Φιλοπεριβαλλοντικές «σημαίες» ευκαιρίας

Αν υπάρχει μια μεγάλη στιγμή για την πολιτική οικολογία στην Ελλάδα, μάλλον χάνεται στο χρονοντούλαπο, στο έτος 1989. Τότε που η Βουλή υποδεχόταν στα έδρανά της την πρώτη οικολόγο βουλευτή, τη Μαρίνα Δίζη, μαζί με το πανό της («φτάνει πια το θέατρο») που αίφνης ξεδίπλωσε από την τσάντα, ξετρελαίνοντας τα θεωρεία και «τρελαίνοντας» τον τότε πρόεδρο της Βουλής Αθανάσιο Τσαλδάρη, που φώναζε οργισμένος «να συλληφθούν οι ταραξίες». Στην πορεία – τριάντα ετών μέχρι σήμερα – έγιναν πολλά, αλλά δεν άλλαξαν και τόσα. Το «πράσινο» δεν βρήκε ενιαίο, σοβαρό πόλο με ισχυρό πολιτικό λόγο. Σκόρπιοι ωστόσο οι οικολόγοι άρχισαν να κουμπώνουν σε ιδεολογίες. Εψαχναν και αυτοί (αρκετοί) το δρομάκι προς το Κοινοβούλιο με όχημα τους «μεγάλους»: οι Οικολόγοι Πράσινοι με τον ΣΥΡΙΖΑ του Αλέξη Τσίπρα, η Ευρώπη – Οικολογία με το Ποτάμι του Σταύρου Θεοδωράκη και πάει λέγοντας. Και αν τα περισσότερα κόμματα συνήθως φρόντιζαν – κυρίως προεκλογικά – για μπόλικο πράσινο πασπάλισμα στο βασικό πρόγραμμά τους, σήμερα ξεσπά μάχη για την (πλουσιότερη) φιλοπεριβαλλοντική ατζέντα. Οχι από «παθιασμένους» της οικολογίας που ξαναβρίσκουν δίοδο για το πολιτικό προσκήνιο, αλλά από τους «μεγάλους» – τη ΝΔ, τον ΣΥΡΙΖΑ και το Κίνημα Αλλαγής.

Ισως είναι τα απόνερα από το πράσινο κύμα που έσκασε στην πρόσφατη ευρωκάλπη, αναδεικνύοντας σε αρκετές χώρες τους Πράσινους ως θριαμβευτές των εκλογών. Ισως είναι η «φωνή» της Γκρέτα Τούνμπεργκ (της 16χρονης σουηδής ακτιβίστριας) που άγγιξε και τη νεολαία της Ελλάδας, ωθώντας εκατοντάδες μαθητές στους δρόμους της Αθήνας για την κλιματική κρίση. Πάντως στο λεξιλόγιο των κομματικών επιτελείων καθιερώνονται σταδιακά – και σχεδόν καθημερινά ακούγονται – οι λέξεις «βιώσιμη ανάπτυξη», «σεβασμός στο περιβάλλον», «δράση για την κλιματική αλλαγή», «υποχρέωση για τις επόμενες γενιές». Φαίνεται από τις κινήσεις εντός και εκτός συνόρων του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος με κάθε ευκαιρία μιλάει για την πράσινη οικονομία. Το δείχνουν επίσης η ξεκάθαρη προσπάθεια του Αλέξη Τσίπρα να κατοχυρώσει στην Αριστερά το μονοπώλιο της πράσινης «ταυτότητας», αλλά και η φιλοπεριβαλλοντική «σημαία» που έχει επιλέξει να υψώσει η Φώφη Γεννηματά.

Η ΝΔ. «Η προστασία του περιβάλλοντος είναι ένα θέμα που μας βρίσκει ενωμένους, γιατί έχουμε πολλά να κάνουμε: Να απαλλαγούμε από τα πλαστικά και τον άνθρακα, να προστατέψουμε τα δάση, να στραφούμε στην ήπια ενέργεια» έσπευσε να τουιτάρει ο Κυριάκος Μητσοτάκης συγχαίροντας προ ημερών τους μαθητές που συμμετείχαν στη διαδήλωση για το κλίμα. «Για εμάς το περιβάλλον είναι αναπόσπαστο στοιχείο μιας αναπτυξιακής πολιτικής», είχε τονίσει από τον Υμηττό όταν συμμετείχε στον καθαρισμό της περιοχής. «Σεβόμαστε το περιβάλλον στην πράξη» είχε γράψει στο Twitter ανακοινώνοντας ότι για πρώτη φορά εφαρμόζεται στο Μέγαρο Μαξίμου πρόγραμμα ανταποδοτικής ανακύκλωσης συσκευασιών. Δεν θέλει όμως να μείνει σε συμβολισμούς. Οπως διαμηνύουν οι συνεργάτες του, θέλει να «υπογράψει» τον συγκροτημένο, σύγχρονο περιβαλλοντικό λόγο στην Ελλάδα, έχοντας την πράσινη ατζέντα ως βασικό στοιχείο της πολιτικής του. Το προανήγγειλε, άλλωστε, ο ίδιος από το βήμα της Βουλής, όταν έλεγε ότι «η ανάπτυξη ή θα σεβαστεί το περιβάλλον ή απλά δεν θα είναι βιώσιμη». Το προέβαλλε επίσης στην επιχείρηση rebranding της Ελλάδας στα τέσσερα πρώτα ταξίδια του στο εξωτερικό (Βερολίνο, Παρίσι, Χάγη και Νέα Υόρκη): όταν με τον γάλλο πρόεδρο Εμαουέλ Μακρόν συζήτησε για τον μηχανισμό RescEU, όταν επανέλαβε από τη Νέα Υόρκη τις δεσμεύσεις του για κλείσιμο των μονάδων λιγνίτη (ως το 2028) και για κατάργηση των πλαστικών μιας χρήσης (το 2021), όταν προανήγγειλε διάσκεψη κορυφής στην Αθήνα εντός του 2020 για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στα μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά και όταν με τη γερμανίδα καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ έκλεισε deal για την προώθηση επενδυτικού σχεδίου – μαμούθ για τη δεκαετία 2020-2030 γύρω από την πράσινη οικονομία, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τη διαχείριση των απορριμμάτων και την ηλεκτροκίνηση. Ειδικά για το τελευταίο, Μητσοτάκης και Μέρκελ – θέλοντας ίσως και οι δύο να αποφύγουν τυχόν κριτική για «μόνο καλές προθέσεις αλλά όχι πράξεις» – έδωσαν τη σκυτάλη των επόμενων κινήσεων για την οργάνωση του επενδυτικού φόρουμ στους υπουργούς Οικονομικών, Χρήστο Σταϊκούρα και Ολαφ Σολτς.

Ο ΣΥΡΙΖΑ. Την ίδια στιγμή ο Αλέξης Τσίπρας παλεύει να οικοδομήσει «τη σύγχρονη πράσινη Αριστερά του 21ου αιώνα». Ετσι γράφει ο ίδιος στο Twitter κάνοντας λόγο για ένα «πρόγραμμα για τον οικολογικό μετασχηματισμό της οικονομίας» και διαμηνύοντας ότι στηρίζει το σύνθημα «να αλλάξουμε το σύστημα, όχι το κλίμα». Είναι σαφές ότι ο ΣΥΡΙΖΑ στο πλαίσιο αναζήτησης της νέας ταυτότητάς του συνολικά προσδοκά να αποκτήσει ισχυρό περιβαλλοντικό στίγμα. Γι’ αυτό και σε μεγάλο βαθμό βάφει τον αντιπολιτευτικό δρόμο του με βαθύ πράσινο (της οικολογίας, όχι του ΠΑΣΟΚ). Αυτό πιστοποιούν τα μέχρι στιγμής πυρά των στελεχών της αξιωματικής αντιπολίτευσης προς τη ΝΔ – είτε για την καταστροφή στον Αμαζόνιο είτε για την τραγωδία στο Μάτι κ.λπ. Στη συριζαϊκή επιχείρηση «πράσινη ταυτότητα» μπορεί επίσης να ενταχθεί και η (μάταιη όπως προέκυψε τελικά) προσπάθεια να έρθει από τη Σουηδία η 16χρονη Γκρέτα για να παραστεί στο Φεστιβάλ Σπούτνικ της Νεολαίας ΣΥΡΙΖΑ. Τώρα μένει να φανεί εάν ο μετασχηματισμός του κόμματος θα επισφραγιστεί με αλλαγή και στη «βιτρίνα» του, δεδομένων των πληροφοριών που έχουν διακινηθεί τελευταία για… οικολογικό συμπλήρωμα στην υπάρχουσα ονομασία ώστε να αναδειχθεί ο φιλοπεριβαλλοντικός προσανατολισμός του ΣΥΡΙΖΑ (Πράσινη Συμμαχία»; «Πράσινη Αριστερά»;). Πάντως όλα ξεκίνησαν λίγο πριν από τις εθνικές κάλπες της 7^ης Ιουλίου, τότε που ο Τσίπρας (ξανα)αγκάλιασε τους Οικολόγους Πράσινους, έβγαζε σποτάκι για «τη ζωή μας, για το μέλλον μας», δεσμευόταν για υλοποίηση των στόχων του ΟΗΕ και προανήγγειλε διάφορα περιφερειακά συνέδρια. Τότε που και ο ίδιος παραδεχόταν ότι στην τετραετία διακυβέρνησής του δεν κατάφερε «λόγω Μνημονίου» να δώσει την απαραίτητη προτεραιότητα στα ζητήματα προστασίας του περιβάλλοντος.

ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΑΛΛΑΓΗΣ. Και ενώ η κόντρα ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ με αιχμή την περιβαλλοντική ευαισθησία του καθενός αποκτά χαρακτηριστικά… ασυγκράτητου αναρριχητικού φυτού (προχθές άνοιξε καβγά η ΝΔ καταγγέλλοντας τον ΣΥΡΙΖΑ ότι γέμισε την Αθήνα με αφίσες «Σπούτνικ»), το δικό του φιλοπεριβαλλοντικό προφίλ προσπαθεί να αναδεικνύει με κάθε ευκαιρία το Κίνημα Αλλαγής. Δεν είναι τυχαίο ότι η Φώφη Γεννηματά επέλεξε να βάλει τη βιώσιμη ανάπτυξη και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής πολύ ψηλά (μαζί με την οικονομία) ή τουλάχιστον στους βασικούς άξονες του προγράμματός της, όπως το ξεδίπλωσε στη ΔΕΘ. Για την ακρίβεια το περιβάλλον καθορίστηκε ως «ο πέμπτος στόχος», εστιασμένος μεταξύ άλλων στη σταδιακή μετάβαση στη μετα-λιγνιτική Ελλάδα. Μπόλικο «πράσινο» είχε όμως και η συνεδρίαση του Εκτελεστικού Πολιτικού Συμβουλίου του κόμματος, με τη Γεννηματά να εντάσσει το περιβάλλον στα προς συζήτηση θέματα της συνδιάσκεψης που αναμένεται στο τέλος του Νοεμβρίου μιλώντας για μια νέα πράσινη συμφωνία («New green deal – Στοίχημα ζωής») ως δράση απέναντι στην κλιματική αλλαγή.