Επιτέλους, τι είναι {LF}η trap που ακούει {LF}η ΣΤ’ Δημοτικού;

Πάνω στην πανηγυριώτικη σκηνή ο τραγουδιστής ξεσηκώνει τους θαμώνες όχι με κάποιο σουξέ των νεο-δημοτικών αλλά με έναν ρυθμό που δένει με τους εξής στίχους: «Δεν με θέλουν με Laurent/ δεν με θέλουν με Balmain / δεν με θέλουν στα top ten/ δεν με θέλουν με Givenchy». Αν είστε γονείς με παιδιά πέριξ των 10, που πηγαίνουν δηλαδή Δημοτικό, θα καταλάβατε ήδη ότι πρόκειται για την επιτυχία του 19χρονου FY (κατά κόσμον Φίλιππου Γιαγκούλη), ενός από τα πιο ισχυρά ονόματα της λεγόμενης trap σκηνής. Το κομμάτι του «Δεν με θέλουν» έφτασε να γίνει χιτ ως τα πανηγύρια δίπλα στην παλαιότερη αλλά ανθεκτική επιτυχία του Sin Boy «Mama». Στον τελευταίο χρωστάει τη φήμη του αυτό το είδος μουσικής – άγνωστο ως ακαταλαβίστικο για μεσήλικους -, που έχει αποκτήσει φανατικούς οπαδούς στη μαθητιώσα κυρίως νεολαία. Οι ακροατές είναι παιδιά από 7 έως 16 ετών,  που αναζητούν τη διασκέδαση στις ψηφιακές πλατφόρμες μέσα από τα iPad των γονιών τους, τα κινητά ή και τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές.

ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΛΑ ΤΑ ΛΕΦΤΑ. «Το έχουν βάλει όπου υπάρχουν ηχεία και δεν έχω κανένα απολύτως πρόβλημα με αυτό» λέει ο FY για τη διείσδυση του τραγουδιού του ακόμη και στα πανηγύρια. «Ο κόσμος στην Ελλάδα είναι λαϊκός και αναζητά την καλοπέραση. Θέλει να ακούει μουσική και να χορεύουν όλοι μαζί. Το βρίσκω πολύ όμορφο. Είναι σημαντικό που αυτή την ξενόφερτη μουσική τη γουστάρουν πιο λαϊκοί άνθρωποι που δεν έχουν καμία επαφή με τη ραπ ή την τραπ» λέει από την άλλη άκρη της τηλεφωνικής γραμμής. Επειτα από ένα μακρύ συναυλιακό καλοκαίρι, κατά τη διάρκεια του οποίου έκανε 65 συναυλίες, πήγε με τη φίλη του για διακοπές στο Παρίσι. Κι εδώ φαίνεται η άλλη πλευρά της φήμης. «Η φάση έχει ξεφύγει τελείως! Είπα ότι θα βγάλω χρήματα από αυτό που κάνω και τα κατάφερα. Είμαι ένας 19χρονος – σε λίγο γίνομαι είκοσι – που βγάζω χρήματα από αυτό που κάνω».

Το ενδιαφέρον με την trap είναι ότι δεν καταλαμβάνει χώρο στα παραδοσιακά μέσα επικοινωνίας. Οι ελληνικοί ραδιοφωνικοί σταθμοί δεν την περιλαμβάνουν στο airplay, προφανώς λόγω των ακατάλληλων στίχων. Μια εικόνα κόντρα με την παγκόσμια σκηνή, όπου το ραπ ακούγεται στο prime time. Ο Τάσος Μπρεκουλάκης – γνωστός και ως M. Hulot, διευθυντής σύνταξης στη «Lifo» – πριν από λίγο καιρό αποφάσισε να οργανώσει σε ψηφιακό ραδιόφωνο μεταμεσονύκτιο δίωρο αφιερωμένο στην trap. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. «Δεν πίστευε κανείς ότι θα είχε τέτοια ανταπόκριση. Κόντεψε να πέσει ο σέρβερ. Το παρακλάδι αυτό της ραπ έφτασε – όπως όλα – καθυστερημένα στην Ελλάδα, αλλά κατάφερε να αποκτήσει φανατικό κοινό σε παιδιά, που ως βασική πηγή πληροφοριών και διασκέδασης έχουν τον κυβερνοχώρο. Ενας φίλος συγγραφέας έδωσε μία πολύ καλή εξήγηση γι’ αυτό το χάσμα ανάμεσα στο τι ακούει το νεαρής ηλικίας κοινό και στο τι ακούγεται από το ραδιόφωνο ή απασχολεί τα mainstream μέσα. Επειδή η γενιά 30-40 ξεχάστηκε μπροστά σε ένα δελτίο ειδήσεων (δεν είχε όρεξη να αλλάξει ούτε καν το κανάλι) ή πάνω από το πληκτρολόγιο για να σχολιάζει γνώμες άλλων στο Facebook και στα γενικά στα social media, έχασε 10 χρόνια από τη ζωή της. Και σήμερα που υποτίθεται ότι τελειώνει η κρίση είναι σαν αγουροξυπνημένοι, σηκώνουν το κεφάλι, βλέπουν τα πράγματα που έχουν αλλάξει και δεν καταλαβαίνουν τι γίνεται. Στο μεταξύ ο κόσμος προχώρησε, όλα άλλαξαν». Ο Τ. Μπρεκουλάκης παρατηρεί ότι το ίδιο συνέβη και με το ελληνικό ραπ αφού πέρασε μια αδιάφορη περίοδο από τις αρχές των 00s μέχρι και το 2013-14. Μεγάλο μέρος του   κοινού έμεινε στο ραπ των 90s. Για πολύ κόσμο ραπ σήμαινε μόνο Active Member και Ημισκούμπρια: «Στο μεταξύ άνθησε μια ολόκληρη γενιά νέων μουσικών, καταπληκτικών παραγωγών και ράπερ που ήταν ισάξιοι των ξένων και ο ήχος, για πρώτη φορά επίσης, ήταν αυτός ακριβώς που έπαιζε και στην Αμερική, την ίδια στιγμή που συνέβαινε. Αυτός ήταν κι ο λόγος που βασικά έφεραν την αμερικανική θεματολογία μαζί με τον ήχο. Διότι συνέβη ταυτόχρονα και δεν πρόλαβε να αφομοιωθεί και να γίνει “ελληνική”, όπως έγινε ίσως με το πανκ πιο παλιά ή με το χιπ χοπ στην αρχή. Είχαν περάσει σχεδόν δέκα χρόνια με αμερικάνικο χιπ χοπ όταν το έκαναν εδώ οι Active Member».

SEX, DRUGS AND TRAP. Στο ίδιο μήκος κύματος βρίσκεται και ο Γουίλιαμ Νταρλαντάνης, παραγωγός συναυλιών καλλιτεχνών αυτής της μουσικής σκηνής.  «Οπως όλα τα πράγματα στην Ελλάδα έτσι και το τραπ έφτασε με σχετική καθυστέρηση με όλα τα υπέρ και τα κατά. Το φαινόμενο έσκασε μέσα στις ψηφιακές πλατφόρμες όπως είναι το YouTube. Τα νούμερα των views είναι δυσθεώρητα. Και όλοι αυτοί οι καλλιτέχνες δεν παίζουν στο ραδιόφωνο διότι θεωρούν οι παραγωγοί πως η τραπ έχει μια σκληρή γλώσσα. Πιστεύουν ότι πολλοί από αυτούς τους τράπερ είναι μισογύνηδες, γκάνγκστερ και υπόκοσμος. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων δεν ισχύει κάτι τέτοιο». Παραμένει άραγε αυτό το επιχείρημα ισχυρό αν ακούσει κανείς τον στίχο του Mad Clip: «Ξέρω τι θέλεις ρε π***/μεγιστάνα από αλάνα»; Φυσικά κάθε εποχή είχε τους στίχους που θα ερεθίσουν, θα προκαλέσουν και ο χρόνος θα τους αποδώσει τα δέοντα. Κανείς δεν ήταν βέβαιος το 1967 όταν οι Doors τραγουδούσαν στο The End «Father?/Yes, son?/I wanna kill you/Mother…I want to…/Fuck you, mama, all night long» ότι οι στίχοι θα έμεναν στο χρόνο.

Το ελληνικό τραπ έχει όλα τα κλισέ του αμερικάνικου επειδή πάτησε εντελώς πάνω του (ντίλινγκ ναρκωτικών, ακριβά ρούχα και αυτοκίνητα, σαμπάνιες και γκόμενες – κάτι που είναι διαχρονικό στο ραπ, δεν είναι σημερινό φαινόμενο), αλλά θέλει χρόνο για δώσει πιο «ελληνικό» ηχόχρωμα.  Οπως λέει Τ. Μπρεκουλάκης : «Μην ξεχνάμε ότι οι 20χρονοι και 25χρονοι ράπερ είναι παιδιά που έχουν μεγαλώσει μέσα στην κρίση και έχουν όνειρο να γίνουν ποπ σταρ (ή ροκ σταρ, όπως έλεγε και ο Post Malone σε ένα από τα πιο δημοφιλή τραγούδια αυτής της δεκαετίας), να βγάλουν λεφτά, να αγοράσουν ακριβά πράγματα, να έχουν μία άνετη (έως και χλιδάτη) ζωή. Στους στίχους τους μιλούν για όλα αυτά που θέλουν, που μπορεί να μην είναι όνειρα με την έννοια που είχαν παλιότερα, που περιλάμβαναν και τα ιδανικά και την κοινωνική ευαισθησία, γι’ αυτό και βρίσκουν ένα σωρό να τους προσάψουν. Οι στίχοι είναι όντως επιφανειακοί, ακαταλαβίστικοι, μπορεί και να μη λένε τίποτα, όμως μην ξεχνάμε ότι το τραπ είναι μουσική για χορό, ούτε στην Αμερική έχει κοινωνικούς στίχους, παρ’ όλο που εκεί σώζεται γιατί οι πιο πολλοί ράπερ κάτι εκπροσωπούν, τη φυλή τους, την πόλη τους, μία περιοχή, και έχουν πάψει πια να τους κατηγορούν για τους στίχους τους».

Το περιεχόμενο των τραγουδιών δεν είναι κάτι που αφήνει αδιάφορους ούτε τους ερμηνευτές. «Δεν χρησιμοποιώ τέτοιες λέξεις», λέει ο FY. «Αντε να πω κανένα “ποιοι στον π***τσο είναι αυτοί” ή “αρ***ι”. Οταν τσακώνεται ένα παιδάκι ή όταν πέφτει από το ποδήλατο λέει χειρότερες βρισιές από μένα. Εγώ μεγάλωσα σε ένα σπίτι που οι γονείς μου μού έδωσαν την ελευθερία να εκφράζομαι όπως θέλω έχοντας πάντα στο μυαλό μου βέβαια πού βρίσκομαι. Σπάνια αναφέρομαι και στα λεφτά. Και όταν θέλω να αναφερθώ, προτιμώ να πω “πετάω σκουπίδια σε σακούλες Luis Vuitton”».

ΤΟ ΑΒΕΒΑΙΟ ΜΕΛΛΟΝ. Ο FY από τότε που θυμάται τον εαυτό του άκουγε ραπ. Αρχισε να ασχολείται από την Γ’ Γυμνασίου, για πλάκα. Στο Λύκειο αποφάσισε όμως ότι αυτή θα είναι η δουλειά του. Δεν σπούδασε μουσική, είναι αυτοδίδακτος, αλλά έμαθε τη διαδικασία της σύνθεσης πρακτικά, με πολλές ώρες ενασχόλησης στο στούντιο. Τώρα απολαμβάνει την επιτυχία και τις οικονομικές απολαβές που αποφέρει η ενασχόλησή του με την trap μουσική αλλά στο πίσω μέρος του μυαλού του υπάρχει και το βραχυπρόθεσμο κομμάτι της τέχνης του. «Ξέρω ότι δεν μπορώ να το κάνω για πάντα. Σχεδιάζω ήδη τα επόμενα βήματα. Σκέφτομαι να εκμεταλλευτώ την εμπειρία μου και να συνεχίσω από άλλο δρόμο την ενασχόλησή μου με τη μουσική. Θέλω σε λίγα χρόνια να έχω το δικό μου label και να κάνω τις δικές μου παραγωγές». Αλλωστε, όπως ισχυρίζεται ο Τ. Μπρεκουλάκης, η Ελλάδα είναι μια χώρα που δεν πάσχει από το ραπ αλλά όσοι το δημιουργούν. «Μόνο εδώ δεν υπάρχει μία διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στο τραπ και το παλιό ραπ, το παλιό σοβαρό και κοινωνικά ευαισθητοποιημένο και το νέο που είναι για τα μπάζα στιχουργικά και είναι ντροπή να το ακούνε τα παιδιά. Αυτό το δημιουργούν οι ίδιοι οι ράπερ. Κι όχι ότι δεν υπάρχουν διαφορές, αλλά τα χάσματα είναι για να γεφυρώνονται όχι για να γίνονται ακόμα μεγαλύτερα. Ετσι κι αλλιώς, ο τρόπος που ακούμε πια μουσική έχει χώρο για όλους και για όλα, κανείς δεν αγοράζει για να υπάρχει ανταγωνισμός, όλοι ακούνε από το YouTube και οι πιτσιρικάδες τα ακούνε όλα. Και ΛΕΞ και Βέβηλο και Θανάσιμο και FY και Light και Mad Clip και Snik και Saske. Και πάνε στις συναυλίες όλων, χωρίς να χρειάζονται καν να τους υποδείξεις τι να ακούσουν όπως παλιότερα».

Μιχάλης Μυτακίδης, Active Member

«H trap είναι βράχοι από ζάχαρη»

«Η τραπ είναι ένα σημείο των καιρών.  Το χε ‘πει χρόνια πριν καλύτερα από μας ο Μποντριγιάρ πως όλα αυτά είναι ομοιώματα και προσομοιώσεις ζωής. Δεν υφίσταται δηλαδή κάτι πραγματικό. Βέβαια ζούμε αιώνες τώρα διάφορες  ψευδαισθήσεις, δεν θα γινόταν με τη μουσική;  Επιστρέφοντας στο φαινόμενο της τραπ, νομίζω ότι τα παιδιά αυτά παίζουν μακριά γαϊδούρα, για απαίδευτους μάλιστα. Η μεγάλη διαφορά με εμάς εντοπίζεται κατά την άποψή μου στο εξής: ό,τι γι’ αυτά τα πιτσιρίκια είναι ο καθρέφτης, για μας είναι τα τραγούδια μας. Αλλά έχω μάθει να μη σκιάζομαι από τέτοια φαινόμενα. Δεν τα θεωρώ εχθρό μου – είναι παγίδα να τα αντιμετωπίσεις έτσι. Για μένα το είδος αυτό είναι βράχοι από ζάχαρη. Αν φτύσουμε όλοι θα λιώσουνε. Αυτά τα πιτσιρίκια κάνουν αυτό που γουστάρουν. Εύχομαι να βγουν και άλλα τέτοια παιδιά για να ταλαιπωρήσουν πολύ κόσμο. Στην ερώτηση τού τι θ’ αφήσει απαντώ ό,τι και το LSD την εποχή των Beatles, ό,τι η πρέζα τη δεκαετία του ’80. Αν δει κανείς τους γονείς που πάνε τα παιδιά – γιατί πρόκειται για ηλικίες 13-14 ετών – σε αυτά τα πάρτι θα σκεφτεί ότι υπάρχει μια λογική συνέχεια: εκείνοι – 40άρηδες – 50άρηδες τώρα – πήγαιναν σε ρέιβ πάρτι, τώρα τα συνοδεύουν σε τραπ συναυλίες. Κατά την άποψή μου το φαινόμενο αυτό έρχεται να καλύψει ένα κοινωνικό κενό. Νομίζω ότι θα πρέπει να φτιαχτεί ένας κρατικός φορέας για να κάνει εργοθεραπεία σ’ αυτά τα παιδιά που δεν μεγαλώσανε ποτέ. Μπορεί έτσι να σώσουμε και κάτι διότι τα παιδιά με αυτισμό είναι χαρισματικά. Θα μπορούσαν αν είχαν δουλευτεί νωρίτερα να είχαν άλλη πορεία. Αλλά τι να κάνουμε δεν υπήρχε πρόνοια».