Σενάρια πολέμου στη Μέση Ανατολή

Η Σαουδική Αραβία διαθέτει αμυντικά πυραυλικά συστήματα τελευταίας τεχνολογίας. Πώς δεν μπόρεσαν λοιπόν να σταματήσουν το σμήνος των drones και των πυραύλων τύπου Κρουζ που προκάλεσαν σοβαρό πλήγμα στις σημαντικότερες πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της το περασμένο Σάββατο; Ισως επειδή η άμυνά τους ήταν σχεδιασμένη να αντιμετωπίσει διαφορετικές απειλές. Κι ας ξοδεύει η Σαουδική Αραβία κατά κεφαλήν, περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο σε στρατιωτικό εξοπλισμό.

To Ριάντ και η Ουάσιγκτον θεωρούν πως έχουν επαρκή στοιχεία, από τα συντρίμμια των μη επανδρωμένων αεροσκαφών και των πυραύλων που χτύπησαν το διυλιστήριο Αμπκάικ – το μεγαλύτερο του κόσμου – ώστε να κατηγορήσουν το Ιράν. Η Τεχεράνη αρνείται και απειλεί με «ολοκληρωτικό πόλεμο» εάν δεχθεί στρατιωτική επίθεση. Και οι αντάρτες Χούτι της Υεμένης (που υποστηρίζονται από το Ιράν) αναλαμβάνουν την ευθύνη, χωρίς όμως αυτό να γίνεται πιστευτό από ΗΠΑ και Σαουδική Αραβία. Καθώς οι δύο χώρες προσπαθούν να διαμορφώσουν μια απάντηση (ή αντίποινα) για τις επιθέσεις ο πρόεδρος Τραμπ επιμένει πως διαθέτει πολλές επιλογές. Βέβαια, έχει ήδη επιλέξει να εφαρμόσει μια από αυτές, διατάσσοντας να αυξηθούν οι οικονομικές κυρώσεις προς την Τεχεράνη ασκώντας ακόμα μεγαλύτερη πίεση προς το Ιράν. Το πρόβλημα είναι πως πολλοί επικριτές της κυβέρνησης Τραμπ πιστεύουν πως αυτή ακριβώς η πολιτική, δηλαδή η απόφαση του Τραμπ να αποχωρήσουν οι ΗΠΑ από τη διεθνή συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και να αυξήσει την οικονομική πίεση προς τη χώρα αυτή, μας έφερε στο σημερινό σημείο. Αρα, τι μπορούν να κάνουν τώρα οι ΗΠΑ, αναρωτιέται το BBC. Ποιες είναι πραγματικά οι επιλογές; Είναι άραγε δουλειά της Ουάσιγκτον; Και εάν ναι, πόσες πιθανότητες υπάρχουν για στρατιωτική απάντηση;

Κατ’ αρχήν, εάν υπάρξει στρατιωτική επίθεση μπορεί να είναι άμεση ή να γίνει αργότερα. Μπορεί να είναι εμφανής ή μυστική. Κατ’ αρχήν, όμως, ΗΠΑ και Σαουδική Αραβία θα πρέπει να δώσουν στη δημοσιότητα όλα τα στοιχεία που δείχνουν πως πίσω από την επίθεση κρύβεται το ιρανικό καθεστώς. Αυτό θα συμβάλλει στο να υπάρξει διεθνής στήριξη όποιων βημάτων αποφασιστούν. Το Ιράν επιμένει να αρνείται πως πραγματοποίησε την επίθεση και έτσι θα πρέπει να απαντηθούν καίρια ερωτήματα: η επίθεση ξεκίνησε από ιρανικό έδαφος; Ποιος έδωσε την εντολή και ποιος την υλοποίησε;

Αν η επιλογή είναι «μέγιστη πίεση» τότε δεν υπάρχουν πολλά ακόμα που μπορούν να κάνουν οι ΗΠΑ, καθώς ήδη οι κυρώσεις πλήττουν την εύθραυστη ιρανική οικονομία. Παρ’ όλα αυτά και παρά τους αμερικανικούς ισχυρισμούς ότι υπάρχουν αποτελέσματα, λίγοι αναλυτές βλέπουν την Τεχεράνη να αλλάζει πολιτική στην ευρύτερη περιοχή. Αντίθετα, σύμμαχοι του Ιράν όπως η Χεζμπολάχ και οι φιλο-ιρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ δείχνουν να ενισχύονται.

Το πετρέλαιο είναι εκείνο που δίνει στην περιοχή την στρατηγική της σημασία. Ομως οι καιροί αλλάζουν. Οι ΗΠΑ πλέον προμηθεύονται το μεγαλύτερο ποσοστό των πετρελαϊκών αναγκών από τη δική τους παραγωγή. Είναι δύσκολο να κρίνει κάποιος εάν ο πρόεδρος Τραμπ, παρά τη ρητορική του και τη στήριξη προς τους Σαουδάραβες, θεωρεί ότι η πρόσφατη επίθεση πλήττει πραγματικά τα αμερικανικά συμφέροντα. Πρόκειται ξεκάθαρα για έναν πρόεδρο που θέλει να τελειώσουν οι αμερικανικές στρατιωτικές περιπέτειες στο εξωτερικό και να μην ξεκινήσει καινούργιες. Και για πολλούς λόγους, η Σαουδική Αραβία χάνει πιο πολλούς φίλους από όσους κερδίζει στο Κογκρέσο.

Αν θεωρήσουμε όμως πως θα επιλεγεί μια στρατιωτική απάντηση προκύπτουν άλλα ερωτήματα. Το σημαντικότερο είναι: τι ακριβώς θα σκοπεύει να επιτύχει η χρήση βίας εναντίον του Ιράν; Θα μπορούσε να είναι ένα μεμονωμένο χτύπημα – όπως η επίθεση την οποία διέταξε ο Τραμπ εναντίον της συριακής βάσης με τα χημικά όπλα, η οποία ουσιαστικά δεν επηρέασε καθόλου το καθεστώς Ασαντ. Αν το χτύπημα είναι μεγαλύτερο, τι ζημιά θα κάνει πραγματικά στο καθεστώς των Αγιατολάχ; Διότι μπορούμε σίγουρα να αποκλείσουμε μια πιθανή στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ. Και άραγε, είναι έτοιμη η Ουάσιγκτον για μια ιρανική αντεπίθεση, όπου κι αν είναι αυτή;

Το σίγουρο είναι πως αυτή τη στιγμή, οι ελπίδες που είχαν δημιουργηθεί για αποκλιμάκωση και μια πιθανή συνάντηση των ηγετών ΗΠΑ και Ιράν έχουν διαλυθεί. Ολα τα άλλα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά.