Σαν εφιάλτες του Γκόγια

Το πολυαναμενόμενο εδώ και καιρό μυθιστόρημα του Jean-Christoph Grange «Η γη των νεκρών» είναι ήδη στα χέρια μας. Κατά τη «Figaro», «ένα χορταστικό θρίλερ υψηλής έντασης σ’ έναν κόσμο όπου η διαστροφή δεν έχει όρια». Κι είναι μία από τις λίγες φορές που το διαφημιστικό σλόγκαν δεν απέχει πολύ από την πραγματικότητα.

Οταν ο αστυνόμος Στεφάν Κορσό αναλαμβάνει την έρευνα για μια σειρά από άγριες δολοφονίες με θύματα στριπτιζέζ, θεωρεί ότι έχει να κάνει με μία κλασική υπόθεση εντοπισμού ενός απειλητικού serial killer. Οσο όμως οι έρευνες συνεχίζονται, ο Κορσό θα αρχίζει να συνειδητοποιεί και μάλιστα με πολύ οδυνηρό τρόπο ότι βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν δολοφόνο που έχει ξεπεράσει κάθε γνωστό όριο διαστροφής. Μια παρτίδα σκάκι με αντίπαλο έναν παντελώς διαταραγμένο εγκέφαλο. Ο Κορσό παράλληλα βρίσκεται στη μέση των διαδικασιών ενός σκληρού διαζυγίου, όπου η σύζυγός του Εμιλιά, με το πλούσιο βιογραφικό σε σαδομαζοχιστικές δραστηριότητες, απειλεί να του στερήσει την επαφή με τον μικρό γιο του που υπεραγαπά. Αν συνυπολογίσουμε το παρελθόν του στην εφηβεία – περιθώριο, ναρκωτικά, μέχρι και φόνο ενός μεγαλύτερου άντρα που τον είχε βιάσει, μια ζωή στο ζοφερό σκότος μέχρι να τον ανασύρει στο φως το σωτήριο χέρι της προϊσταμένης του Κατρίν Μπομπάρ -, έχουμε τον «ιδανικό αστυνομικό» να αναλάβει την αποστολή.

Ολη η «προϊστορία» του Κορσό δίνει την ευκαιρία στον Grange να οικοδομήσει ένα πολύ δυνατό και πολύ πειστικό ψυχολογικό προφίλ του αστυνόμου διώκτη, που ανά πάσα στιγμή είναι απολύτως ευάλωτος να βυθιστεί στις προσωπικές του εμμονές και να βουλιάξει στο σκοτάδι των βιωμάτων του. Κι αυτό γίνεται εμφανές, όσο ο Κορσό κι η ομάδα του αποδύονται σ’ έναν εξοντωτικό αγώνα να συλλέξουν στοιχεία και να πλησιάσουν τα ίχνη του δολοφόνου.

Αντίπαλο δέος

Η αναζήτηση του τελευταίου εξελίσσεται σε μονομαχία θανάτου. Αντίπαλος του αστυνόμου ο Φιλίπ Σομπιεσκί. Σε πρώτο επίπεδο ένας έκφυλος δολοφόνος, που στη διάρκεια του εγκλεισμού του στη φυλακή ανέπτυξε ένα εκπληκτικό ζωγραφικό ταλέντο με ιδιαίτερη προτίμηση στο έργο του Γκόγια. Σε βαθύτερο επίπεδο, άλλος ένας απόλυτα μισητός, αλλά εξαιρετικά δομημένος σε ψυχολογικό επίπεδο χαρακτήρας, που υπερβαίνει με τη μέγιστη ευκολία κάθε κοινωνικά αποδεκτό όριο και λατρεύει με θρησκευτική ευλάβεια και φανατισμό κάθε μορφής αρρωστημένη διαστροφή. Επί πλέον, όπως κι ο Κορσό, ο Σομπιεσκί διαθέτει ένα τρομακτικό παρελθόν νεανικών χρόνων, όπου τριγυρνούσε σαν τροβαδούρος στην επαρχία, μόνο που αντί να τραγουδά βίαζε όποια ατυχή νεαρά έπεφτε στον δρόμο του.

Ο Κορσό είναι πεπεισμένος ότι ο Σομπιεσκί είναι ο δολοφόνος. Η ενοχή του άκρως διαστροφικού ζωγράφου έχει πλέον καταντήσει αληθινή εμμονή. Οσο βαθύτερα μπαίνει στην ιστορία, τόσο η εμμονή του διογκώνεται. Η αποστασιοποίηση και η αντικειμενική αξιολόγηση των στοιχείων που φέρνει στο φως η ομάδα των αστυνομικών φαίνεται να απομακρύνονται σαν αποδημητικά πουλιά, που πετούν τον χειμώνα για θερμότερα κλίματα. Ως αποτέλεσμα, ο Σομπιεσκί θα ξεγλιστρήσει αρκετές φορές από τη μέγγενη της δικαιοσύνης. Μέχρι τη στιγμή που ο επίμονος, ακούραστος Κορσό θα καταφέρει να τον φέρει στο δικαστήριο.

Κι εδώ, ο ευφυής και λίαν περίπλοκος Grange θα τραβήξει έναν ακόμη άσο από το μανίκι του, εμφανίζοντας τον τρίτο ισχυρό πόλο της υπόθεσης. Τη δικηγόρο Κλοντιά Μιλέρ. Νέα, σκληρή έως και αδίστακτη και γοητευτική στον υπερθετικό βαθμό, θα αναλάβει την υπεράσπιση του Σομπιεσκί και θα φτάσει μέχρι το τέλος για να αποδείξει την αθωότητά του. Αυτό το «μέχρι το τέλος» όμως φαίνεται ότι δεν είναι απόλυτο.

Η δίκη του διεστραμμένου τέρατος θα πυροδοτήσει μια αναπάντεχη σειρά γεγονότων, μια σχεδόν εξωφρενική αλυσίδα ανατροπών, όπου τίποτε δεν παραμένει σταθερό για μικρό έστω χρονικό διάστημα. Τα πάντα ρει… Αλλά, με ένα εντυπωσιακό τρόπο, τόσο επιμελώς επεξεργασμένο από τον συγγραφέα, που σε τραβάει από το χέρι και σε αναγκάζει να ακολουθήσεις την κατάδυση των ηρώων του στη δίνη φρικιαστικών εξελίξεων.

Ο Grange είναι μάστορας του είδους. Γράφει πάντα θρίλερ υψηλής έντασης. Δίνει στοιχεία και ίχνη που δείχνουν να οδηγούν σε αδιέξοδα. Αρέσκεται ιδιαίτερα στις συνεχείς ανατροπές, ίσως σε σημείο υπερβολικό, αλλά τελικά η πρόθεσή του είναι «να αποδοθεί η δικαιοσύνη» με τον δικό του προσωπικό τρόπο. Κι αυτό φαίνεται να το απολαμβάνει ιδιαίτερα. Η ατμόσφαιρα είναι ως συνήθως νοσηρή. Σε όλο το μυθιστόρημα, πέρα από την έντονη βία και την εγκληματικότητα που κυριαρχούν, υπάρχει κάτι πολύ πιο σύνθετο και πολύ πιο τρομακτικό· είναι το ίδιο το Κακό που κυριαρχεί στην ανθρώπινη φύση.

Θρίαμβος του ρεαλισμού

Ιδιαίτερη μνεία στην ψυχολογική σκιαγράφηση των κεντρικών χαρακτήρων. Ο σκοτεινός, εμμονικός Κορσό, που παλεύει να ισορροπήσει μεταξύ των προσωπικών δαιμόνων του και του ανελέητου κυνηγητού του διαστροφικού δολοφόνου. Το αντίπαλο δέος του ο Σομπιεσκί, απόλυτη ενσάρκωση του χυδαίου, έκφυλου, αποτρόπαιου βασανιστή ανθρώπινων σωμάτων και ψυχών. Και η θανάσιμα γοητευτική Κλοντιά, που είναι αταλάντευτα αφοσιωμένη να θυσιάσει και να θυσιαστεί στον βωμό της εξιλέωσης. Τρεις χαρακτήρες χτισμένοι λιθαράκι με λιθαράκι, τρομακτικοί, αλλά τελικά δοσμένοι με απολύτως ρεαλιστικό τρόπο.

«Η Γη των νεκρών» είναι ένα σκληρό, σκοτεινό και χορταστικά αποπνικτικό θρίλερ. Ισως κάποιες στιγμές οι υπερβολικές, έως απίθανες ανατροπές, να απειλούν τη ρεαλιστικότητα της πλοκής, αλλά το στυλ γραφής του Grange σ’ αυτό το σημείο προσομοιάζει με αυτό των σύγχρονων σκανδιναβών μετρ του είδους. Ο γρήγορος έως και καταιγιστικός ρυθμός περιγραφής των σκηνών έχει στόχο να κόψει την ανάσα του αναγνώστη και να τον αναγκάσει να παρακολουθεί αποκλειστικά την εξέλιξη των γεγονότων, όσο απίθανα κι αν φαίνονται σε πρώτη ανάγνωση.

Ενα ακόμη σημαντικό στοιχείο που πρέπει να επισημανθεί είναι ο ευρύτερος κοινωνικός σχολιασμός. Ο κόσμος του πορνό, του σαδομαζοχισμού, της διαστροφής αναδύεται απειλητικός από το φόντο στο προσκήνιο κι όσο κι αν κάποιες στιγμές φαίνεται να σοκάρει, δεν παύει να αποτελεί ένα τρομακτικό μεν, αρκούντως ρεαλιστικό όμως πορτρέτο ενός μεγάλου μέρους της σύγχρονης κοινωνίας. Πολύ καλή η μετάφραση και οι σημειώσεις της Τίνας Πλυτά.

Jean-Christoph Grange
Η γη των νεκρών
Μτφ. Τίνα Πλυτά
Καλέντη, σελ. 617
Τιμή: 19 ευρώ