Eυρωπαίοι σοσιαλδημοκράτες: {CR}Παραδείγματα προς αποφυγή

^«Μικρά κορίτσια από τη Σουηδία ονειρεύονται να πουν μια ατάκα στη μεγάλη οθόνη/ Κι αν θες τέτοιου είδους τα όνειρα, αυτό είναι καλιφορνιοποίηση/ Είναι το άκρο του κόσμου κι όλου του δυτικού πολιτισμού», τραγουδούσαν το 1999 οι Red Hot Chili Peppers. Εκείνη τη χρονιά η ελληνική Κεντροαριστερά βρισκόταν εντός του μέλλοντός της. Είκοσι χρόνια – και μια δεκαετή οικονομική κρίση – αργότερα συζητά ακόμη για το άκρο του δικού της κόσμου, την πασοκοποίηση. Αναζητά, για την ακρίβεια, λύσεις για να την αναστρέψει. Τι θα μπορούσε να μάθει από τα δυο μεγαλύτερα ευρωπαϊκά σοσιαλδημοκρατικά κόμματα;

Με το περιλάλητο πια pasokification οι έλληνες σοσιαλιστές  έδειξαν τον κατηφορικό δρόμο στην πλειονότητα των αδελφών κομμάτων στην Ενωση. Ωστόσο, στις εποχές της κανονικότητας, τότε που η σοσιαλδημοκρατία ήταν ο ένας από τους δυο πυλώνες του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, το ΠΑΣΟΚ συνήθιζε να ακολουθεί τα μεγάλα ιδεολογικοπολιτικά ρεύματα της πολιτικής του οικογένειας. Να παίρνει ιδέες και να συνδιαλέγεται μαζί της.

Αν παρακολουθήσει, όμως, κανείς σήμερα τις εσωτερικές διεργασίες τόσο στο Εργατικό Κόμμα της Μεγάλης Βρετανίας, όσο και στο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Γερμανίας, κατανοεί πως δεν υπάρχει πλέον ευδιάκριτο μοντέλο για να αντιγράψουν οι έλληνες κεντροαριστεροί – οι ορίτζιναλ, καθώς κι εκείνοι που θέλουν να αυτοσυστηθούν ως τέτοιοι. Υπάρχουν βασικά παραδείγματα προς αποφυγή.

Το προηγούμενο Σαββατοκύριακο διοργανώθηκε στο Μπράιτον το ετήσιο συνέδριο των Εργατικών. Εκεί, οι κορμπινίστας αποπειράθηκαν να απομακρύνουν τον αντιπρόεδρο του κόμματος Τομ Γουότσον – με εργαλείο τη δημοκρατικότατη ιδέα της κατάργησης της θέσης του αντιπροέδρου – επειδή εκείνος πιστεύει πως πρώτα πρέπει να γίνει ένα δεύτερο δημοψήφισμα για το Brexit κι έπειτα εκλογές.

Φυσικά, το βαθύτερο πρόβλημα είναι η στάση απέναντι στο Brexit. O Τζέρεμι Κόρμπιν θέλει, όπως ο ίδιος ενημέρωσε το φιλοθέαμον κοινό του BBC, χωρίς πρώτα να έχει πάρει το OK από το ανώτατο κομματικό του όργανο το προηγούμενο Σάββατο, πρώτα να γίνουν εκλογές – στις οποίες διατείνεται ότι θα θριαμβεύσει. Μετά ως πρωθυπουργός να διαπραγματευτεί μια συμφωνία με τους Ευρωπαίους, να πάρει το ντιλ αποχώρησης από την ΕΕ και να το θέσει στην κρίση του εκλογικού σώματος. Βέβαια, πληροφόρησε τους τηλεθεατές ότι – τι πρωτότυπο; – δεν προτίθεται να διαλέξει πλευρά ούτε σε αυτό το δημοψήφισμα. Για την ιστορία, στην εσωκομματική ψηφοφορία που έγινε τη Δευτέρα η κορμπινική «πρόταση» κέρδισε.

Το Εργατικό Κόμμα συνεχίζει, επομένως, να μην έχει ξεκάθαρη στάση στην πιο σοβαρή κρίση της σύγχρονης βρετανικής ιστορίας. Και παραμένει βαθιά διχασμένο ανάμεσα σε εκείνους που τάσσονται υπέρ της παραμονής στην Ευρώπη και των άλλων που θέλουν να φύγουν από την ήπειρο. Το αποτέλεσμα είναι μια κυβέρνηση των Τόρηδων υπό τον Μπόρις Τζόνσον να προηγείται στις δημοσκοπήσεις με περίπου 15 μονάδες. Κι ο δείκτης «αποδοχής – ικανοποίησης από την απόδοση» του Κόρμπιν να βρίσκεται στο μείον 60. Ειρήσθω εν παρόδω, κανένας βρετανός αρχηγός αξιωματικής αντιπολίτευσης δεν έχει γράψει τέτοια ποσοστά αντιδημοφιλίας στα 40 χρόνια που κάνουν τη συγκεκριμένη ερώτηση οι δημοσκόποι της χώρας.

Με δυο λόγια, ο «Λαφαζάνης της Μεγάλης Βρετανίας», όπως αποκαλούν τον Κόρμπιν κάποιοι από τους έλληνες κεντροαριστερούς, μπορεί να κατέλαβε το κόμμα, αδυνατεί όμως να διεισδύσει σε ευρύτερα κοινά. Μάθημα πρώτο, λοιπόν: Τα εκλογικά ακροατήρια θέλουν σαφείς θέσεις και προτάσεις. Θέλουν να γνωρίζουν σε ποια πλευρά της ιστορίας τοποθετείσαι.

ΔΕΝ ΠΟΥΛΑΕΙ. Σύμφωνα δε με πρώην υπουργό του ΠΑΣΟΚ που έχει σφαιρική γνώση όσων διαδραματίζονται στην ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία, τα ποσοστά που καταγράφουν στις μετρήσεις οι Εργατικοί του Κόρμπιν κρύβουν κι ένα δεύτερο μάθημα για τους εγχώριους σοσιαλιστές: Η αριστερή στροφή δεν πουλάει.

Στην ανάλυση της εν λόγω πηγής το πρόβλημα είναι ότι «επιχειρούν μια στροφή στην Αριστερά της δεκαετίας του 1970 και του 1980. Στρίβουν προς το παρελθόν ενώ ο κόσμος κινείται στο μέλλον». Οποιαδήποτε ομοιότητα με την κόκκινη αφίσα αισθητικής σοσιαλιστικού ρεαλισμού του ΚΙΝΑΛ, και τις ατάκες «η κυβέρνηση θα μας βρει απέναντί της μέσα κι έξω από τη Βουλή» δεν είναι συμπτωματική.

Την παραπάνω άποψη στηρίζει και η εκλογική εξαΰλωση του άλλοτε κραταιού SPD, παρά τις ενέσεις αριστεροσύνης που πήγε να του κάνει η Αντρεα Νάλες. Στην ευρωκάλπη της 26ης Μαΐου το κόμμα συγκέντρωσε μόλις το 15,8% της ψήφου, το χειρότερο ποσοστό που έχει καταγράψει ποτέ σε εθνικό επίπεδο και 11,4% λιγότερο από τις ευρωεκλογές του 2014.

Η Νάλες παραιτήθηκε τον Ιούνιο από την αρχηγία, αλλά η εσωκομματική διαμάχη μεταξύ εκείνων που με ελληνικούς όρους θα αποκαλούσαμε εκσυγχρονιστές και των αριστεριστών, που καταδικάζουν το σρεντερικό παρελθόν του SPD, καλά κρατεί. Αναλυτές στη Γερμανία, παρεμπιπτόντως, αποδίδουν την πτώση των Σοσιαλδημοκρατών στην απουσία ταυτότητας και θέσεων. Κι επιμένουν πως όπου αλλού στην ΕΕ αδελφά κόμματα κατέγραψαν κέρδη στις ευρωεκλογές – βλέπε Ισπανία με τον Πέδρο Σάντσεθ, Πορτογαλία, Δανία και Ολλανδία – είχαν ξεκάθαρες απαντήσεις πολιτικής κυρίως για την ανάπτυξη νέων θέσεων εργασίας. Σε αντίθεση με τους Γερμανούς, οι οποίοι «αυτά που λέγαμε στη Νεολαία ΠΑΣΟΚ, τα λένε τώρα στο SPD», όπως σημειώνει ειρωνικά εξηντάρης κεντροαριστερός.

Μάθημα τρίτο, άρα, δεν πρέπει να διαχειρίζεσαι απλά την ατζέντα της εκάστοτε κυβέρνησης. Οφείλεις να φτιάχνεις δική σου. «Αυτό είναι ένα λάθος που κάνει και το ΚΙΝΑΛ και ο ΣΥΡΙΖΑ. Παρότι το ΚΙΝΑΛ έχει διαχειριστική ατζέντα μεγάλου κόμματος χάρη στο μακρύ παρελθόν του στην πολιτική σκηνή» σημειώνει πρώην πράσινος πολιτικός με εμπειρία ετών.

ΕΧΑΣΑΝ ΤΗΝ ΕΠΑΦΗ. Οσοι παρακολουθούν στενά τα τεκταινόμενα στην ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία επισημαίνουν ότι το Brexit δεν είναι το μόνο ζήτημα για το οποίο εμφανίζεται με ανεδαφικές προτάσεις ο Κόρμπιν. Στο Μπράιτον, ας πούμε, έπεσε στο τραπέζι η ιδέα να κρατικοποιηθούν τα σχολεία της χώρας. «Η ιδιωτική εκπαίδευση όμως είναι συνυφασμένη με την ιστορία του Ηνωμένου Βασιλείου. Πρότεινε δηλαδή κάτι που έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με το DNA της βρετανικής κοινωνίας» αναφέρει άνθρωπος με γνώση της ιδιοσυγκρασίας των κατοίκων του Νησιού. Ετσι έδειξε πως «η ανάλυση των Εργατικών βρίσκεται πολύ μακριά από τις διεργασίες στην κοινωνία». Κι από εδώ προκύπτει το τέταρτο μάθημα: Τα κόμματα, εφόσον θέλουν να διατηρούν το πολιτικό τους μέγεθος, χρειάζεται να αφουγκράζονται τα αιτήματα του συνόλου, όχι να ακούν τις εμμονές του στενού τους πυρήνα.

«Η καταστροφή οδηγεί σε έναν πολύ κακοτράχαλο δρόμο, αλλά εκτρέφει και τη δημιουργία», τραγουδά ο Αντονι Κιέντις προς το τέλος του «Californication». Είναι μια αισιόδοξη προσέγγιση που κάποιοι στην ελληνική Κεντροαριστερά συμμερίζονται. Οχι άδικα. Αρκεί, βέβαια, να διαβάσουν σωστά την πρόσφατη εμπειρία βρετανών και γερμανών συντρόφων. Η να παρακολουθήσουν όσα θα γίνουν στην Ιταλία, όπου ο Ματέο Ρέντσι διέσπασε το Δημοκρατικό Κόμμα για να φτιάξει ένα δικό του – επιβεβαιώνοντας το παρατσούκλι «il rottamatore»,  ο κατεδαφιστής.