Η «Αντιγόνη» από την Ισπανία στη Μονεμβασιά

Σε βήμα διαλόγου και καλλιτεχνικών ανταλλαγών που ενισχύει τη σχέση της τοπικής κοινωνίας με τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία θα μεταμορφωθεί το Κάστρο της Μονεμβασιάς τον Σεπτέμβριο. Ο οργανισμός Between the Seas, υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση της Ακτίνας Σταθάκη, διοργανώνει για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά πρόγραμμα φιλοξενίας ανερχόμενων καλλιτεχνών, η δουλειά των οποίων επικεντρώνεται στον χώρο της Μεσογείου. Ετσι από την 1η έως τις 22 του μήνα στο μαγικό τοπίο του Κάστρου θα βρεθούν και θα δημιουργήσουν ο Ρόμαν Σκάντρα (τσίρκο), ο Ντέιβ Μπόιντ μαζί με τον Δημήτρη Παπαγεωργίου (μουσική) και οι Αϊνα ντε Κος, Χάουμε Μιρό και Τζένι Βίλα (θέατρο).

Το πρότζεκτ με τη μεγαλύτερη πρόκληση είναι των τριών καλλιτεχνών από τη Μαγιόρκα της Ισπανίας που ερευνούν τον μύθο της Αντιγόνης υπό το πρίσμα «των πολιτικών καταλοίπων σύγχρονων δικτατοριών ανά τον κόσμο». Εχοντας ήδη κάνει έρευνα και συνεργασίες στην Ισπανία, στην Αργεντινή και στην Αυστραλία, η ομάδα έρχεται στην Ελλάδα για να παρουσιάσει στις 22 Σεπτεμβρίου τα αποτελέσματα της δουλειάς της. «Πάντα με ενδιέφερε το ζήτημα του ισπανικού εμφύλιου πολέμου και των συνεπειών του στη σημερινή μας κοινωνία, δηλαδή της σιωπής που εμφυτεύεται από φόβο και καταστολή» αναφέρει στο «ΝΣυν» η Ντε Κος για την έμπνευση πίσω από το πρότζεκτ. Στη δική της οπτική έδεσε και το ενδιαφέρον του Χάουμε Μιρό για την Αντιγόνη. «Υπάρχει κάτι στην Αντιγόνη που είναι στον καθένα μας. Προσωπικά, ενδιαφέρομαι να κάνω μια έντονη αναζήτηση στα βάθη της ανθρώπινης ψυχής, όπου η προέλευση του μύθου είναι καλυμμένη και έτσι να προσπαθήσει να καταλάβει ο ένας τον άλλον. Γιατί ο άνθρωπος δημιουργεί την Αντιγόνη και γιατί η Αντιγόνη πρέπει να ειπωθεί ύστερα από 2.500 χρόνια; Για μένα το θέατρο είναι μια έρευνα, μια έρευνα που καταλήγει στην προβολή του έργου, και μερικές φορές, αν υπάρχει τύχη, το ξεπερνά» επισημαίνει ο δημιουργός.

Ο ΜΥΘΟΣ. Η αφορμή για να στηθεί το συγκεκριμένο πρότζεκτ προέκυψε με την παρουσίαση το 2016 του πρώτου συγγραφικού έργου της Ντε Κος για τη δολοφονία ενός νεαρού κομμουνιστή ηγέτη. Η Ισπανίδα θέλησε να συνεχίσει τον διάλογο σχετικά με τους αγνοουμένους της κρατικής βίας και το όχημα για να το κάνει ήταν ο μύθος της Αντιγόνης. «Στην πρόσφατη δραματική λογοτεχνία έχουμε πολλά παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο συνδέεται η Αντιγόνη με τη δικτατορία: μεταξύ άλλων, έχουμε την Αντιγόνη του Μπρεχτ, που τοποθετεί τη δράση στο Βερολίνο το 1945, ή του Ανούιγ, ο οποίος την τοποθετεί κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής στη Γαλλία το 1942. Η Αντιγόνη συνδέεται πάντα με ένα καταπιεστικό καθεστώς, επειδή αντιπροσωπεύει τον αγώνα της δικαιοσύνης ενάντια στην καθιερωμένη εξουσία. Στην Καταλωνία, ο συγγραφέας και ποιητής Σαλβαντόρ Εσπρίου έκανε τη δική του Αντιγόνη με τη δικτατορία του Φράνκο. Η Αντιγόνη βάζει τον εαυτό της στη θέση του ηττημένου αποφασισμένη να πολεμήσει για αυτούς και για τον τόπο που αξίζουν στη μνήμη μας» τονίζει η Ντε Κος. Την ίδια οπτική έχει και ο Μιρό. «Η Αντιγόνη έχει την προέλευσή της σε έναν εμφύλιο πόλεμο. Μια δικτατορία έχει τους νικητές της, αλλά και την ηττημένη της. Η Αντιγόνη αναζητεί τη δικαιοσύνη ανάμεσα στα ερείπιά της. Κάνουμε το ίδιο. Αλλά όχι μόνο προσπαθούμε να βρούμε δικαιοσύνη ή ισορροπία όπου δεν υπήρχε πριν. Με αυτό το κείμενο, και αυτή την αναζήτηση, θα προσπαθήσω επίσης να βρω αγάπη, αλήθεια και ομορφιά στο μέσον της καταστροφής» εκμυστηρεύεται ο καλλιτέχνης.

ΣΤΡΩΜΑΤΑ. Στην παράσταση που θα δοθεί στη Μονεμβασιά η Ντε Κος θα ερμηνεύσει την Αντιγόνη, υιοθετώντας τις διαφορετικές  μεταμορφώσεις της ανάλογα με τη δικτατορία κάθε χώρας και τις μαρτυρίες των επιζώντων, συνδέοντας τα τραύματά της με τη βία. «Το τελικό κείμενο θα κατασκευαστεί, με γεωλογικούς όρους, από στρώματα. Αυτός είναι ο λόγος που συγκρίνω αυτή τη δημιουργία με μια αρχαιολογική ανασκαφή, στην οποία η Αντιγόνη είναι το επιφανειακό στρώμα, από όπου αρχίζουμε να σκάβουμε. Γνωρίζουμε ότι κάτω από την Αντιγόνη υπάρχουν πολλά πράγματα, ότι η Αντιγόνη είναι ένα σύμπτωμα. Στο σχέδιό μας βέβαια υπάρχει πολιτική, αλλά κάτω από αυτήν υπάρχουν άλλα στρώματα, όπως η φυλή και η οικογένεια, και κάτω από αυτό το στρώμα είναι το προσωπικό, με το εγώ τους και την αυτοεξαπάτηση τους» καταλήγει ο Μιρό.