Ποπόβα: μια πρωτοπόρος στη Μονή Λαζαριστών

Ποιος θα μπορούσε να φανταστεί ότι το έργο της «Γυναίκα που ταξιδεύει», αν και δεν βρήκε αγοραστή στην έκθεση του 1915 (στην ίδια όπου παρουσιάστηκε και το εμβληματικό «Μαύρο τετράγωνο» του Καζιμίρ Μαλέβιτς) επειδή ήταν το πιο ακριβό, θα αναδεικνυόταν σε ένα από τα δέκα σημαντικότερα της ρωσικής πρωτοπορίας; Ποιος θα υποψιαζόταν ότι πάνω σε ένα από τα σπουδαιότερα έργα της, τη «Χωροδυναμική κατασκευή», κρεμόταν μια σκάφη και πως κάλυπτε μια τρύπα σε μια αποθήκη μέχρι να βρεθεί ένα απλό κόντρα πλακέ για να το αντικαταστήσει; Και ποιος υπέθετε ότι λειτούργησε ως «πέτρα του σκανδάλου», καθώς η σύζυγος του συλλέκτη έργων της ρωσικής πρωτοπορίας Γιώργου Κωστάκη, Αλίκη, τη ζήλευε επειδή ήταν η μοναδική καλλιτέχνις που ο άνδρας της την αποκαλούσε όχι απλώς με το μικρό της όνομα, αλλά με το χαϊδευτικό της;

Ολες αυτές και πολλές ακόμη ιστορίες κρύβονται πίσω από τα 200 και πλέον έργα και αντικείμενα (από τη νεανική της ταυτότητα ως κείμενα από την εποχή που δίδασκε σε καλλιτεχνικά εργαστήρια, τη δεκαετία του ’20) που συνθέτουν την πρώτη μεγάλη έκθεση – μονογραφία της τελευταίας 30ετίας διεθνώς για την «αμαζόνα της ρωσικής πρωτοπορίας», τη Λιουμπόβ Ποπόβα, για χάρη της οποίας η Μονή Λαζαριστών (έδρα του MOMus – Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης – Συλλογή Κωστάκη) έχει μετατραπεί σε εργοτάξιο, ώστε να τη φιλοξενήσει.

«Πρόκειται για μία από τις πολύ σημαντικές δημιουργούς της ρωσικής πρωτοπορίας καθώς έδρασε σε όλα τα κινήματα της εποχής της και άφησε το στίγμα της σε όλα. Ξεκίνησε στα σπουδαστικά της χρόνια από τον ιμπρεσιονισμό και τον σεζανισμό, ενέταξε στο πρώιμο έργο της στοιχεία από τον γαλλικό φωβισμό, μελέτησε σε βάθος τις νέες φόρμες και τεχνικές και συνέβαλε ουσιαστικά στην ανάπτυξη καλλιτεχνικών κινημάτων, όπως αυτά του κυβοφουτουρισμού, του σουπρεματισμού – έφτιαξε μάλιστα και το λογότυπο των σουπρεματιστών – και εν τέλει του κονστρουκτιβισμού. Διαθέτουμε δε την καλύτερη συλλογή έργων της στον κόσμο και καμία αναδρομική έκθεση δεν μπορεί να γίνει χωρίς τη συμβολή μας» εξηγεί στο «Νσυν» η Μαρία Τσαντσάνογλου, αναπληρώτρια γενική διευθύντρια του MOMus και διευθύντρια του MOMus – Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης – Συλλογή Κωστάκη, η οποία επιμελείται την έκθεση μαζί με τον Αντρέι Σαραμπιάνοφ, γιο του ιστορικού τέχνης που σύστησε το έργο της Ποπόβα στον Κωστάκη και έχει δανείσει ορισμένα από τα έργα του για την έκθεση.

Για ποιο λόγο όμως η Ποπόβα ξεχώρισε σε ένα κίνημα όπου γυναίκες και άνδρες ήταν σχεδόν ισάριθμοι, σε αντίθεση με τα άλλα κινήματα ιστορικής πρωτοπορίας; «Βρέθηκε στην πρώτη γραμμή διότι καταλάβαινε τον παλμό και τη δυναμική της εποχής της και ήταν έτοιμη να μετακινηθεί από το ένα κίνημα στο επόμενο. Παράλληλα δούλεψε για το θέατρο, έφτιαξε υφάσματα και ρούχα, άφησε το ίχνος της στην αρχιτεκτονική. Είχε θέσει ως στόχο της να αλλάξει τον κόσμο μέσα από την τέχνη» εξηγεί η Μαρία Τσαντσάνογλου.

Από την ανεκτίμητη Συλλογή Κωστάκη ωστόσο, που αποτελεί και τον πυρήνα του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης του ΜΟΜus, απουσιάζουν τα τρία σχέδια που χάθηκαν από το αεροδρόμιο της Μαδρίτης καθώς ταξίδευαν το 2000 ως δάνεια στο πλαίσιο έκθεσης του Μουσείου Βασίλισσα Σοφία. Σχέδια που αφορούσαν σκηνικά θεάτρου και δεν έχουν ακόμη εντοπιστεί, αν και είναι δηλωμένα ως εξαφανισμένα. Το γεγονός ότι έχουν περάσει σχεδόν 20 χρόνια αφήνει ελπίδες ότι οι δράστες θα επιχειρήσουν σύντομα να τα διοχετεύσουν στην αγορά κι έτσι θα καταφέρουν οι άνθρωποι του MOMus να τα εντοπίσουν.

INFO{CR}Η έκθεση «Λιουμπόβ Ποπόβα. Φόρμα. Χρώμα. Χώρος» εγκαινιάζεται στις 11 Οκτωβρίου στις 20.00 στο MOMus – Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης – Συλλογή Κωστάκη (Μονή Λαζαριστών, Θεσσαλονίκη). Εως την 1η Μαρτίου