Ο σκιτσογράφος Καρλ Λάγκερφελντ

Για περισσότερο από μισό αιώνα ο Καρλ Λάγκερφελντ ήταν ένας από τους πιο αναγνωρισμένους σχεδιαστές μόδας. Ως καλλιτεχνικός διευθυντής των οίκων Chanel και Fendi, παράλληλα με τις προσωπικές του συλλογές, καθόρισε την παγκόσμια μόδα. Το ταλέντο του, ωστόσο, δεν περιορίστηκε στα ρούχα αφού την υπογραφή του έβαλε επίσης στο σχέδιο κοσμημάτων, επίπλων, μουσικών οργάνων, βιβλίων, παιχνιδιών, κοστουμιών για την όπερα και το θέατρο, σκηνικών, σπιτιών, φωτογραφιών μέχρι και ειδών κουζίνας.

Ολα αυτά τα επιτεύγματά του στον χώρο του design φέρουν μια λογική συνέχεια και είναι λίγο-πολύ γνωστά, ταυτισμένα με το πρόσωπο του Γερμανού που έφυγε από τη ζωή τον περασμένο Φεβρουάριο.  Εκείνο, ωστόσο, που μοιάζει αναπάντεχο είναι η προδιάθεσή του στον πολιτικό σχολιασμό μέσω της εικόνας. Κοινώς, των σκίτσων.

Αυτή την πλευρά του Λάγκερφελντ αναδεικνύει το βιβλίο «Karlikaturen» από τον γερμανικό εκδοτικό οίκο Steidl, που συγκεντρώνει τα πολιτικά σκίτσα του σχεδιαστή τα οποία δημοσιεύτηκαν από το 2012 στο μηνιαίο περιοδικό «FAZ», ένθετο της «Frankfurter Allgemeine Zeitung», αλλά και συχνά στην ίδια την εφημερίδα.

Στις 160 σελίδες του ξεδιπλώνεται το ταλέντο του Καρλ στο σκίτσο και την πολιτική σάτιρα, ένα είδος που τον ενδιέφερε από τότε που ήταν ακόμα νέος και επέμενε να επιστρέφει με κάθε αφορμή. Ως μαθητής το σκασιαρχείο του ήταν να ξεκλέψει χρόνο ώστε  να σχεδιάσει και μάλιστα με δικαιολογία. Μπορούσε να μιμηθεί τον γραφικό χαρακτήρα της μητέρας του, οπότε έγραφε κάθε φορά μια επιστολή προς τους δασκάλους του για να δικαιολογήσει την απουσία του από τα μαθήματα.

Για τον ίδιο, οι διεθνείς εξελίξεις δεν ήταν παρά μια ευκαιρία για να πάρει χαρτί και να σκιτσάρει τις «καρλικατούρες» τους και να παρωδεί εκείνους που βρίσκονταν στην εξουσία. Σαν σε διάλειμμα από τον κόσμο της μόδας, στον οποίο βυθιζόταν κάθε πρωί μόλις έπιανε το σχέδιο των επόμενων συλλογών του. Κι όπως έβλεπε αρκετές δεκαετίες νωρίτερα τους σκιτσογράφους της εφημερίδας του Αμβούργου που αγόραζε ο πατέρας του και χρησιμοποιούσε συχνά ως καμβά για τα πρώιμα παιδικά έργα του. Ή στα τεύχη του σατιρικού περιοδικού «Simplicissimus», τα οποία κρατούσε καταφέρνοντας να δραπετεύσει από τη μονοτονία της αγροτικής ζωής που ζούσε και ακονίζοντας το χιούμορ, την αισθητική και την πολιτική του αίσθηση πέρα από τους περιορισμούς του περιβάλλοντός του.

ΤΑ ΣΚΙΤΣΑ. Στα φύλλα της εφημερίδας μέσα σε έξι χρόνια φιλοξενήθηκαν συνολικά 75 σκίτσα του με το τελευταίο να τυπώνεται τον περασμένο Ιανουάριο, όταν ήταν ήδη πολύ αδύναμος για να συνεχίσει το έργο του. Από το πενάκι του μεταμορφώθηκαν σε ναύτες, εξωτικές χορεύτριες, βασιλιάδες, ζητιάνους, μασκοφόρους αντάρτες ή και σκύλους, από τη γερμανίδα καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ και τον έλληνα πρώην πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, μέχρι και ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν. Αν και το άνοιγμα σ’ ένα διαφορετικό κοινό που δεν είχε απαραίτητα ενδιαφέρον για τη μόδα ήταν κολακευτικό για τον Λάγκερφλεντ, η προσέγγισή του δεν έγινε άκοπα.

Οπως σημειώνει στον πρόλογο του βιβλίου ο Αλφόνς Κάιζερ, καταγγελτικά γράμματα εναντίον του έφταναν κατά δεκάδες στα γραφεία της εφημερίδας όταν ζωγράφισε τον επίσκοπο Φραντς-Πέτερ Τέμπαρτζ-φαν Ελστ ως ζητιάνο.

Στη σελίδα του περιοδικού στο Facebook τα σχόλια για αντισημιτισμό έπεφταν βροχή όταν στο στόχαστρό του μπήκε ο Χάρβεϊ Γουάινστιν, που αποτυπώθηκε ως «σεξιστικό γουρούνι». Μέχρι και ο εκπρόσωπος της Ανγκελα Μέρκελ υπογράμμισε πως η εικόνα της ως στρατηγού μπροστά από την Πύλη του Βρανδεμβούργου δεν ήταν και τόσο αστεία.

Στο βιβλίο τώρα όλα αυτά τα σκίτσα παρουσιάζονται με δόξα και τιμή, συνοδευόμενα από τις ιστορίες πίσω από το στήσιμό τους. Η αγαπημένη του ηρωίδα είναι όπως φαίνεται από το σύνολο των σκίτσων η συμπατριώτισσά του Ανγκελα Μέρκελ.

Το ενδιαφέρον του βέβαια απλώθηκε όχι μόνο στο πολιτικό παρασκήνιο, αλλά επίσης στο οικονομικό και το αθλητικό, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το σκίτσο του πρώην προέδρου της Μπάγερν Ούλι Χένες που φυλακίστηκε για φοροδιαφυγή και στον καμβά του Καρλ πέρασε με μια σιδερένια μπάλα να δένει τα πόδια του, καταλήγοντας να είναι έκθεμα στο ποδοσφαιρικό μουσείο της Ντόρτμουντ.

info

«Karlikaturen» του Karl Lagerfeld. Τα κείμενα υπογράφει ο Alfons Kaiser. Εκδόσεις Steidl / Frankfurter Allgemeine Zeitung, σελ. 160. Τιμή: 34 ευρώ