Γλίτωσε από 40 χρόνια πόλεμο και κάηκε ζωντανή

Κυριακή 25 Αυγούστου: Μια φουσκωτή βάρκα, από αυτές που είναι συνηθισμένοι πια να βλέπουν στ’ ανοιχτά της Σκάλας Συκαμιάς οι ντόπιοι, πλέει αργά σαν ακυβέρνητη, αγγίζοντας τελικά την ακτή. Αντεξε τα οκτώ ναυτικά μίλια, όσα χωρίζουν τη Λέσβο από τις απέναντι τουρκικές ακτές. Οι «τυχεροί» επιβαίνοντες, δεκάδες άνδρες, γυναίκες και παιδιά, που αγόρασαν από αδίστακτους διακινητές το «εισιτήριο» για το επικίνδυνο ταξίδι της ελπίδας, είναι οι αφίξεις της μέρας στο camp της Μόριας. Ανάμεσά τους, η Φαριντέ Τατζίκ, Αφγανή, ετών 49.

Κυριακή 30 Σεπτεμβρίου: Οι καπνοί πνίγουν τη ζώνη 4 του καταυλισμού προσφύγων και μεταναστών – τη «γειτονιά των Αφρικανών», όπως την αποκαλούν ορισμένοι από τους «ενοίκους». Ο φόβος και οι κραυγές ενισχύονται κάθε λεπτό που περνάει. Το ίδιο και οι φλόγες. Ενα ένα τα κοντέινερ παραδίδονται στη φωτιά, σπεύδουν αστυνομικοί και πυροσβέστες, πέφτουν χειροβομβίδες κρότου λάμψης, οι αλλοδαποί εξαγριώνονται και στο ασφυκτικά γεμάτο camp επικρατεί χάος. Ενα απανθρακωμένο πτώμα, μία γυναίκα αγνοούμενη. Είναι η Φαριντέ Τατζίκ, Αφγανή, ετών 49.

Αυτές ήταν η πρώτη και η τελευταία μέρα της Φαριντέ στη Λέσβο, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την πατρίδα της. «Η ζωή αρχίζει στην άλλη πλευρά της απελπισίας» έλεγε ο Ζαν Πολ Σαρτρ. Εκεί ήθελε να πάει και η Φαριντέ, να περάσει σε οποιαδήποτε «άλλη πλευρά», μακριά από τη φτώχεια ή τους ταλιμπάν στην περιφέρεια Μπαγκλάν, όπου ζούσε με την έφηβη κόρη της. Και για 35 μέρες στη Μόρια περίμενε υπομονετικά – ούτε η ίδια ήξερε τι. Η μητέρα από το Αφγανιστάν μεγάλωνε μόνη της το παιδί της (ήταν χήρα) και έγινε μία από τους χιλιάδες εγκλωβισμένους της Μόριας, όπου οι ανθρώπινες ιστορίες μοιάζουν να «σβήνονται» και ξαφνικά να γίνονται μία. Κι όμως όλοι τους έχουν το δικό τους παρελθόν, κουβαλούν αναμνήσεις από τη γενέτειρά τους και έχουν αγωνίες και ελπίδες για τον εαυτό τους και τα παιδιά τους. Σίγουρα η 49χρονη μητέρα θα προσπαθούσε να προστατεύσει και να καθησυχάσει την 16χρονη κόρη της όταν έμπαιναν μαζί στη βάρκα για το τραυματικό ταξίδι, αλλά και για όσο βρίσκονταν στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης. Εκεί όπου μερικές ώρες προτού οι δυο τους βρεθούν στη ζώνη 4, ένας ανήλικος Αφγανός έπεφτε νεκρός από τις μαχαιριές 15χρονου ομοεθνή του στη λεγόμενη ασφαλή ζώνη του hotspot.

Η Φαριντέ δεν θα μεταφερόταν εντός του καταυλισμού – αλλά στην «έξω Μόρια» με τις εκατοντάδες σκηνές πάνω στο χώμα – αν δεν αντιμετώπιζε πρόβλημα υγείας. Ηταν διαβητική, όπως είναι και η κόρη της, άρα είχαν ανάγκη από ενέσεις ινσουλίνης και ειδική φροντίδα. Γι’ αυτό μητέρα και κόρη πήραν αμέσως προτεραιότητα για καλύτερες συνθήκες διαβίωσης, όσο αυτό είναι εφικτό σε έναν καταυλισμό με τετραπλάσιο αριθμό προσφύγων και μεταναστών από τις προδιαγραφές του. Παράλληλα καταγράφηκαν στη λίστα της Υπατης Αρμοστείας για το μικρό οικονομικό βοήθημα και βρέθηκαν στο δίπατο κοντέινερ, συγκατοικώντας με άλλες πολυμελείς οικογένειες. Το πιθανότερο είναι ότι η σορός της άτυχης Αφγανής θα βρεθεί στο «νεκροταφείο προσφύγων» της Λέσβου, στο χωριό Κάτω Τρίτος και θα είναι από τις περιπτώσεις που η μαρμάρινη πλάκα θα γράφει ονοματεπώνυμο. Γιατί στη συγκεκριμένη έκταση κυριαρχούν «επιγραφές» με τη λέξη «άγνωστος» (άνδρας, βρέφος, γυναίκα), μια εκτιμώμενη ηλικία, μια ημερομηνία και έναν «αριθμό αναγνώρισης».

Αμέσως μετά τον φρικτό θάνατο της 49χρονης, το βάρος των οργανώσεων έπεσε στη φροντίδα της ανήλικης. Το ίδιο διάστημα που η Φαριντέ και η μικρή ζούσαν στο κοντέινερ, πέντε συγγενείς τους πάλευαν για την επιβίωση σε μια πάνινη σκηνή στον αχανή ελαιώνα (απέναντι από τα συρματοπλέγματα του καταυλισμού). Η θεία της 16χρονης, ο θείος της και τα τρία ξαδέλφια της είναι οι άνθρωποι που τη φροντίζουν πλέον. Η Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ μαζί με τον επίσημο συνεργάτη τους στη Λέσβο, την αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία «Ηλιακτίδα», έσπευσαν να απομακρύνουν το κορίτσι από τη Μόρια και να την οδηγήσουν μαζί με τους συγγενείς της σε διαμέρισμα της Υπατης Αρμοστείας στο νησί. Η «Ηλιακτίδα» εξάλλου υποστηρίζει ευάλωτες ομάδες τόσο με την παροχή στέγασης στον οικιστικό ιστό όσο και με ψυχολογική βοήθεια. Μια τέτοια ομπρέλα προστασίας είναι ανοικτή για τη 16χρονη.

«ΒΑΡΒΑΡΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ». Η νέα τραγωδία στη Μόρια την περασμένη Κυριακή ανέδειξε με τον χειρότερο τρόπο μεταξύ άλλων την ανάγκη για αποσυμφόρηση του καταυλισμού. «Είναι το άμεσο αποτέλεσμα μιας βάρβαρης πολιτικής που εγκλωβίζει 13.000 ανθρώπους σε έναν καταυλισμό που έχει σχεδιαστεί για 3.000» ανακοίνωσαν οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα, που εργάζονται ακριβώς έξω από το hotspot εστιάζοντας στην παιδιατρική φροντίδα και τη φροντίδα ψυχικής υγείας για ανήλικους, καθώς και στη φροντίδα σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας. Η Διεθνής Αμνηστία ζητάει από τις ελληνικές αρχές μαζί με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της ΕΕ και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς να βρουν αμέσως «μια βιώσιμη λύση, ώστε οι άνθρωποι να είναι ασφαλείς, και να διασφαλίσουν ότι οι πολιτικές τους θα ανταποκρίνονται στα διεθνή πρότυπα». Οι περισσότερες οργανώσεις περιμένουν πλέον να δουν τις τελικές διατάξεις της νέας νομοθεσίας της κυβέρνησης που επιδιώκει επιτάχυνση στις διαδικασίες χορήγησης ασύλου και γρήγορη αποσυμφόρηση των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου.

Μέχρι τότε θα συνεχίζεται η δυστυχία της Μόριας, θα δοκιμάζονται οι ανθρώπινες αντοχές, θα απειλούνται αιματηρά επεισόδια μεταξύ προσφύγων και μεταναστών και εξεγέρσεις. Μέχρι να αποσυμφορηθεί ο καταυλισμός, η καθημερινότητα δεν μπορεί να αλλάξει σημαντικά. Αλλωστε η Μόρια επέστρεψε στους θλιβερούς ρυθμούς της από την επομένη κιόλας της τραγωδίας. Κι έτσι, δεκάδες παιδάκια, μητέρες με τα μωρά τους, έφηβοι, πατεράδες θα εξακολουθούν να στήνονται από τα ξημερώματα στις ουρές για ένα μπουκάλι νερό, την τουαλέτα και την ντουζιέρα. Θα περιμένουν τη σειρά τους για έναν από τους τέσσερις νιπτήρες του ελαιώνα, όπου τα μικρά πλένουν τα δόντια τους και οι μητέρες ξεπλένουν τις κατσαρόλες, στις οποίες είχαν ξαναζεστάνει το κρέας με το ρύζι του συσσιτίου με λίγα μπαχαρικά μήπως νοστιμίσει. Θα ξεθωριάζουν τα συνθήματα των αλλοδαπών από τους τοίχους («Moria = murder» δηλαδή «Μόρια = δολοφονία» κ.λπ.) και θα προστίθενται νέα.