παλιοί και οι νέοι και οι μελλοντικοί συνταξιούχοι, ανεξάρτητα από το πότε ξεκίνησε ο ασφαλιστικός τους βίος. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι δεν υπάρχουν πλέον ασφαλισμένοι πολλών ταχυτήτων, όπως για παράδειγμα ασφαλισμένοι πριν και μετά το 1993, καθώς το δικαστήριο θεωρεί ότι όλοι πρέπει να επωμιστούν το βάρος για τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος στο πλαίσιο της αλληλεγγύης των γενεών.

– Γιατί έκρινε το ΣτΕ αντισυνταγματικό το όριο των 1.300 ευρώ που τίθεται ως πλαφόν για περικοπές στο άθροισμα κύριων και επικουρικών συντάξεων;

Είναι αντισυνταγματική η περικοπή των επικουρικών αν το άθροισμα είναι άνω των 1.300 ευρώ μεικτά γιατί αντίκειται στην αρχή ισότητας, αναλογικότητας και ανταποδοτικότητας. Οι διατάξεις μείωσης των επικουρικών συντάξεων κρίθηκαν αντισυνταγματικές διότι δεν υπήρχαν οι απαραίτητες αναλογιστικές μελέτες.

– Ποιες διατάξεις έκρινε αντισυνταγματικές στον τρόπο υπολογισμού των κύριων συντάξεων;

Είναι αντισυνταγματικός ο τρόπος υπολογισμού της αναπλήρωσης των κύριων συντάξεων, καθώς το ΣτΕ θεωρεί ότι είναι εξαιρετικά χαμηλό το ποσοστό έως 46,80% για 42 έτη ασφάλισης, κυρίως για όσους εργαζομένους έχουν μακρύ ασφαλιστικό βίο και καταβάλλουν πολύ υψηλές εισφορές.

– Είναι δυνατή η αναδρομική διεκδίκηση των περικοπών;

Οι συνταξιούχοι που υπάγονται στην κατηγορία περικοπής για τις άνω των 1.300 ευρώ συντάξεις ως άθροισμα κύριας και επικουρικής μπορούν να διεκδικήσουν αναδρομικά του δεκαμήνου ανάμεσα στην τελευταία απόφαση του ΣτΕ τον Ιούνιο του 2015 και στην ψήφιση του νόμου τον Μάιο του 2016. Αναδρομικά παλαιότερων ετών δεν μπορούν να διεκδικηθούν.

– Συνεπάγεται από την απόφαση αυξήσεις στις συντάξεις;

Η απόφαση του ΣτΕ συνεπάγεται και αυξήσεις, αφού οι συντάξεις θα πρέπει να αποκατασταθούν στα προηγούμενα επίπεδα. Η αναδρομικότητα των αυξήσεων εξαρτάται από τη βούληση του νομοθέτη.