«Καμία σχέση δεν έχει {LF}ο Τζόνσον με τον Τσόρτσιλ»

Εκείνο το πρωινό του 1951, η 21χρονη Τζέιν Πόρταλ, γραμματέας του Ουίνστον Τσόρτσιλ, ήταν έτοιμη για άλλη μία μέρα δουλειάς στο εξοχικό σπίτι του πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου, στο Τσάρτγουελ, όταν κάποιος χτύπησε δυνατά την πόρτα της. Ο προϊστάμενός της τη ζητούσε επειγόντως και η Πόρταλ φαντάστηκε ότι κάτι πολύ σοβαρό θα είχε συμβεί. «Ανέβηκα αλαφιασμένη τις σκάλες», θυμάται σήμερα, «αλλά το μόνο που ήθελε ήταν να μου πει να ξηλώσουμε από το δωμάτιό του το Ντικταφόν. “Πάρτε το τώρα, δεν θέλω να το ξαναδώ. Δεν μπορώ να μιλάω σε μια μηχανή” έλεγε. Κάναμε αμέσως ό,τι είπε, ωστόσο είχα μια μικρή ανησυχία για το πώς θα το έπαιρνε ο σερ Κόρντα».

Ο ουγγρικής καταγωγής Αλεξάντερ Κόρντα υπήρξε, από τη δεκαετία του 1930 μέχρι και τον θάνατό του το 1956, ο μεγαλύτερος κινηματογραφικός παραγωγός στη Βρετανία. Στενός φίλος του Τσόρτσιλ, είχε συμβάλει με τις ταινίες του στην ιδεολογική μάχη ενάντια στους ναζί. Και ήταν εκείνος που είχε χαρίσει στον πρωθυπουργό το Ντικταφόν πιστεύοντας ότι, έτσι, θα κέρδιζε χρόνο. «Είπε ότι θα του γράψει ένα γράμμα» θυμάται η Πόρταλ. «Και σε απάντηση ο Κόρντα αντικατέστησε το δώρο του με ένα ιδιωτικό σινεμά που φρόντισε να στηθεί στο υπόγειο του Τσάρτγουελ. Εκεί βλέπαμε ταινίες που διάλεγα εγώ από το τεράστιο αρχείο του Κόρντα».

Η Τζέιν Πόρταλ – που, εν τω μεταξύ, έγινε λαίδη Ουίλιαμς – είναι η βασική «φιλοξενούμενη» στο ντοκιμαντέρ «Ο Τσόρτσιλ και ο μεγιστάνας του σινεμά» που προβλήθηκε χθες από το BBC 4 και καταγράφει τη σχέση του «πατέρα της νίκης» με τον κινηματογράφο. Και κυρίως πώς τον χρησιμοποίησε προς όφελος της πολιτικής του. Με κορυφαίο παράδειγμα την επική ταινία «Λαίδη Χάμιλτον» με τη Βίβιαν Λι και τον Λόρενς Ολίβιε, όπου χρησιμοποίησε την αφήγηση του Κόρντα για να «καλοπιάσει» την αμερικανική κοινή γνώμη ως προς τη συμμετοχή των ΗΠΑ στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τον επόμενο χρόνο από την προβολή της ταινίας (1941) ο Κόρντα έπαιρνε τον τίτλο του ιππότη. Και οι ΗΠΑ έμπαιναν στον πόλεμο. Πολύ αργότερα, σε μια έρευνα της αμερικανικής Γερουσίας για την προπαγάνδα στον κινηματογράφο, η «Λαίδη Χάμιλτον» φιγουράριζε στην πρώτη θέση της σχετικής λίστας.

Η Πόρταλ, 90 ετών σήμερα, ζει με τον δεύτερο άνδρα της, τον ευπατρίδη Τσαρλς Ουίλιαμς, σε ένα σπίτι στο Κένσινγκτον, στο Λονδίνο, που – όπως λέει ο δημοσιογράφος που τη συνάντησε – θυμίζει τον πρώτο κύκλο της σειράς «The Crown». Μια ωραία κυρία, με τον αέρα της τάξης και της εποχής της, αλλά με έναν σύγχρονο τρόπο σκέψης που βλέπει μάλλον προς τα αριστερά. Αναφορικά με τη σχέση του Τσόρτσιλ με τον Κόρντα λέει πως, λόγω των πολλών υποχρεώσεών τους, δεν βλέπονταν όσο συχνά θα ήθελαν, αλλά οι συναντήσεις τους ήταν και για τους δύο μεγάλη απόλαυση. Μετά τον πόλεμο, μάλιστα, ο παραγωγός αγόρασε τα δικαιώματα πέντε βιβλίων του Τσόρτσιλ. Ωστόσο, κανένα από αυτά δεν έγινε ταινία. Περιγράφοντας τον Τσόρτσιλ ως κινηματογραφικό θεατή, λέει πως σε εκείνες τις ιδιωτικές προβολές στο Τσάρτγουελ δεν ήταν λίγες οι φορές που βούρκωνε. Τι τον συγκινούσε περισσότερο; «Οι ερωτικές ιστορίες και ό,τι είχε σχέση με ζώα».

Η «ζωή της με τον Τσόρτσιλ» προέκυψε κατά τύχη. Οι γονείς της δεν τη θεωρούσαν αρκετά έξυπνη για να πάει στο πανεπιστήμιο και έτσι παρακολούθησε μια σχολή γραμματέων. Ενας θείος της, πολιτικός, έμαθε ότι ο Τσόρτσιλ ζητούσε γραμματείς και της πρότεινε να ζητήσει ακρόαση. Η λαίδη Ουίλιαμς θυμάται ότι, αφού τσέκαρε τα τυπικά προσόντα της η αρχιγραμματέας του και ενώ η ίδια περίμενε όρθια, τρέμοντας, στη μέση του δωματίου, μπήκε ο Τσόρτσιλ, έκανε μια βόλτα γύρω της χωρίς να πει λέξη και, αποχωρώντας, της κούνησε το χέρι. Ηταν σαν να τη ρωτούσε από πότε μπορούσε να αρχίσει δουλειά. Στην αρχή ο ρόλος της ήταν βοηθητικός, αλλά δεν χρειάστηκαν παρά τρεις μήνες για να κερδίσει την εμπιστοσύνη του. Τον περιγράφει ως έναν ιδιαίτερα ευγενή άνθρωπο που δεν ήθελε να φέρει τον άλλον σε δύσκολη θέση. Και με μια ιδιαίτερη αγάπη στο ποτό. «Στο πρωινό του έπινε ένα ουίσκι με σόδα. Στο μεσημεριανό και το βραδινό, δύο ποτήρια μπράντι. Και σαμπάνια, αρκετή σαμπάνια, που όμως δεν τον επηρέαζε καθόλου».

Η λαίδη Ουίλιαμς αναφέρθηκε επίσης στη βιογραφία που έχει γράψει ο Μπόρις Τζόνσον για τον Τσόρτσιλ. «Εχω την εντύπωση ότι προσπαθεί να συγκριθεί μαζί του. Δεν τον έχω συναντήσει ποτέ, αλλά θεωρώ ότι δεν έχουν καμία σχέση. Ο Τσόρτσιλ ήταν σχολαστικός με την αλήθεια. Και όχι μόνο στην πολιτική».

Ωστόσο, η ζωή της λαίδης Ουίλιαμς έχει συνδεθεί με ένα μεγάλο σκάνδαλο. Γιος της, από τον πρώτο της γάμο με τον έμπορο αλκοολούχων ποτών Γκάβιν Γουέλμπι, είναι ο Αρχιεπίσκοπος Τζάστιν Γουέλμπι, ο προκαθήμενος της Αγγλικανικής Εκκλησίας. Ομως, ένα τεστ DNA πριν από λίγα χρόνια απέδειξε ότι πραγματικός του πατέρας ήταν ο σερ Αντονι Μοντάγκ Μπράουν, σύμβουλος του Τσόρτσιλ.