Η Αίγυπτος είναι το κλειδί;

Η Τουρκία είναι στην επικαιρότητα και λόγω του Συριακού αλλά και λόγω των θαλάσσιων διεκδικήσεων της στην Ανατολική Μεσόγειο. Στην περιοχή αυτή έχουν αναπτυχθεί πολιτικές πρωτοβουλίες και συνεννοήσεις, όπως είναι η τριμερής Ελλάδας – Αιγύπτου – Κύπρου που συνέρχεται σήμερα, αλλά και η τριμερής Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ. Δύο τριμερείς που θα μπορούσαν να ενοποιηθούν σε μια τετραμερή.

Η Τουρκία συνεχίζει να εκδηλώνει λεκτικά και έμπρακτα τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι διεκδικήσεις αυτές αποκλείουν την Ελλάδα από οποιαδήποτε διεκδίκηση υφαλοκρηπίδας που παράγουν τα νησιά που έχουν πρόσοψη στην περιοχή. Οι δηλώσεις μονομερούς οριοθέτησης συνοδεύονται από προσφορές προς την Αίγυπτο στο παρελθόν και τώρα προς τη Λιβύη για υλοποίηση της πρότασής της για από κοινού οριοθέτηση με ανάλογο σημαντικό όφελος.

Το 2012 η Τουρκία έκανε μια δελεαστική προσφορά προς την Αίγυπτο προτείνοντάς της μεγαλύτερο μερίδιο περιοχής υφαλοκρηπίδας, αν οριοθετούσε μαζί της, σε σύγκριση με αυτό το ποσοστό που της περιήλθε από τη συμφωνία οριοθέτησης που υιοθέτησε με την Κύπρο το 2003. Με την πρόταση αυτή η περιοχή της συμφωνημένης οριοθέτησης θα μπορούσε να διανεμηθεί κατά τα 2/3 υπέρ της Αιγύπτου και κατά το 1/3 υπέρ της Τουρκίας. Θα αποκλειόταν, έτσι, η Κύπρος (στη δυτική και νοτιοδυτική πλευρά) και η Ελλάδα στην Ανατολική Μεσόγειο από την οριοθέτηση. Ολα αυτά αν η Αίγυπτος αποχωρούσε από τη συμφωνία με την Κύπρο. Ηταν η εποχή που τη διακυβέρνηση στην Αίγυπτο ήλεγχαν οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι και ήταν πιο ευνοϊκές οι συνθήκες. Παρ’ όλα αυτά τίποτε δεν θα ήταν δυνατόν να μεταβληθεί νομικά και πολιτικά ως προς την ισχύ της συμφωνίας Κύπρου – Αιγύπτου του 2003. Η Αίγυπτος στη συνέχεια, ιδίως από της διακυβερνήσεως Σίσι, ακολούθησε τη συνεννόηση με την Αθήνα για την οριοθέτηση.

Το 2018 η Τουρκία πρότεινε προς τη Λιβύη οριοθέτηση μεταξύ των αντικείμενων νοτιοδυτικών ακτών της Τουρκίας και της ανατολικής πλευράς της Λιβύης, επί τη βάσει της μηδενικής επήρειας των ελληνικών νησιών, και του 1/3 της νότιας Κρήτης, στην Ανατολική Μεσόγειο. Κάνοντας δελεαστική προσφορά προς τη Λιβύη, ότι οριοθετώντας με την Τουρκία κερδίζει 39 χιλ. τ.χλμ. περισσότερο, σε σύγκριση με αυτό που θα της αναλογούσε αν οριοθετούσε με την Ελλάδα. Η κυβέρνηση της ανατολικής Λιβύης δεν έχει αποκριθεί. Η Λιβύη, βεβαίως, παραδοσιακά διατηρεί φιλικές σχέσεις με την Ελλάδα με προηγούμενο συνεννόησης για την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας των δύο χωρών.

Η Τουρκία έχει μια αντίληψη περί οριοθέτησης που επιχειρεί να επιβάλει μονομερώς, παρότι έχει δηλώσει ότι θα καλέσει τα κράτη προς οριοθέτηση. Προς το παρόν δείχνει ότι επιθυμεί να οριοθετήσει με τη Λιβύη, που διέρχεται κρίση, όπως και στο παρελθόν είχε κάνει με την Αίγυπτο. Η Αίγυπτος, όμως, που εν προκειμένω είναι το κλειδί, καταδεικνύει την κλίση της προς την Αθήνα. Χωρίς τη συναίνεση των χωρών αυτών η Τουρκία έχει πρόβλημα να υλοποιήσει το νέο θεώρημά της για τη Γαλάζια Πατρίδα.

Η συνέχιση των συνεννοήσεων της Ελλάδας με την Αίγυπτο, αλλά και με τη Λιβύη, για τη μεταξύ τους οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας δημιουργεί οφέλη. Ο καθορισμός οριοθέτησης προσδίδει ασφάλεια στην περιοχή και θα κατοχυρώσει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας.

Ο Πέτρος Λιάκουρας είναι καθηγητής Διεθνούς Δικαίου Πανεπιστημίου Πειραιώς