Θρίαμβος «Τζόκερ» και Πολάνσκι

Η βράβευση με τον Αργυρό Λέοντα – μεγάλο βραβείο της επιτροπής της ταινίας «J’ accuse» (Κατηγορώ) του Ρόμαν Πολάνσκι, είναι ίσως μεγαλύτερης αξίας από κείνη του «Joker» του Τοντ Φίλιπς με τον Χρυσό Λέοντα. Οχι ότι το «Joker» δεν άξιζε τον Λέοντα βέβαια, τουναντίον, είναι μια υπέροχη, εξίσου σημαντική ταινία που επιτέλους, δίνει μια άλλη, εντελώς ανθρώπινη διάσταση στο σύμπαν των σούπερ ηρώων των κόμιξ, εν προκειμένω της DC καθότι ο Τζόκερ είναι ο άσπονδος εχθρός του Μπάτμαν. Στην ταινία, ο Φίλιπς που έγραψε το σενάριο με τον Σκοτ Σίλβερ, μας λέει πώς φαντάζεται τον Τζόκερ πριν γίνει ο αντιήρωας που όλοι ξέρουμε από τις ταινίες που έχουν προηγηθεί. Και τον φαντάζεται γήινο, ανθρώπινο, με πολλά ψυχολογικά και υπαρξιακά προβλήματα, τα οποία, εντέλει τον οδηγούν στην παράνοια. Το αποτέλεσμα είναι με μια λέξη εκπληκτικό αν και χωρίς την αποστομωτική ερμηνεία του Χοάκιν Φίνιξ, η ταινία δεν θα άξιζε το ίδιο.

Ομως η βράβευση Πολάνσκι είναι λίγο πιο σημαντική διότι αποδεικνύει ότι στους δύσκολους, στεγνούς καιρούς μας, η αληθινή Τέχνη έχει ελπίδα μπροστά στη θύελλα των προκαταλήψεων. Την ώρα που ο Ρόμαν Πολάνσκι λόγω του βεβαρημένου παρελθόντος του (η αποπλάνηση μιας ανήλικης κοπέλας στο Λος Αντζελες στη δεκαετία του 1970 τον καταδιώκει ακόμα), θεωρείται persona non grata στην Αμερική, την ώρα που η Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογράφου τον έχει διαγράψει από μέλος της παρά τις δεκάδες υποψηφιότητές του στα Οσκαρ αλλά και το ίδιο το βραβείο σκηνοθεσίας που έχει κερδίζει για τον «Πιανίστα», την ώρα που η η είσοδός του σε πολλές χώρες συνάδει με τη σύλληψή του, να που μια… γυναίκα, η αργεντίνα σκηνοθέτρια Λουκρέσια Μαρτέλ, από τη θέση της προέδρου της κριτικής επιτροπής του έδωσε το δεύτερο μεγάλο βραβείο της εφετινής Μόστρα. Αλλά προσέξτε, δεν του έδωσε το βραβείο μόνον για να στείλει το μήνυμα που θεωρώ ότι έστειλε. Τον βράβευσε για την ίδια τη δουλειά του. Γιατί ναι, μας αρέσει ή όχι, το «J’ accuse» είναι χωρίς καμία αμφιβολία μια από τις καλύτερες ταινίες που παίχτηκαν στο διαγωνιστικό τμήμα του φεστιβάλ. Τελεία και παύλα.

ΒΡΑΒΕΙΟ ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑΣ. Στο «About endlessness», ο σουηδός σκηνοθέτης Ρόι Αντερσον δεν παρουσιάζει κάτι διαφορετικό από αυτό που είχε δείξει στα «Τραγούδια από τον δεύτερο όροφο», το «Εμείς οι ζωντανοί» και το «Ενα περιστέρι έκατσε σε ένα κλαδί, συλλογιζόμενο την ύπαρξή του», είχε κερδίσει στον Χρυσό Λέοντα στη Βενετία. Μια πινακοθήκη από σκετς καθημερινών μικροϊστοριών, τις οποίες ο Αντερσον διανθίζει με ένα παγωμένο χιούμορ που σε σκλαβώνει. Επομένως η βράβευσή του με το βραβείο σκηνοθεσίας ίσως να ήταν μια ιδέα υπερβολική, αφού ο Αντερσον έχει ήδη αποδείξει τι μπορεί να κάνει και έχει κερδίσει για αυτό ένα πολύ μεγαλύτερο βραβείο. Το βραβείο σκηνοθεσίας θα μπορούσε κάλλιστα να δοθεί σε κάποια ταινία που δεν πήρε απολύτως τίποτε, όπως το «Βαμμένο πουλί» του Τσέχου Βάκλαβ Μαρχούλ (η απουσία της από τα βραβεία ήταν μια δυσάρεστη έκπληξη) ή η «Γαμήλια ιστορία» («A marriage story») του Νόα Μπάουμπαχ που επίσης αγνοήθηκε παρότι ήταν η πιο αγαπησιάρικη ταινία της διοργάνωσης (ίσως το γεγονός ότι η ταινία ήταν παραγωγή Νetflix να έπαιξε κάποιο ρόλο με δεδομένο ότι πέρσι ο θριαμβευτής στη Μόστρα ήταν το «Ρόμα» του Αλφόνσο Κουαρόν, επίσης ταινία της ίδιας ψηφιακής πλατφόρμας).

ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ. Από τη στιγμή που δεν βραβεύθηκε ο Χοακίν Φίνιξ για το «Joker», εύλογη θα έλεγα ότι ήταν η επιλογή του Λούκα Μαρινέλι για το Κόπα Βόλπι – βραβείο ανδρικής ερμηνείας για τη δουλειά του στην ταινία «Μάρτιν Ιντεν» του Πιέτρο Μαρτσέλι. Ο ιταλός ηθοποιός στηρίζει εξ ολοκλήρου στις πλάτες του αυτή την παράξενη κινηματογραφική μεταφορά του ομότιτλου μυθιστορήματος του Τζακ Λόντον, προσαρμοσμένη σε μια Ιταλία ακαθορίστου χρόνου, όπου ένας άντρας, ο Μάρτιν προσπαθεί να ξεφύγει από τη μιζέρια της εργατικής τάξης και να γίνει συγγραφέας. Πολυεπίπεδη ταινία, μιλά επίσης γα το τίμημα που καθένας πρέπει να πληρώσει για την όποια επιτυχία της ζωής του.

Από την άλλη πλευρά η βράβευση της έμπειρης γαλλίδας ηθοποιού Αριάν Ασκαρίντ με το Κόπα Βόλπι – βραβείο γυναικείας ερμηνείας έγινε για την ταινία «Gloria Mundi» του Ρομπέρ Γκεντγκιάν στην οποία, όπως συμβαίνει με όλες ταινίες του αριστερού, διανοούμενου σκηνοθέτη («Τα χιόνια του Κιλιμάντζαρο», «Η βίλα» κ.ά.), όλοι οι ρόλοι είναι μοιρασμένοι και στην ουσία δεν υπάρχει πρωταγωνιστής. Η Ασκαρίντ είναι καλή στον ρόλο της καθαρίστριας που προσπαθεί να βάλει σε τάξη τη διαλυμένη οικογένειά της, όμως το δικό μου βραβείο θα πήγαινε σε κάποιο φρέσκο πρόσωπο όπως η Xιλιανή Μαριάνα Ντι Τζιρόλαμο της «Εμα» του Πάμπλο Λαρέν ή η Ελίζα Σκάνλον του «Babyteeth» της συμπατριώτισσάς της Σάνον Μέρφι. Αυτή η τελευταία ταινία πάντως κέρδισε μια διάκριση για ερμηνεία: ο Τόμποϊ Γουάλας που στο «Babyteeth» υποδύεται έναν τοξικομανή που στέκεται στο πλευρό μιας κοπέλας που πάσχει από μια άσχημη ασθένεια (αυτή είναι η ηρωίδα της Ελ. Σκάνλον) απέσπασε το βραβείο Μαρτσέλο Μαστρογιάνι για το πολλά υποσχόμενο νέο ταλέντο.

ΑΣΤΟΧΙΑ. Τέλος, το ντοκιμαντέρ του Φράνκο Μασκόνε «Η μαφία δεν είναι πια αυτό που ήταν» απέσπασε το βραβείο της επιτροπής αλλά προσωπικά βρήκα ότι αυτή ήταν η πιο άστοχη βράβευση, καθώς η ταινία αφορά μόνον την Ιταλία και παρότι έχει θέμα την παρακμή των αξιών στη γειτονική χώρα, αδυνατεί πλήρως να επικοινωνήσει με κοινό εκτός Ιταλίας. Κάτι που δεν θα έλεγα ότι ισχύει για την κινέζικη ταινία κινουμένων σχεδίων, μια «Number 7, Cherry Lane», μια νοσταλγική ματιά στο Χονγκ Κονγκ της δεκαετίας του 1960 που βραβεύθηκε για το σενάριό της. Μάιστα, ο σκηνοθέτης της Γιονφάν ήταν πανευτυχής για το βραβείο που κέρδισε διότι σε όλη του τη ζωή κατηγορούνταν για τα… κακά σενάρια που γράφει.